Danıştay danistay 2021/2372 E. 2025/3955 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No:2021/2372
Karar No:2025/3955

TEMYİZ EDENLER: 1- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı - ...
VEKİLİ : Av. ...

2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ... Turizm ve Dış Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF : (DAVACILAR) 1- ... 2- ...
VEKİLLERİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...0 tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacıların maliki oldukları İstanbul İli, Pendik İlçesi, ... Bölgesi, ... ada, ... parsel sayılı arsa niteliğindeki taşınmazlarına komşu ... Ada, ... parsel sayılı taşınmazın yeniden "park alanı" olarak belirlenmesi amacıyla davalı idareye yapmış oldukları ... tarih ve ... sayılı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ...-... sayılı Pendik Belediye Başkanlığı Plan ve Proje Müdürlüğü işlemi ile 10/07/2012 onay tarihli 1/1000 ölçekli ... ve ... Mahallelerinin Bir Kısmına ilişkin Revizyon Uygulama İmar Planının ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın park alanından çıkarılıp ticari alan olarak belirlenmesine ilişkin kısmı yönünden iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın ilk imar planı olan 12/11/1987 onay tarihli 1/1000 ölçekli Kurtköy Toplu Konut Alanı Uygulama İmar Planında "park alanı" olarak planlandığı, 10/07/2012 onay tarihli 1/1000 ölçekli Yenişehir ve Çamlık Mahallelerinin Bir Kısmına İlişkin Revizyon Uygulama İmar Planında ise "T5" rumuzlu “Ticaret Alanı” olarak planlandığı, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planında ise “park alanı” olarak planlandığı, dava konusu 10/07/2012 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğiyle 1/5000 ölçekli nazım imar planında tanımlanan fonksiyondan farklı bir fonksiyon verildiği, bu durumun planların hiyerarşik ilişkisi açısından uygun olmadığı, bununla birlikte mevzuatın tanımladığı süreçlerin dava konusu plan değişikliğinde yürütülmediği, mevzuatın tanımladığı analiz, sentez süreçlerinin planlama bölgesinin gelecekteki nüfus büyüklüğü, ihtiyaç duyduğu sosyal ve teknik altyapı alanı gibi konuların tespit edilmesinde elzem olduğu, sosyal ve teknik altyapı alanına giren park alanının nüfus yoğunluğunu ve insan hareketliliğini artıracak ticaret alanına dönüştürülmesi ve bu süreçte fonksiyon değişikliğinin getireceği ulaşım hareketliliğinin, nüfus yoğunluğunun ve çevresel etkilerin plan değişikliği kapsamında incelenmemiş olması nedeniyle, plan kararlarının şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve teknikleri yönünden uygun olmadığı, taşınmazın yeniden park alanı olarak planlanması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemler hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :Davalı idare tarafından, 10/07/2012 onay tarihli 1/1000 ölçekli ... ve ... Mahallelerinin Bir Kısmına İlişkin Revizyon Uygulama İmar Planının parsel bazlı yapılmış bir imar planı değişikliği olmadığı, revizyon planlama ile 12/11/1987 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planında yol kenarlarında, şerit şeklinde, kullanılamaz durumda ve komşuluğunda bulunan parsellere yarar sağlayamayacak şekilde planlanmış olan park alanlarının birleştirildiği, bölge ve mahalle halkının kullanımına sunulabilecek daha bütüncül ve nitelikli park alanlarının oluşturulmasının amaçlandığı, revizyon uygulama imar planı kapsamında bütüncül olarak ele alınan alan büyüklüklerinin korunması ve daha kullanılabilir alanlar oluşturulmasının öngörüldüğü, bağlantı yolu kenarında yer alan dava konusu parselde inşa edilecek park alanı yerine, park alanlarının yol kenarlarından alınarak mahalle içlerine daha güvenilir ve kolay ulaşım sağlayacak şekilde düzenleyen bir revizyon plan kararı alınarak düzenleme yapıldığı ileri sürülmektedir
Davalı yanında müdahil tarafından, davada süre aşımı bulunduğu, taşınmazın uzun yıllardan beri park alanı olarak planlı olması nedeniyle mülkiyet hakkının kullanılmaz hale geldiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : İstanbul İli, Pendik İlçesi, ... Bölgesi, ... Ada, ... parsel sayılı taşınmaz "park alanı" olarak planlı iken 10/07/2012 onay tarihli 1/1000 ölçekli Yenişehir ve Çamlık Mahallelerinin Bir Kısmına ilişkin Revizyon Uygulama İmar Planı ile ticaret alanı olarak planlanmıştır.
Davacılar tarafından, dava konusu taşınmazın satılması amacıyla yapılan ihalenin iptali istemiyle davalı belediyeye yaptıkları başvurunun reddedilmesi üzerine davacıların maliki olduğu İstanbul İli, Pendik İlçesi, ... Bölgesi, ... ada, ... parsel sayılı arsa niteliğindeki taşınmazlarına komşu ... Ada, ... parsel sayılı taşınmazın yeniden "park alanı" olarak planlanması istemiyle yapılan başvuru ... tarih ve ... sayılı Pendik Belediye Başkanlığı Plan ve Proje Müdürlüğü işlemi ile reddedilmiştir.
Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, iptal davaları idari işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanunun 14. maddesinde de, dava dilekçelerinin ehliyet yönünden inceleneceği ve 15/1-b maddesinde; bu hususta Kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddine karar verileceği hüküm altına alınmıştır.
2577 sayılı Kanunun 7. maddesinin 1. fıkrasında; dava açma süresinin özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu; 4. fıkrasında ise, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı kuralı yer almıştır.
Dava konusu plan değişikliği başvurusunun reddine dair işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesinde, ilgililerin, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilecekleri, altmış gün içinde cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, ilgililerin altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabileceği, altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgilinin bu cevabı, istemin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebileceği, bu takdirde dava açma süresinin işlemeyeceği, ancak, bekleme süresinin başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemeyeceği, dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açılabileceği, hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanunun "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, hüküm altına alınmıştır.
Öte yandan, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde: "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İmar planı değişikliği talebinin reddine ilişkin işlem yönünden;
İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesi için ön koşullardan olan "dava açma ehliyeti" iptal davasına konu kararın niteliğine göre idari yargı yerince değerlendirilmektedir.
Her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, iptal davalarında dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisinin varlığı aranmaktadır. Her uyuşmazlıkta davacının menfaatinin, iptali istenen işlemle ne ölçüde ihlal edildiğinin takdiri de yargı mercilerine bırakılmıştır. İptal davası açılabilmesi için aranan söz konusu menfaat ilişkisinin kişisel, meşru ve güncel olması, işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişkinin bulunması gerekmektedir.
İlgililerin plan değişikliği koşullarının oluştuğunu öne sürerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesi uyarınca taşınmazları ile ilgili olarak mülkiyet hakkı kapsamında her zaman plan değişikliği isteminde bulunabilecekleri ve istemlerinin reddi üzerine dava açma süresi içinde bu istemlerinin reddine ilişkin işlem ile birlikte imar planına karşı dava açabilecekleri açıktır.
Uyuşmazlıkta, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesi kapsamında, davacılar tarafından, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazlarına komşu dava konusu ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın park alanı olan fonksiyonunun değiştirilmesinin taşınmazının değerini düşürdüğü ileri sürülerek tekrar park alanı olarak planlaması için imar planı değişikliği istenilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, menfaat ihlalinin tespitinde ilgilinin idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilişkisinin kurulması gerektiği açık olup; imar planı değişikliğini ancak ilgililerin kendi mülkiyetlerinde bulunan taşınmazlara ilişkin olarak talep edebilirler, Davaya konu taşınmazın satışı için ... tarih ve ... sayılı Pendik Belediye Encümeni kararıyla 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 36. maddesi uyarınca kapalı teklif usulü ile ihalesinin yapılmasına karar verildiği, ...tarih ve ... sayılı Pendik Belediye Encümeni kararıyla da ihaleye çıkartılan taşınmazın muhammen bedelinin ihale alıcısı tarafından ödenmesi üzerine taşınmazın satışının gerçekleştirilerek 24/10/2017 tarihinde tapuya tescil edildiği ve plan değişikliği teklifinden önce taşınmazın mülkiyetinin 3. bir kişiye geçtiği anlaşıldığından, davacının uyuşmazlığa konu taşınmaz için belirlenen fonksiyonunun değiştirilmesinde meşru ve kişisel bir menfaat bağının söz konusu olamayacağı, bu itibarla plan değişikliği talebinin reddine ilişkin işlem yönünden davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
10/07/2012 onay tarihli 1/1000 ölçekli ... ve ... Mahallelerinin Bir Kısmına ilişkin Revizyon Uygulama İmar Planı yönünden;
Yukarıdaki bölümde detaylarına yer verilen yasal düzenlemeler uyarınca; imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihinden itibaren 60 gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen 60 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabilecektir. İmar planlarına askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış ise davanın, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılması gerekmektedir. Ancak bu süreler içerisinde dava açılmamış olması halinde imar planının uygulamaya konulması ile birlikte uygulama işlemi ile birlikte imar planına veya doğrudan uygulama işleminin dayanağı olan imar planına karşı yeniden dava açma hakkının bulunduğu ve bu aşamada dava açma süresinin uygulama işleminin süresine tabi olduğu tartışmasızdır.
Uyuşmazlıkta, 1/1000 ölçekli ... ve ... Mahallelerinin Bir Kısmına ilişkin Revizyon Uygulama İmar Planının 10/07/2012 tarihinde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca onaylandığı ancak, dava dosyasında anılan planın askıda ilan edildiğine veya askıda ilan edilmiş ise davacılar tarafından itiraz edilip edilmediğine dair herhangi bir bilgi veya belge bulunmadığı, dava konusu taşınmazın belediye tarafından ihale yoluyla 03/10/2017 tarihinde satıldığı ve bu tarih itibariyle davacılar tarafından ihale evraklarının incelenmek suretiyle ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın kullanım kararının ticaret alanı olarak belirlendiğinden haberdar olduğu, devam eden süreçte 18/12/2017 tarihinde taşınmaz için talep edilen imar planı değişikliğinin reddi üzerine söz konusu ret işlemi ile dayanağı planlara karşı 24/01/2018 tarihinde kayda giren dilekçe ile bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu halde, idare mahkemesince, 10/07/2012 onay tarihli 1/1000 ölçekli Yenişehir ve Çamlık Mahallelerinin Bir Kısmına ilişkin Revizyon Uygulama İmar Planına ait askı tutanakları ile davacının bu plana itirazı bulunup bulunmadığına dair gerekli her türlü bilgi ve belgenin dosyaya getirtilmesi, elde edilecek sonuca göre dava konusu revizyon uygulama imar planı yönünden davada süre aşımı bulunup bulunmadığının değerlendirilerek yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, inşaata başlanması veya ruhsat verilmesi gibi imar planının icrası niteliğinde bir işlem olmaksızın bakılan davada olduğu gibi davacılar tarafından, dava konusu taşınmazın satılması amacıyla yapılan ihalenin iptali istemiyle davalı belediyeye yaptıkları başvurunun reddedilmesi üzerine davacıların maliki olduğu taşınmazlarına komşu olan taşınmaz hakkında imar planı değişikliği talebinin reddi işlemi ile birlikte dava konusu imar planlarının iptali istenilmiş ise de yukarıda belirtildiği üzere imar planı değişikliği talebinin reddi işlemine karşı dava açma ehliyeti bulunmayan davacı bakımından, söz konusu işlemin ve davaya konu taşınmazın satışı için ihale yapılmasının uygulama işlemi olduğu kabul edilerek imar planına karşı dava açma süresini canlandırması mümkün değildir.
Bu durumda eksik incelemeye dayanılarak verilen İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalı ve yanında müdahilin temyiz isteminin kabulüne,
2\. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 03/07/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.