Danıştay danistay 2022/8338 E. 2025/2721 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/8338
Karar No : 2025/2721

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı-...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir İli, Konak İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda mevcut zemin kat üzerine ruhsata aykırı 1. ve 2. normal kat ve çekme kat yapıldığının tespitine ilişkin 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca düzenlenen 23/02/2021 tarihli yapı tatil zaptının, anılan yapı tatil zaptına dayanılarak aynı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davacıya toplam 276.014,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Konak Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının ve bu encümen kararının bildirilmesine ilişkin Konak Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... K:... sayılı kararda; yapı tatil tutanağı ekinde dosyaya sunulan fotoğraflardan davacıya ait yapının, zemin üstü 1. ve 2. kat ile 2. katın üzerindeki asma kattan oluştuğu, yapı tatil zaptında belirlenen aykırılıkların 1. kat, 2. kat ve asma kattan ibaret olduğu, binanın tamamının mesken vasfında olduğu, bu haliyle yapı sınıfının 3. sınıf A grubu olarak belirlenmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı, yapı tatil zaptında mevcut zeminin üzerine çıkılan 1. ve 2. kat ile asma katın ruhsatsız olduğu, 1. katın alanının 7,50 x 15 =112,50 m², 2. katın da aynı ebatlarda olmasından 112,50 m² ve asma katın 7 x 7,50 =52,50 m² ve toplam ruhsatsız alanın (112,50 x 2) +52,50=277,50 m² olarak belirlendiği, bu tespite ilişkin davacı tarafından tek itirazın zemin üstü 1. katın ruhsatlı olduğu iddiası bulunmakta ise de tapuda taşınmazın kargir ev olarak görünmekte olduğu ve davacının 08.06.2016 tarihinde taşınmazı bu şekilde satın aldığı, tapuda zemin üstü için herhangi bir ibareye yer verilmediği, bu haliyle yeniden değerleme oranında m² birim fiyat bedeli ile toplam ruhsatsız alanın çarpımı neticesinde 277,50 x 55.94 =15.523,35-TL olarak temel cezanın belirlendiği, bu cezaya 42/2-a maddesi uyarınca uygulama imar planı bulunan bir alanda yapıldığından %20, yapı kullanma izin belgesi alınmasına rağmen (zemin için) ruhsat alınmaksızın yeni inşai faaliyete konu ise (%100'ü) inşai faaliyeti tamamlanmış ve kullanılıyor olduğundan %20'si oranında artırım eklenerek; 15.523,35 + 15.523,35 x (0,20 + 0,20 + 1)= 37.256,04 TL olarak hesaplanan idari para cezasında mevzuata aykırılık bulunmadığı, diğer taraftan 42/2-ç maddesi uyarınca yapılan hesaplamaya gelince; arsa emlak vergisine esas asgari m² birim fiyatının 860,39-TL olduğu, 277,50 x 860,39 =238.758,22-TL olarak hesaplanan ve aykırılığın 1 ay süre içerisinde giderilmemesi halinde tahsil edileceği ihtar edilen para cezasının da mevzuata uygun olduğu sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Ceza yagılamasının devam ettiği ve sonucunun beklenmesi gerektiği, keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmadan, eksik inceleme ile verilen temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Duruşma yapılmasına gerek görülmedi.

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İzmir İli, Konak İlçesi,... Mahallesi, ... ada, ...parsel sayılı taşınmazda yapılan inceleme neticesinde davalı idare elemanlarınca düzenlenen 06/07/2020 tarihli tutanakta, "söz konusu binaya ilişkin 28.07.2016 tarihinde mahallinde yapılan inceleme sonucu düzenlenen tutanakla tespiti yapılan zemin+2 normal kat üzerine 3. çekme kat ikmal edilmiş ve binada ikamet ediliyor durumda tespit edilmiştir." ifadelerine yer verilmiştir.
Dosyada mevcut tapu kaydından uyuşmazlığa konu taşınmazın davacı tarafından 08/06/2016 tarihinde satın alındığı görülmüştür.
Davalı idare elemanlarınca yine mahallinde yapılan inceleme neticesinde 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca düzenlenen 23/02/2021 tarihli yapı tatil zaptında ise, " mevcut zemin kat üzerine yaklaşık (7,50 m x 15,00 m) ebatlarında 1. ve 2. kat yapılmış, üzerine yaklaşık (7,50 m x 7,00 m) ebadında çekme kat ikmal ve iskan edilmiş durumda iken tespit edilmiştir." ifadelerine yer verilmiştir. Anılan yapı tatil zaptında söz konusu yapıların ruhsat ve eki projelerine aykırı olarak yapıldığı ifade edilmiştir.
Anılan yapı tatil zaptına dayanılarak 3/B yapı sınıf/grubu ve 277,50 m² inşaat alanı üzerinden 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ve temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 5., 10. ve 12. alt bentleri uyarınca arttırım uygulanan 37.256,00-TL ile aynı fıkranın (ç) bendinde öngörülen süre içinde aykırılıkların giderilmemesi halinde ilaveten 238.758,00-TL toplam 276.014,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Konak Belediye Encümeninin... tarih ve ... sayılı kararı alınmıştır.
Anılan encümen kararının bildirilmesine ilişkin Konak Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi tesis edilmiştir.
Bakılan dava, 23/02/2021 tarihli yapı tatil zaptının, Konak Belediye Encümeninin... tarih ve ... sayılı kararının ve Konak Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (...) tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir." hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 1. fıkrasında; bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyidelerin uygulanabileceği, 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine ve aykırılığı altı işgünü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere maddede düzenlenen şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanabileceği, (a) bendinde; yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metre karesi için uygulanacak para cezalarının miktarları belirlenerek, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle artırılacağı kurala bağlanmış; (c) bendinde ise; artırım sebepleri sayılmış, bu arttırım sebepleri uyarınca tespit edilen miktarların (a) bendinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezasının miktarına göre ayrı ayrı hesap edilerek ilave edileceği, para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alanın dikkate alınacağı düzenlemesine yer verilmiş; söz konusu (c) bendinin 5. alt bendinde; uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış ise cezanın %20, 10. alt bendinde; Yapı kullanma izin belgesi alınmış olmakla birlikte, ruhsat alınmaksızın yeni inşaî faaliyete konu ise cezanın % 100’ü, 12. alt bendinde; İnşaî faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılıyor ise cezanın % 20’si oranında artırılarak hesaplanacağı hüküm altına alınmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendinde ise; bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezası yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği, bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; İzmir İli, Konak İlçesi, ...Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda mevcut zemin kat üzerine ruhsata aykırı 1. ve 2. normal kat ve çekme kat yapıldığının tespitine ilişkin 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca düzenlenen 23/02/2021 tarihli yapı tatil zaptının, anılan yapı tatil zaptına dayanılarak aynı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davacıya toplam 276.014,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Konak Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının ve bu encümen kararının bildirilmesine ilişkin Konak Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkta; davalı idare elemanlarınca mahallinde yapılan inceleme neticesinde düzenlenen 06/07/2020 tarihli tutanak ile, 28.07.2016 tarihli tutanağa atıf yapılarak zemin+2 normal kat üzerine 3. çekme katın yapıldığı; 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca düzenlenen ... tarihli dayanak yapı tatil zaptında ise, mevcut zemin kat üzerine 1., 2. ve çekme katın yapıldığı tespitlerine yer verildiği, ancak 28/07/2016 tarihli tutanağın, ruhsat ve eklerinin ve yapı kullanma izin belgesinin dosyada yer almadığı görülmüştür.
Bu durumda; dosyada mevcut olmayan 28/07/2016 tarihli tutanak, ruhsat ve ekleri ile yapı kullanma izin belgesi getirtilerek, gerekirse keşif ve bilirkişi incelemesi de yaptırılarak; uyuşmazlığa konu yapının davacı tarafından 08.06.2016 tarihinde satın aldığı da dikkate alınarak yapıların kim ya da kimler tarafından ve hangi tarihte yapıldığı hususları da araştırılarak sonucuna göre yeniden bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme neticesinde davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2\. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 14/05/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.