Danıştay danistay 2022/2820 E. 2025/3920 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/2820
Karar No : 2025/3920

TEMYİZ EDENLER: 1-DAVACI ...

2- DAVALI ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF: 1- DAVALI ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
2- DAVACI ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Mardin İli, Nusaybin İlçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda 3194 sayılı İmar Kanunun 18. maddesi uyarınca parselasyon yapılmasına ilişkin Mardin Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile bu kararın dayanağı Mardin Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarihli,... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planına yapılan itirazların değerlendirildiği Mardin Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının taşınmaza ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu revizyon imar planlarından önce yürürlükte olan planlarda, parsele ilişkin olarak, TİCK (Ticaret+Konut), E: 1,40 ve Yençok 15,50 m olarak belirlenmişken, dava konusu planlarda T1,T2, E:1, ve Yençok 9,50 m olarak belirlenmek suretiyle yoğunluğunun düşürülerek, konut alanından ticaret alanına çevrildiği, dava konusu alanda plan kapsamında öngörülen ticaretin yoğun olacağı bir alt merkez bulunmadığı, taşınmazla aynı konumda ve güzergah üzerinde aynı plan koşullarına sahip parsellerin birlikte değerlendirilmesi ve bütüncül planlama anlayışı ile karar alınmasının yasal zorunluluk olduğu, imar planlarında davaya konu taşınmaz bütüncül planlama ilkesine aykırı olarak, komşu parsellerden farklı olarak sadece ticaret alanı olarak öngörüldüğü ve yoğunluğu düşürüldüğünden, dava konusu imar planlarının davacı parseline ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı, dava konusu parselasyon işlemi yönünden ise büyükşehir belediyesinin görev alanına girmeyen plan ve projelerden olan uyuşmazlığa konu alanda imar uygulaması yapma yetkisinin ilçe belediyesine ait olduğu, ilçe belediyesinin bu yetkisinin Kanundan doğması nedeniyle Kanun tarafından açıkça yetki verilmediği müddetçe bu hak ve görevini büyükşehir belediyesine devredemeyeceği, devrin Kanunla verilen görevin idari işlemle kaldırılması sonucunu doğuracak olması nedeniyle idarenin kanuna bağlı olma ilkesi ile bağdaşmayacağı, ilçe belediyesince yapılması gereken parselasyon işleminin yetki devri olduğu gerekçesiyle büyükşehir belediyesi tarafından yapılarak onaylanması yönündeki dava konusu işleminde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçeleriyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının parselasyon işlemine ilişkin kısmının hukuk ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın bu kısmının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca parselasyon işlemine yönelik istinaf başvurusunun reddine, dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planına ilişkin kısmında yetki unsuru yönüyle hukuka uyarlık, dava konusu işlemin bu kısmına ilişkin olarak verilen iptal kararında sonucu itibariyle isabetsizlik bulunmadığından 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı yönünden istinaf başvurusunun gerekçeli reddine, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı yönünden, dava dosyasında yer alan imar planı paftaları ile İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporu ve Dairece yapılan ara karar gereği düzenlenen ek raporun birlikte değerlendirilmesinden, davacının mülkiyetinde bulunan 54 sayılı kadastral parselin de içerisinde imar adalarından, 1. derece yol niteliğinde ki 35 metrelik Mardin Şırnak Yoluna cephe veren imar adasında ve aynı yola cephe veren diğer imar adalarında genel itibarıyla ticaret yoğun kullanımlar öngörüldüğü, 2. derece yol niteliğinde ki 20 metrelik yola cephe veren imar adalarında ise genel olarak konut kullanımına yer verildiği, imar adalarının cephe aldığı taşıt yolunun genişliği, ulaşım kapasitesi ve işlevi nazara alınarak ticaret yoğun veya konut yoğun kullanım kararı üretilmesinde, bilirkişi raporunda yer verilen tespitler ışığında hukuka aykırılık görülmediği gibi bu bağlamda davacıya ait kadastral parsel için üretilen kullanım kararları ile öngörülen yoğunluk kararlarında da hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı yönelik yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının anılan kısmının kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; davanın reddine ilişkin kısmının usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından; kararın iptale ilişkin kısmının usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Mardin İli, Nusaybin İlçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda 3194 sayılı İmar Kanunun 18. maddesi uyarınca parselasyon yapılmasına ilişkin Mardin Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve... sayılı (674 sayılı KHK'nın 38. Maddesi ile 5393 sayılı Kanunun 45. Maddesine eklenen ek fıkra gereğince) kararı ile bu kararın dayanağı Mardin Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planına yapılan itirazların değerlendirildiği Mardin Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve .../... sayılı (674 sayılı KHK'nın 38. Maddesi ile 5393 sayılı Kanunun 45. Maddesine eklenen ek fıkra gereğince) kararının taşınmaza ilişkin kısmının iptaline karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanunun Geçici 6. maddesinde "16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun ek 1 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca ilan edilen riskli alanlar ile Bakanlar Kurulunun 22/10/2012 tarihli ve 2012/3900 sayılı ve 16/2/2016 tarihli ve 2016/8538 sayılı kararları ile ilan edilen riskli alanlarda ve bu alanların dönüştürülmesi için kullanılacak rezerv yapı alanlarında 6306 sayılı Kanun ile birlikte bu Kanunun 6306 sayılı Kanuna aykırı olmayan hükümlerine ve aşağıdaki hükümlere göre uygulama yapılabilir.
Bu alanlarda; imar planı, imar uygulaması, alt ve üst yapı projeleri, ruhsat ve yapım da dâhil olmak üzere bütün iş ve işlemler Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından resen yapılır, yaptırılır ve onaylanır. Bu alanlarda her tür ve ölçekteki meri imar planı, plan notları ve plan açıklama raporunda ilgili idarelere verilmiş görüş bildirme de dâhil her türlü görev ve yetkiler Çevre ve Şehircilik Bakanlığına geçer.
7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca taşınmazlara verilen zararların ayni olarak karşılanması esastır. Bu alanlarda yapılacak yapılardaki kat irtifakı veya kat mülkiyeti; hak sahiplerine, mülkiyet haklarına ve/veya oluşan zararlara karşılık, bağımsız bölümlerin devri yapılıncaya kadar Hazine adına kurulur. Ayrıca inşaat ruhsatı Hazine adına düzenlenir. Bu alanlarda yapılacak uygulamalarda tüm tapu ve kadastro işlemleri ile yıkım ve yapıma ilişkin her türlü izin ve ruhsat gibi iş ve işlemler ilgililerin muvafakatı aranmaksızın Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından resen yapılır veya yaptırılır.
Parselasyon planlarında, gerekli görülmesi hâlinde ilk uygulamadaki düzenleme ortaklık payı oranını tamamlamak üzere düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılabilir.
Riskli alan ve bu alanların dönüştürülmesi için kullanılacak rezerv yapı alanlarına ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca onaylanan imar planları ve parselasyon planları ilgili çevre ve şehircilik il müdürlüğünde on beş gün süreyle ilan edilir. Bu planlara itiraz, ilan süresi içinde ilgili çevre ve şehircilik il müdürlüğüne yapılır ve itirazlar Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca beş gün içerisinde değerlendirilir. İtirazların reddedilmesi hâlinde, planlar başkaca bir onay işlemine gerek kalmaksızın red kararı tarihinde kesinleşir. İtiraz olmaması hâlinde planlar askı süresinin sonunda kesinleşir.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yapılan uygulamaya karşı, işlemin ilgilisine tebliğ tarihinden itibaren; imar ve parselasyon planlarına karşı ilan tarihinin bitiminden itibaren on beş gün içerisinde dava açılabilir. Mahkemece, idarenin savunmasının alınmasından sonra otuz gün içinde karar verilir, bu karara karşı on beş gün içinde temyiz yoluna gidilebilir." hükmüne yer verilmiştir.
2577 sayılı Kanunun 6545 sayılı Kanunun 19. maddesiyle değiştirilen "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin birinci fıkrasında, idare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabileceği; altıncı fıkrasında, bölge idare mahkemelerinin 46. maddeye göre temyize açık olmayan kararlarının kesin olduğu; sekizinci fıkrasında ise, ivedi yargılama usulüne tabi olan davalarda istinaf yoluna başvurulamayacağı belirtilmiştir.
2577 sayılı Kanunun 6545 sayılı Kanunun 20. maddesiyle değiştirilen "Temyiz" başlıklı 46. maddesinde, Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin verdikleri kararlardan hangilerinin temyize tabi olduğu sayma suretiyle belirlenmiştir.
2577 sayılı Kanun'a 6545 sayılı Kanunun 27. maddesiyle eklenen geçici 8. maddenin birinci fıkrasında ivedi yargılama usulü hariç olmak üzere bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümlerin, 2576 sayılı Kanunun, bu Kanunla değişik 3. maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanacağı, bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümlerin uygulanacağı belirtilmiştir. 07/11/2015 tarih ve 29525 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Bölge Adliye Mahkemeleri ve Bölge İdare Mahkemelerinin Tüm Yurtta Göreve Başlayacakları Tarihe İlişkin Karar" ile, Bölge İdare Mahkemelerinin 20/07/2016 tarihinde tüm yurtta görevlerine başlayacakları ilan edilmiş ve anılan tarihte Bölge İdare Mahkemeleri faaliyete başlamışlardır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, İdare Mahkemesince verilen kararın tarihi itibarıyla 2577 sayılı Kanun hükümleri uyarınca öncelikle istinaf kanun yolu öngörülmüş olmakla birlikte, 5233 sayılı Kanunun Geçici 6. maddesinde "riskli alan ve bu alanların dönüştürülmesi için kullanılacak rezerv yapı alanlarına ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca onaylanan imar planları ve parselasyon planlarına" karşı açılan davalar için özel bir yargılama usulü benimsenmiş olup, buna göre idare mahkemelerince verilen kararlara karşı on beş gün içinde temyiz yoluna gidilebileceği açıkça düzenlenmiştir.
Mardin İli, Nusaybin İlçesi, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... Mahalleleri sınırları içerisinde kalan 6306 sayılı Kanun kapsamında 07/09/2016 tarih ve 2016/9141 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile "riskli alan" ilan edilen alanın belirli bir kısmında kentsel tasarım projesi, 1/5000 ölçekli nazım imar planı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı, her türlü harita, imar uygulaması hazırlama ve onaylama yetkisi Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı yazısı ile 6306 sayılı Kanunun 6. maddesinin 12. fıkrası uyarınca geçici olarak Mardin Büyükşehir Belediye Başkanlığının yetkili organlarının görev ve sorumluluğuna devredilmiş bulunmakatadır.
Bu itibarla; 5233 sayılı Kanunun Geçici 6. maddesinde belirtilen usule tabi uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince verilen kararın doğrudan temyize tabi olduğu, istinaf kanun yoluna başvurulmasının mümkün olmadığı dikkate alındığında, ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dava Dairesi tarafından istinaf başvurusu incelenmeyerek İdare Mahkemesince verilen kararın temyiz yoluna tâbi olduğu değerlendirilmek suretiyle istem incelenmeksizin dosyanın Danıştay'a gönderilmesi gerekirken, başvurunun incelenmesi suretiyle verilen kararda usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan tarafların temyiz isteminin kabulüne,
2\. Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun parselasyon işlemine ilişkin kısmı yönünden reddi, 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planına yönünden istinaf başvurusunun gerekçeli reddi, 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı yönünden istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının anılan kısmının kaldırılarak davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 03/07/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.