Danıştay danistay 2021/7388 E. 2025/3472 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/7388
Karar No : 2025/3472

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ...Belediye Başkanlığı/...
VEKİLİ : Av...

DAVALI YANINDA MÜDAHİL : ...Vakfı'
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Çaldıran Belediye Meclisinin ...tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilerek Van Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan Van ili, Çaldıran ilçesi,... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın yapılaşma koşullarının "Ayrık Nizam, 4 kat, yoldan 5 mt, komşulardan 3 mt çekme mesafeli, TAKS: 0,40, KAKS: 1,60" olarak değiştirilmesine dair 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporu ile dava dosyasında bulunan belge ve bilgilerin birlikte değerledirilmesinden; ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın 1/1000 uygulama imar planındaki yapılaşma koşullarının "Ayrık Nizam, 4 kat, yoldan 5 m, komşulardan 3 m çekme mesafeli, TAKS:0,40, KAKS:1,60" olarak değiştirilmesi yönündeki plan değişikliğinin planlama ve şehircilik ilkeleri, kamu yararı ve mevzuat hükümlerine uygun olmadığı, gerekçesinin herhangi bir teknik, bilimsel, nesnel ve objektif zorunluğa dayanmadığı, değişiklikle yapı yoğunluğu dolayısıyla nüfus artışının getirildiği, buna karşın ilave sosyal ve teknik altyapı alanının ayrılmadığı, dava konusu taşınmazı kapsayan imar adası içerisinde çevresinden farklı yapı yüksekliklerinin oluşturulmasına neden olunduğu, dolayısıyla şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kentsel tasarım ölçütlerine ve kamu yararına uygun olmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

MÜDAHİL SAVUNMASININ ÖZETİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlenildikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Van ili, Çaldıran ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın yapılaşma koşullarının "Ayrık Nizam, 4 Kat, yoldan 5 metre, komşulardan 3 metre mesafeli, TAKS: 0,40, KAKS: 1,60" olarak değiştirilmesi talebiyle yapılan başvurunun Çaldıran Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilerek, Van Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... numaralı kararı ile onaylanması üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 3194 sayılı İmar Kanununun “Tanımlar” başlıklı 5. maddesinde; nazım imar planı; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla bütün olan plan olarak; uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgilerini ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 26. maddesinde ise; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararlı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak imar planlarında değişiklik yapılabileceği, imar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesinin esas olduğu, yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamayacağı, imar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişikliklerinin zorunluluk olmadıkça yapılamayacağı, imar planında verilmiş olan inşaat emsalinin, kat adedinin, ifraz şartlarının değiştirilmesi sonucu nüfus yoğunluğunun artırılmasına dair imar planı değişikliklerinde artan nüfusun ihtiyacı olan sosyal ve teknik altyapı alanlarının standartlara uygun olarak plan değişikliğine konu alana hizmet vermek üzere ayrılacağı kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İmar planlarının, planlanan yörenin bugünkü durumunun, olanaklarının ve ilerideki gelişmesinin gerçeğe en yakın şekilde saptanabilmesi için coğrafi veriler, beldenin kullanılışı, donatımı ve mali bilgiler gibi konularda yapılacak araştırma ve anket çalışmaları sonucu elde edilecek bilgiler ışığında, çeşitli kentsel işlevler arasında var olan ya da sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi çözüm yollarını bulmak, belde halkına iyi yaşama düzeni ve koşulları sağlamak amacıyla kentin kendine özgü yaşayış biçimi ve karakteri, nüfus, alan ve yapı ilişkileri, yörenin gerek çevresiyle ve gerekse çeşitli alanları arasında olan bağlantıları, halkın sosyal ve kültürel gereksinimleri, güvenlik ve sağlığı ile ilgili konular gözönüne alınarak hazırlanması gerekmektedir.
Anılan ölçütlere göre hazırlanan imar planları, zamanla planlanan alandaki koşulların zorunlu kıldığı biçimde ve yasalarda öngörülen yöntemlere uygun olarak değiştirilir. Yapılan plan değişikliklerinin amaç yönünden yargısal denetimi bu değişikliği zorunlu kılan nedenlerin irdelenmesi yoluyla yapılır. Bu irdelemelerden sonra, planlanan alanın özel niteliklerinin yanısıra plan bütünlüğü gözönünde bulundurularak planlanan yörenin tümünün çevre, ulaşım, trafik gibi ilişkileri kapsamlı bir biçimde ele alınarak, plan değişikliğinde kamu yararına uyarlık bulunup bulunmadığının araştırılması gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, davacı idarenin anılan bölgede yapı yoğunluğunun arttırılmasına bağlı olarak nüfusun artacağı, bu durumdan kentsel ulaşım sisteminin etkileneceği ve alt yapı alanlarının yetersiz kalacağı yönündeki iddiaları ile bilirkişi raporunda yer verilen, dava konusu plan değişikliğinin gerekçesinin herhangi bir teknik, bilimsel, nesnel ve objektif zorunluluğa dayanmadığı, değişikliğe konu alanda yapı yoğunluğu dolayısıyla nüfus artışına neden olunmasına karşılık ilave sosyal ve teknik altyapı alanının ayrılmadığı, taşınmazı kapsayan imar adası içerisinde çevresinden farklı yapı yüksekliklerinin oluşturulmasına neden olunduğu yönündeki tespitler dikkate alınarak dava konusu plan değişikliğinin iptaline karar verilmiş ise de; ilk derece Mahkemesince anılan taşınmazdaki fiili yapılaşma ve kullanım durumu dikkate alınmadığı gibi, taşınmazı kapsayan alanın... tarih ve ... sayılı Van Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planında yüksek yoğunluklu konut alanı olarak planlandığı yönündeki bilirkişi ifadelerine yönelik herhangi bir araştırma da yapılmadığı dosya kapsamından anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, taşınmazın çevresinde bulunan yapılaşmamış alanların imar mevzuatında öngörülen asgari sosyal donatı ve alt yapı alanı standardını sağlayıp sağlamadığı, üst ölçekli planlarda taşınmazın ve civarının hangi fonksiyonda kaldığı, planların kademeli birlikteliği ilkesinin sağlanıp sağlanmadığı, plan değişikliğinin getireceği yapı ve nüfus yoğunluğuna karşılık yeterli sosyal ve teknik alt yapı alanının çevredeki yapılaşmamış parsellerden karşılanma olanağının bulunup bulunmadığı yönünden değerlendirilebilmesi için mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması suretiyle dava hakkında yeniden karar verilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2\. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 18/06/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.