Danıştay danistay 2022/8818 E. 2025/2956 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/8818
Karar No : 2025/2956

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Otelcilik Emlak Danışmanlık Turizm İnş. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı - ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya İli, Manavgat İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde ruhsatsız yapı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca 385.125,65-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Manavgat Belediye Encümeni kararına karşı açılan davada ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E: ..., K: ...ayılı karar üzerine davacıya 363.539,76-TL idari para cezası verilmesine dair ... tarih ve ...ayılı Manavgat Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararda; 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca 385.125,65-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ...tarih ve ... sayılı Manavgat Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinin E: ... sayılı dosyasında açılan davada mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve hükme esas alınan bilirkişi raporunda "davalı idare ile bilirkişi heyetince yapılan alan tespitinde farklılık ortaya çıktığı, ancak idare tarafından yapılan tespitin davacı lehine olması nedeniyle hesaplamalarda 595 m² alanın dikkate alındığı, tespiti yapılan imara aykırı yapılaşmaların tamamının yapı sınıf ve grubunun davalı idare tarafından II-B olarak değerlendirilmesine rağmen 482,00 m² gölgelik yapısının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak 2021 yılı yapı yaklaşık birim maliyetleri hakkında tebliğ uyarınca “Gölgelikler-çardaklar” kapsamında 1/A grubunda olması gerektiği, 113,00 m² olan diğer yapılaşmaların 2/B grubu olduğu, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca verilen imar para cezasına ilişkin artırım sebeplerinin imar mevzuatına uygun olduğu, yapının keşif tarihindeki hali ile Eylül 2019 tarihli uydu görüntülerinde mevcut olduğu, davalı idarece 385.125,65 TL olarak belirlenen para cezasının bilirkişi heyetince yapılan tespitler doğrultusunda 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendine göre bulunan tutarın da eklenmesi sonucu belirlenen toplam para cezasının, 363.548,44 TL olması gerektiği" yönünde değerlendirmelere yer verildiği, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E: ..., K: ...sayılı kararı ile anılan para cezasının iptaline karar verildiği ve bu karar üzerine 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca 363.539,76-TL idari para cezası verilmesine dair ... tarih ve ... sayılı belediye encümeni kararının tesis edildiği, dava konusu 363.539,76-TL idari para cezasının yukarıda belirtilen mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve hükme esas alınan rapor ile hesaplandığı ve anılan rapor neticesinde idari para cezası verilmesi gerektiğinin belirtildiği, iş bu dava konusu idari para cezası mahkeme kararının uygulanması amacıyla tesis edildiğinden dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının çifte ceza ile karşı karşıya olduğu, aykırılıkların davacı tarafından yapılmadığı, mal sahibi şirketin yapı kayıt belgesi aldığı, kendisinin yalnızca kiracı olduğu, aykırılıkların kiralayan tarafından yapıldığı belirtilerek temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı şirket, uyuşmazlığa konu taşınmazın kiracısıdır.
Davalı idare görevlileri tarafından düzenlenen 01/07/2021 tarihli yapı tatil tutanağı ile, 23m x 24,0 m ölçülerinde çelik ayaklardan yapılan galvaniz saçla üstü kapatılmış gölgelik, 10 m x 7 m ölçülerinde mutfak ve snack bar olarak kullanılan alan, 5 m x 7 m ölçülerinde depo (mini clup) olarak kullanılan alan ile, 2 m x 4 m ölçülerinde wc amaçlı kullanılan alan yapıldığının ruhsata aykırı olarak çatının yükseltilerek ilave alan oluşturulduğu ve aykırılığa konu alanın toplam 595 m² olduğu tespit edilmiştir.
...tarih ve ... sayılı belediye encümeni kararı ile, söz konusu tespit esas alınarak 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca 595 m² aykırılıktan etkilenen alan ve yapı grubu olarak 2/B grubu esas alınarak c/2., 5. ve 12. alt bentleri uyarınca arttırım uygulanmak suretiyle 36.628,20-TL, aynı maddenin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca 348.497,45 TL para cezası ilave edilerek toplam 385.125,65-TL para cezası verilmiştir.
Antalya İli, Manavgat İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde ruhsatsız yapı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca 385.125,65-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ve söz konusu yapıların yıktırılmasına ilişkin ...tarih ve ... sayılı Manavgat Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle açılan davada; dava konusu belediye encümeni kararının idari para cezasına ilişkin kısmının iptali, yıkım işlemi yönünden davanın reddi yolundaki ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararının, "redde" ilişkin kısmına karşı yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ...tarih ve E: ..., K: ... sayılı karar ile reddine karar verilmiştir.
Dava konusu ... tarih ve ... sayılı belediye encümeni kararı ile, ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E: ..., K: ...sayılı karar üzerine 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca 482 m² aykırılıktan etkilenen alan ve yapı grubu olarak 1/A grubu ve 113 m² aykırılıktan etkilenen alan ve yapı grubu olarak 2/B grubu esas alınarak c/2., 5. ve 12. alt bentleri uyarınca arttırım uygulanmak suretiyle 15.042,31-TL, aynı maddenin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca 348.497,45 TL para cezası ilave edilerek toplam 363.539,76-TL para cezası verilmiştir.
Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı düzenlenmiş; (a) bendinde; Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için idari para cezası verileceği, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle artırılaracağı; (b) bendinde ise; mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin % 20’si kadar idari para cezası verileceği, (c) bendinde ise artırım sebepleri sayılmış, (ç) bendinde ise bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezasının yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği, bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükmünün değerlendirilmesinden; ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılar nedeniyle verilecek para cezası miktarının belirlenmesinde dikkate alınacak temel ölçütün; yapı sınıfı ve grubu ile ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalat alanının varsa aykırılıktan etkilenen alanın katılması suretiyle bulunacak alan olduğu, yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı, temel ceza miktarı belirlendikten sonra maddede öngörülen arttırım sebeplerinin varlığı halinde arttırım sebeplerinin ayrı ayrı hesaplanacağı, bunların toplamlarının alınması suretiyle toplam ceza miktarının bulunacağı ve bulunan bu miktarın belediye encümeni tarafından imar para cezası olarak verileceği anlaşılmaktadır. İdare Mahkemesince, öncelikle 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca hesaplanan temel para cezasına ilişkin kısmın hukuki değerlendirmesinin yapılması, temel para cezasının hesaplanmasında, yapı inşaat alanı ve yapı sınıfı ve grubu temel kriterler olarak öngörüldüğünden, temel para cezasının bu kriterlere aykırı olarak hesaplandığının tespit edilmesi halinde, aykırılığı tespit edilen para cezası miktarına (c) bendinde öngörülen artırım oranları uygulanarak belirlenen toplam para cezasının tamamının iptal edilmesi gerektiği, temel para cezasında hukuka aykırılık bulunmaması halinde ise 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde öngörülen artırım sebeplerinin uygulanması koşulları yönünden inceleme yapılarak, hukuka uygun olmayan artırım nedenlerine ilişkin kısımlar var ise, sadece hukuka aykırılığı tespit edilen artırım sebeplerine isabet eden kısımları yönünden dava konusu para cezasının kısmen iptaline karar verilmesi gerekmektedir. Yani İdare Mahkemesince öncelikle temel para cezası miktarının doğru belirlenip belirlenmediğinin incelenmesi, temel para cezası miktarının doğru olarak belirlendiğine karar verilmesi halinde ise, artırımların hukuka uygunluğu yönünden ayrıca inceleme yapılmak suretiyle para cezasının hukuka uygunluk denetiminin yapılması gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta; İdare Mahkemesince, dava konusu 363.539,76-TL para cezasının yukarıda mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve hükme esas alınan rapor ile hesaplandığı ve anılan rapor neticesinde idari para cezası verilmesi gerektiğinin belirtildiği, iş bu dava konusu idari para cezasının mahkeme kararının uygulanması amacıyla tesis edildiği gerekçesiyle iptaline karar verilmiş ise de; 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca 385.125,65-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Manavgat Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle ...İdare Mahkemesinin E: ... sayılı dosyasında açılan davada mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve hükme esas alınan bilirkişi raporunda "aykırılıkların tamamının yapı sınıf ve grubunun davalı idare tarafından II-B olarak değerlendirilmesine rağmen 482,00 m² gölgelik yapısının “Gölgelikler-çardaklar” kapsamında 1/A grubunda olması gerektiği, 113,00 m² olan diğer yapılaşmaların 2/B grubu olduğu, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca verilen imar para cezasına ilişkin artırım sebeplerinin imar mevzuatına uygun olduğu, davalı idarece 385.125,65 TL olarak belirlenen para cezasının bilirkişi heyetince yapılan tespitler doğrultusunda 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendine göre bulunan tutarın da eklenmesi sonucu belirlenen toplam para cezasının, 363.548,44 TL olması gerektiği" yönünde değerlendirmelere yer verildiği, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararı ile aykırılıkların yapı sınıfı ve grubunun doğru tespit edilmemesi sebebiyle para cezasının hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verildiği ve anılan Mahkeme kararı ile hatalı olarak belirlenen yapı sınıfı ve grubu üzerinden idari para cezasının hesaplandığı ve yapı sınıfı ve grubu farklılığının temel cezayı etkileyen nitelikte olduğundan para cezasının tamamının iptaline karar verildiği, yani 385.125,65-TL para cezasına ilişkin olarak temel para cezası ile artırımların ve (ç) bendi uyarınca ilave edilen para cezasının yerinde olup olmadığına dair hiç bir inceleme ve değerlendirme yapılmadığı, dolayısıyla para cezasının içeriğine dair hüküm kurulmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; İdare Mahkemesince 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca hesaplanan temel para cezası ile (c) bendinde öngörülen artırım sebeplerinin uygulanması koşulları ile (ç) bendi uyarınca ilave edilen para cezasının yerinde olup olmadığı yönünden hukuki inceleme ve değerlendirme yapılmak suretiyle dava konusu para cezasının hukuka uygunluğunun değerlendirilerek işin esası hakkında karar verilmesi gerekirken, anılan yönde inceleme ve değerlendirme yapılmadan verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair idari dava dairesi kararında isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2\. Yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E: ..., K: ...sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/05/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.