Danıştay danistay 2022/9010 E. 2025/2957 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/9010
Karar No : 2025/2957

TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI) ...
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı-...
VEKİLİ : Av. N...

KARŞI TARAF : 1- ... Belediye Başkanlığı
2- ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Eyüpsultan ilçesi, ... Mahallesi, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar üzerinde ruhsatsız yapı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (ç) bentleri uyarınca toplam 3.264.929,62 TL idari para cezası verilmesine ve aynı Kanunun 32. maddesi uyarınca yapının ruhsata bağlanamadığından bahisle yıktırılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Eyüpsultan Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Mahkemelerince mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporda özetle; taşınmaza ilişkin açık kaynaklı uydu fotoğrafı yayın servisi uygulaması üzerinden yapılan incelemede, Temmuz 2020 tarihinde parsellerde hiçbir yapılaşmanın bulunmadığı, Mart 2021 tarihinde ... numaralı yapının temel betonunun tamamlandığı, ... ve ... numaralı yapıların temel betonlarının döküldüğü, Nisan 2021 tarihinde ..., ... ve ... numaralı yapıların temel betonlarının tamamlandığı ve ayrıca keşif esnasında en kuzeyde üzerinde yapı bulunmayan temel betonunun da tamamlanmış olduğunun tespit edildiği, dava konusu taşınmazların yapısal çelik iskelet taşıyıcı sistemli dört bir tarafı ve üstü kapalı beşik çatılı yapılar, zeminde bir adet betonarme plak ve girişte bir adet tek katlı yapıdan oluştuğunun görüldüğü, ayrıca ..., ... ve ... numaralı yapıların önünde tek katlı tek eğimli çatıları bulunan eklentileri olduğu görüldüğü, keşif esnasında görülen yapıların mevcut durumunun dava konusu işleme dayanağı ...tarihli ve ... sıra numaralı yapı tatil tutanağının uyumlu olduğu, tutanağın tutulduğu sırada inşa halinde olan ... numaralı yapının tutanağın tutulmasından sonra tamamlandığı, ... numaralı yapının önüne tutanağın tutulmasından sonra tek katlı eklenti yapıldığı, söz konusu yapıların tarım arazisi üzerinde bulunmaları nedeniyle aykırılığın giderilmesi için tamamen kaldırılması gerektiği, aykırılığın ruhsata bağlanmasının mümkün olmadığı, keşif esnasında yapılan ölçümler sonucunda dava konusu yapıların toplam yüzölçümünün 6.090,00 m² olduğunun hesaplandığı, mülkiyeti hazineye ait olan ... parsel sayılı yere isabet eden 888,2 m² düşüldüğünde aykırılığa konu alanın 5.201,80 m² olduğu, dava konusu işlemde ..., ... ve ... sayılı parseller için aykırılıktan etkilenen alanın 4.945,80 m² olduğu, dava konusu işlemdeki aykırılıktan etkilenen alan yüzölçümünün davacının menfaatine olduğu, yapı sınıf ve grubunun doğru bir şekilde belirlendiği, temel para cezasının ve artırımların doğru belirlendiği, (ç) bendi uyarınca eklenen para cezasının hem keşif esnasındaki ölçümler sonucunda hesaplanan yüzölçümünden hem de dava konusu işleme dayanak yapı tatil tutanağında belirtilen yüzölçümünden küçük, yani eksik olacak şekilde hesaplandığı, ancak hesaplama tekniği açısından (ç) bendinde belirtilen hesaplama tekniğine uygun hesaplandığı görüş ve değerlendirmelerine yer verildiği, çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet verildiğini ortaya koyan herhangi bir tespit bulunmadığından, c/13 alt bendi uyarınca yapılan artırıma ilişkin 33.828,7269 TL'lik kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı, (ç) bendi uyarınca verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezası tahsil edilmeyeceği hususu dava konusu işlemde belirtilmediği gibi davaya konu işlemde ayrıntılı hesaplamaya da yer verilmediğinden (ç) bendi uyarınca verilen 2.723.669,99-TL para cezasına ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı, aykırılıkların ruhsat gerektiren yapılardan olduğu, ruhsatsız olarak yapıldığı sabit olduğundan dava konusu işlemin yapıların yıktırılmasına ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu para cezasının c/13 alt bendi ile (ç) bendi uyarınca verilen 2.757.498,72-TL'lik kısmı yönünden iptaline, dava konusu belediye encümeni kararının yıkıma ve 507.430,904-TL'lik para cezasına ilişkin kısmı yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TARAFLARIN İDDİALARI: 1- Davacı tarafından; yapı tatil tutanağının usulüne uygun düzenlenmediği, taşınmazın tarım arazisi vasfında olmadığı ve yapının ruhsata bağlanabilir durumda olduğu, bilirkişi raporunun hükme esas alınamayacağı, yapı sınıf ve grubunun yanlış belirlendiği, beton zeminin yapı niteliği taşımadığı, alanın hatalı hesaplandığı, tutanakta yer almayan hususların bilirkişilerce değerlendirildiği, belediye encümeni kararında detaylı hesaplamaya yer verilmediği belirtilerek temyize konu kararın aleyhe olan kısmının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
1- Davalı idare tarafından; dava konusu belediye encümeni kararında aykırılığa konu alanın metrekaresinin ve arsa birim değerinin belirtildiği, c/13 alt bendi ile (ç) bendi uyarınca verilen para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek temyize konu kararın aleyhe olan kısmının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

SAVUNMALARIN ÖZETİ : Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının gerekçesinin değiştirilerek onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davalı idare görevlileri tarafından düzenlenen 08/07/2021 tarihli yapı tatil tutanağı ile, ruhsatsız çelik profilden imalat yapıldığı ve kısmen temel atıldığı, aykırılıktan etkilenen alanın ... sayılı parselde 4181,10 m², ... sayılı parselde 553,4 m², ... sayılı parselde 211,30 m² olduğu tespit edilmiştir.
Dava konusu... tarih ve ... sayılı belediye encümeni kararı ile, söz konusu tespit esas alınarak 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca 4945,80 m² aykırılıktan etkilenen alan ve yapı grubu olarak 2/B grubu esas alınarak c/5., 8. ve 13. alt bentleri uyarınca arttırım uygulanmak suretiyle ve aynı maddenin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca aykırılığa konu toplam 4945,80 m² alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerlerinin çarpımı ile bulunan para cezası ilave edilerek toplam 3.264.929,62-TL para cezası verilmiş ve aynı Kanunun 32. maddesi uyarınca yapının ruhsata bağlanamadığından bahisle yıktırılmasına karar verilmiştir.
Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Yapının imar mevzuatına aykırı olduğuna dair bilgi, tapu kayıtlarının beyanlar hanesine kaydedilmek üzere ilgili idaresince tapu dairesine en geç yedi gün içinde yazılı olarak bildirilir. Aykırılığın giderildiğine dair ilgili idaresince tapu dairesine bildirim yapılmadan beyanlar hanesindeki kayıt kaldırılamaz. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası muhtara bırakılır, bir nüshası da Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne gönderilir. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir..." hükmüne yer verilmiş, aynı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı düzenlenmiş; (a) bendinde; Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için idari para cezası verileceği, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle artırılaracağı; (b) bendinde ise; mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin % 20’si kadar idari para cezası verileceği, (c) bendinde ise artırım sebepleri sayılmış, (ç) bendinde ise bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezasının yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği, bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdare Mahkemesince, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan bilirkişi raporunda yapılan tespit ve değerlendirmeler hükme esas alınarak "çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet verildiğini ortaya koyan herhangi bir tespit bulunmadığından, c/13 alt bendi uyarınca yapılan artırıma ilişkin 33.828,7269 TL'lik kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı, (ç) bendi uyarınca verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezası tahsil edilmeyeceği hususu dava konusu işlemde belirtilmediği gibi davaya konu işlemde ayrıntılı hesaplamaya da yer verilmediğinden (ç) bendi uyarınca verilen 2.723.669,99-TL para cezasına ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı, aykırılıkların ruhsat gerektiren yapılardan olduğu, ruhsatsız olarak yapıldığı sabit olduğundan dava konusu işlemin yapıların yıktırılmasına ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı" gerekçesiyle dava konusu para cezasının c/13 alt bendi ile (ç) bendi uyarınca verilen 2.757.498,72-TL'lik kısmı yönünden iptaline, dava konusu belediye encümeni kararının yıkıma ve 507.430,904-TL'lik para cezasına ilişkin kısmı yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
İdare Mahkemesince, dava konusu işlemin (ç) bendi uyarınca verilen 2.723.669,99-TL para cezasına ilişkin kısmına dair iptal kararının gerekçesinde, bu para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezası tahsil edilmeyeceği hususunun dava konusu işlemde belirtilmediği ve ayrıca davaya konu işlemde ayrıntılı hesaplamaya da yer verilmediği gerekçelerine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; dava konusu işlemde; tespite konu yapıların 3 farklı parsel üzerinde bulunduğu, ... sayılı parselde aykırılığa konu alanın 4181,10 m² ve emlak vergisine esas emlak vergisi değerinin 598,45 TL; ... sayılı parselde aykırılığa konu alanın 553,40 m² ve emlak vergisine esas emlak vergisi değerinin 383,037 TL, ... sayılı parselde aykırılığa konu alanın 211,30 m² ve emlak vergisine esas emlak vergisi değerinin 45,045 TL olduğunun belirtildiği, ayrıca ... sayılı parsel için 598,45 x 4181,10 =2.502.179,30 TL, ... sayılı parsel için 383,037 x 553,40 =211.972,68 TL, ... sayılı parsel için 45,045 x 211,30 =9.518,01 TL hesaplamasına yer verildiği, ancak gerek dava konusu işlemde idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi durumunda ise (ç) bendi uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği uyarısına ise yer verilmediği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta; dava konusu işlemde uyuşmazlığa konu parsellere ilişkin aykırılığa konu alan ile arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerlerinin açıkça belirtildiği ve (ç) bendi uyarınca verilen para cezasının hesaplamasına yer verildiği görülmüştür.
Bu itibarla; dava konusu işlemde uyuşmazlığa konu parseller için (ç) bendi uyarınca verilen para cezasının hesaplamasına yer verildiğinden bu yönden hukuka aykırılık bulunmadığından, İdare Mahkemesi kararından "ayrıca davaya konu işlemde ayrıntılı hesaplamaya da yer verilmediği" gerekçesinin çıkarılması gerektiği sonucuna ulaşılmış, ancak kararda yer alan diğer gerekçeler usul ve yasaya uygun bulunduğundan, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında sonucu itibariyle isabetsizlik görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. Tarafların temyiz istemlerinin reddine,
2.Yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu para cezasının c/13 alt bendi ile (ç) bendi uyarınca verilen 2....-TL'lik kısmı yönünden iptaline, dava konusu belediye encümeni kararının yıkıma ve ...-TL'lik para cezasına ilişkin kısmı yönünden davanın reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3\. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 26/05/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.