Danıştay danistay 2021/2469 E. 2025/3483 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/2469
Karar No : 2025/3483

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av....

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Belediye Başkanlığı / ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı Odunpazarı Belediye Başkanlığı tarafından yapılan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği teklifinin reddine ilişkin Eskişehir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Mahkemece yerinde yaptırılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporu ve dosyada yer alan bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden; Odunpazarı Belediyesi sınırları içerisinde yer alan ve kullanım kararı değişikliği talep edilen her iki parselin birbirinden kuş uçuşu yaklaşık 4,3 km mesafede bulundukları, 4,3 km uzaklıktaki mesafeye taşınacak park alanı kullanımı açısından eşdeğer alan ayrıldığı, ancak söz konusu eşdeğer alanın konumunun aynı hizmet bölgesi içerisinde olmadığı, sanayi sitesi içerisinde meri imar planlarında kuzeydoğu - güneybatı ve doğu - batı yönlerinde öngörülen park alanı kullanımının sürekliliğinin ve bütünlüğünün bozulduğu, gerek plan açıklama raporunda gerekse de plan değişikliği talebinde kaldırılan park alanı kullanımı açısından sanayi sitesinin bulunduğu bölgede donatı alanı eksikliği olup olmayacağı, park alanının taşındığı alanda ise park alanı kullanımına ihtiyaç bulunup bulunmadığı ve/veya bu alandan kaldırılan belediye hizmet alanı (lunapark ve sirk alanı) açısından herhangi bir eksiklik bulunup bulunmayacağı, yüzölçümü küçülen belediye hizmet alanında imar planları ile öngörülen lunapark ve sirk alanı kullanımı açısından hizmetin gerektirdiği alanın kalıp kalmadığı, kalmadıysa bu eksikliğin nasıl ve ne şekilde karşılanacağına dair herhangi bir açıklamanın da yapılmadığı, bu nedenle davacı belediye tarafından hazırlanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği teklifinin reddine ilişkin dava konusu büyükşehir belediye meclisi kararında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararda; uyuşmazlıkta, ... Derneğinden gelen talep ve ... Sanayi Sitesi Genel Kurulunun uygun görüşü üzerine küçük sanayi sitesi içerisindeki park alanının 14.789,36 metrekarelik kısmında Odunpazarı Belediye Başkanlığınca hobi amaçlı Güvercinköy Projesinin yürütüldüğü,... Mahallesinde bulunan bu park alanı kullanımının bahse konu faaliyetin yürütülebilmesi için belediye hizmet alanı kullanımına, yaklaşık 4.3 kilometre uzaklıkta ... Mahallesinde bulunan belediye hizmet alanı kullanımının ise park alanı kullanımına ayrılması yönünde 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği teklifinde bulunulduğu, plan değişikliği teklifinde sosyal donatılar arası değişiklik öngörüldüğü, eş değer alan ayrılması gibi bir zorunluluğun bulunmadığı, zira sosyal donatı alanlarının büyüklük olarak korunduğu, park kullanımının taşındığı alanda ulaşacağı büyüklük ile daha işlevsel hale gelebileceği, sanayi alanı içinde yürütülecek hobi amaçlı kullanımın mevcut konum itibarıyla faaliyetin yürütülebileceği bir noktadan seçilmiş olduğu, söz konusu kullanımın sanayi alanı içindeki park devamlılığına herhangi bir sekte vurmadığı, her ne kadar birbirine uzak konumda olan sosyal donatı alanları arasında bir değişiklik söz konusu ise de bu değişikliğin herhangi bir yapılaşma amacı güdülmeden hobi amaçlı bir kullanımın hayata geçirilmesini sağlamaya yönelik bir değişiklik olması itibariyle şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına aykırı bir yönünün bulunmadığından, 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği teklifinin reddine yönelik dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı Odunpazarı Belediye Başkanlığınca, Eskişehir ili, Odunpazarı ilçesi, ... Mahallesi, Emko Küçük Sanayi Sitesi içerisinde yer alan park alanının Güvercin Köy Projesi kapsamında hobi amaçlı sosyal özellikli tematik park fonksiyonu ihtiyacının bulunduğundan bahisle belediye hizmet alanı olarak; bu alandan kaldırılan park alanı yerine ise eş değer alan olarak ... Mahallesi, ... yolu ile ... Sokak arasında kalan belediye hizmet alanı (lunapark ve sirk alanı) içerisinde planlanması yönünde yapılan 1/5000 ölçekli nazım imar planı teklifi Eskişehir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla oyçokluğuyla reddedilmiştir.
Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanınca plan değişikliği teklifinin yeniden görüşülmek üzere büyükşehir belediye meclisine göderilmesi üzerine Büyükşehir Belediye Meclisince verilen ... tarihli, ... sayılı kararla plan değişikliği teklifinin reddine ilişkin kararda ısrar edilmiştir.
Bunun üzerine Odunpazarı Belediye Başkanlığı tarafından anılan kararın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle, 5. maddesinde nazım imar planı, varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluğunu, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak tanımlanmıştır.
14/06/2014 tarihli, 29030 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Mekânsal kullanım tanımları ve esasları" başlıklı 5. maddesinin (a) bendinde ise; "belediye hizmet alanı: belediyelerin görev ve sorumlulukları kapsamındaki hizmetlerinin götürülebilmesi için gerekli itfaiye, acil yardım ve kurtarma, ulaşıma yönelik transfer istasyonu, araç ve makine parkı, bakım ve ikmal istasyonu, garaj ve triyaj alanları, belediye depoları, asfalt tesisi, atık işleme tesisi, zabıta birimleri, mezbaha, ekmek üretim tesisi, pazar yeri, idari, sosyal ve kültürel merkez gibi mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçları karşılamak üzere kurulan tesisler ile sermayesinin yarıdan fazlası belediyeye ait olan şirketlerin sahip olduğu tesislerin yapılabileceği alanlar" olarak tanımlanmıştır. Aynı Yönetmeliğin "İmar planı değişiklikleri" başlıklı 26.maddesinde, "(1) İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır.
(2) İmar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesi esastır. Yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamaz.
(3) İmar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişiklikleri zorunluluk olmadıkça yapılmaz. Zorunlu hallerde böyle bir değişiklik yapılabilmesi için:
a) İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık veya kuruluşların görüşü alınır.
b) İmar planında yer alan yol hariç sosyal ve teknik altyapı alanlarının ve kamuya ait sosyal ve kültürel tesis alanlarının kaldırılabilmesi veya küçültülmesi ancak bu tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabilir. Eşdeğer alanın ayrılmasında yüzölçümü ve konum özellikleri korunur. Bu alanların yerinin değiştirilmesinde, mevcut plandaki hizmet etki alanına göre aynı uygulama etabı veya bölge içinde kalması, yaya erişim mesafelerinin dikkate alınması ve yeni tespit edilen alanın tesisin yapılmasına müsait olması zorunludur. ..." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İmar planlarında zorunluluk olmadıkça değişiklik yapılmaması imar planı yapımı aşamasında gözetilecek önemli kriterlerden biridir. Ancak bazı durumların varlığı halinde plan değişikliği yapılması zorunlu ve gerekli olabilir. Belirli ölçütlere göre hazırlanan imar planlarının, zamanla planlanan alandaki koşulların zorunlu kıldığı şekilde ve kanunlardaki usullere uygun olarak değiştirilmesi mümkündür.
Uyuşmazlıkta; davacı Odunpazarı Belediye Başkanlığı tarafından, Güvercinköy projesi kapsamında sanayi sitesi içerisinde yer alan park alanının belediye hizmet alanı olarak belirlenmesi, kaldırılan park alanı yerine ise eş değer alan olarak farklı mahalle sınırları içerisinde yer alan belediye hizmet alanı kullanımının bir kısmının park alanı olarak belirlenmesine yönelik yapılan nazım imar planı değişikliği teklifinin büyükşehir belediye meclisince reddedilmesine yönelik kararın iptali istenilmektedir.
İdare Mahkemesince yerinde yaptırılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda; nazım imar planı değişikliği teklifinde kullanım kararları yönünden üst ölçekli plan hükümlerine aykırılığın bulunmadığı, ancak; plan değişikliği talep edilen iki parselin birbirinden kuş uçuşu yaklaşık 4,3 km mesafede bulundukları, park alanı kullanımı açısından eşdeğer alan ayrılmışsa da bahse konu eşdeğer alanın konumunun aynı hizmet bölgesi içerisinde olmadığı, sanayi sitesi içerisinde meri planlarda kuzeydoğu - güneybatı ve doğu - batı yönlerinde öngörülen park alanı kullanımının sürekliliğinin ve bütünlüğünün bozulacağı, plan değişikliği teklifine ilişkin plan açıklama raporunda ve plan değişikliği talebinde kaldırılan park alanı kullanımı açısından sanayi sitesinin bulunduğu bölgede donatı alanı eksikliği olup olmayacağı, değişiklik sonrası park alanının taşınacağı alanda ise park alanı kullanımına ihtiyaç bulunup bulunmadığı ve yine bu alandan kaldırılan belediye hizmet alanı
(lunapark ve sirk alanı) açısından herhangi bir eksikliğin meydana gelip gelmeyeceği, yüzölçümü küçülen belediye hizmet alanında meri imar planları ile öngörülen lunapark ve sirk alanı kullanımı açısından hizmetin gerektirdiği alanın kalıp kalmayacağı, kalmayacak ise bu eksikliğin nasıl ve ne şekilde karşılanacağına dair herhangi bir açıklamanın da yapılmadığı, bu nedenle davacı tarafından yapılan nazım imar planı değişikliği teklifinin imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırı olduğu tespitlerine yer verilmiştir.
Dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunda yer verilen tespitler dikkate alındığında; davacı tarafından, küçük sanayi sitesi içerisinde öngörülmüş bir park alanının kaldırılarak belediye hizmet alanı olarak belirlenmesinin istenildiği, park alanına karşılık eşdeğer alan olarak farklı mahalle sınırları içerisinde bulunan alanın önerildiği, bu alanın ise aynı bölgeye hizmet edebilecek mesafede yer almadığı, bu nedenle davacı tarafından yapılan nazım imar planı değişikliği talebinin sosyal donatı dengesinin bozulmasına sebebiyet vereceği, yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinin amacına uygun düşmediği gibi kamu yararı, planlama esasları ve şehircilik ilkeleri ile de bağdaşmayacağı açıktır. Bu itibarla, davanın reddine karar verilmesi gerekirken dava konusu işlemi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2\. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 18/06/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.