Danıştay danistay 2022/8255 E. 2025/3063 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/8255
Karar No : 2025/3063

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı - ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya ili, Manavgat ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ila ... parseller, ... ada, ... ila ... parseller, ... ada ... ila ... parseller üzerinde sera yapımı için demir kazıkların dikildiğinden bahisle, 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca anılan yapıların 1 ay süre içerisinde mevzuata uygun hale getirilmesine, aksi halde yıkımına ve aynı Kanunun 42. maddesi uyarınca 1.987.398,79-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Manavgat Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının ve yıkım işleminin 10/06/2021 tarihinde gerçekleşeceğinin bildirilmesine ilişkin Manavgat Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlığa konu taşınmazların imar planı içerisinde kaldığı, bu nedenle ruhsata tabi olduğunun anlaşıldığı, ruhsata tabi olmayan hallerde de ilgili belediyelerden izin alınmasının gerekli olduğu ortada olmakla birlikte, dosya içerisinde yer alan inşaat durdurma zaptı, eki kroki ve fotoğrafların incelenmesinden, imalatların sera imalatına hazırlık netiliğinde toprak üzerine dikilmiş yatay direklerden ibaret olduğu ve yapı niteliği taşımadığı, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; yapı tatil zaptıyla uyuşmazlık konusu 2 adet temel inşaası tamamlanmış seranın tespit edildiği; anılan imalatın, "inşaatı devam eden yapı" statüsünde olduğu; yapı tatil zaptıyla mühürlemenin yapıldığı aşamanın temel inşaatı safhasının tamamlanması aşaması olduğu; bu yönüyle olayda mühürlemeye konu ve imar mevzuatının yapı statüsü kapsamında kalan bir yapının (imalatın) mevcut olduğu; ruhsat gerektirmeyen, ama mevzuatın aradığı şartlar gerçekleşmeden yapılan inşaat alanının 18.384,00 m² olduğu; temel cezanın bu m² üzerinden hesaplandığı, aykırılık alanına yönelik özel bir ihtilafın ve itirazın mevcut olmadığı dikkate alındığında, Manavgat Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararında ve yıkım işleminin 10/06/2021 tarihinde gerçekleşeceğinin bildirilmesine ilişkin Manavgat Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin .... fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyize konu İdari Dava Dairesi kararının yıkım ve bildirim işlemi yönünden onanması; para cezası yönünden ise, para cezasının yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün ise, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca yapının inşaat alanı üzerinden; mekansal olarak alan oluşturmayan bahçe duvarı, kapı, pencere, dış cephe kaplaması gibi imalatlarda ise, metrekare bazında hesaplanamayacağı için para cezasının (b) bendine göre yapının maliyet bedeli üzerinden hesaplanması gerektiği, uyuşmazlığa konu sera temel direklerinin m²'sinin yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmadığı, maliyet bedeli üzerinden hesaplanması gerektiğinden, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendine göre hesaplanan temel para cezası üzerinden artırım yapılmak suretiyle tesis edilen para cezası verilmesine ilişkin encümen kararında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Antalya ili, Manavgat ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ila ... parseller, ... ada, ... ila ... parseller, ... ada ... ila ... parseller üzerinde sera yapımı için demir kazıkların dikildiğinden bahisle, 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca anılan yapıların 1 ay süre içerisinde mevzuata uygun hale getirilmesine, aksi halde yıkımına ve aynı Kanunun 42. maddesi uyarınca 1.987.398,79-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Manavgat Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının ve yıkım işleminin 10/06/2021 tarihinde gerçekleşeceğinin bildirilmesine ilişkin Manavgat Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu kararın, Manavgat Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca verilen yıkıma ilişkin kısmı ile Manavgat Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden;
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın bu kısımları usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyize konu kararın, Manavgat Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca para cezası verilmesine ilişkin kısmına gelince;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin ikinci fıkrasında; idari yargı yetkisinin, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olduğu, idari mahkemelerin, yerindelik denetimi yapamayacakları, yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun 2. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiş olup, söz konusu (c) bendinde ise artırım sebepleri sayılmış, bu artırım sebepleri uyarınca tespit edilen miktarların (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezalarının miktarına göre ayrı ayrı hesap edilerek ilave olunacağı, para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alanın dikkate alınacağı hükmüne yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesi uyarınca, yargı kararı ile idarelerin işlem tesisine zorlanamayacağı gibi idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemeyeceğinden; 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde, temel para cezasının hesaplanmasında, yapı inşaat alanı ve yapı sınıfı ve grubu temel kriterler olarak öngörüldüğünden, temel para cezasının bu kriterlere aykırı olarak hesaplandığının tespit edilmesi halinde, aykırılığı tespit edilen para cezası miktarına (c) bendinde öngörülen artırım oranları uygulanarak belirlenen toplam para cezasının da tamamının iptal edilmesi gerektiği, bununla beraber, temel para cezasının, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasında öngörülen kriterlere uygun olarak hesaplandığı, ancak, (c) bendinde öngörülen artırım sebebi veya sebeplerinin uygulanması koşullarının oluşmadığının anlaşılması halinde ise para cezasının hukuka aykırılığı tespit edilen artırım sebebine isabet eden kısım yönünden kısmen iptaline karar verileceği açıktır.
3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendinde (Ek:25/3/2020-7226/39 md.) ise; bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezası yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği, bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği belirtilmiştir.
Dosyanın, yapı tatil tutanağı ve eki fotoğrafların incelenmesinden; Antalya ili, Manavgat ilçesi, ... Mahallesi, ..., ... ve ... sayılı adalardaki parseller üzerinde sera yapımı için demir kazıkların mevzuata aykırı olarak dikildiğinin 22/04/2021 tarihli yapı tatil zaptı ile tespit edilmesi üzerine dava konusu encümen kararının alındığı; anılan kararda 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezasına aynı maddenin (c) bendinin 5. alt bendi uyarınca artırım ile (ç) bendi uyarınca hesaplanan miktar da ilave edilerek toplam ceza miktarının belirlendiği; 1. sınıf A grubu olarak nitelendirilen sera temel direklerinden ibaret aykırılıkların etkilediği alanın davalı idare tarafından sera inşaatı tamamlanmış gibi 18.384,00 m² üzerinden hesaplandığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; sera temel direklerinin sabitlendiği betonun kapladığı alan ayrı ayrı hesap edilerek bulunacak m² üzerinden aykırılıktan etkilenen alanın hesaplanması gerekirken, sera inşaatı tamamlanmış gibi 18.384,00 m² alan üzerinden hesaplanma yapılmasının temel cezayı etkileyen nitelikte olduğu dikkate alındığında, dava konusu Encümen kararının para cezasına ilişkin kısmında hukuka uyarlık, dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin İdare Mahkemesine karşı yapılan istinaf başvurunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine dair temyize konu İdari dava Dairesi kararının bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2\. Dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddi yolunda temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın, Manavgat Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının yıkıma ve Manavgat Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemine ilişkinin kısımlarının ONANMASINA, Manavgat Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının para cezası verilmesine ilişkin kısmının ise BOZULMASINA,
3\. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 28/05/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.