Danıştay danistay 2021/10854 E. 2025/3252 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/10854
Karar No : 2025/3252

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... 2- ...
VEKİLLERİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı-...
VEKİLİ : Av. ...

2- ... Belediye Başkanlığı-...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Adana ili, Seyhan ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parseli kapsayan alana ilişkin ... tarih ve ... sayılı Adana Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu ile ... tarih ve ... sayılı Seyhan Belediye Meclisi kararıyla kabul edilen, ... tarih ve ... sayılı Adana Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonu, 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi uyarınca ... tarih ve ... sayılı Seyhan Belediye Encümeni kararıyla onaylanan parselasyon işlemi ve bu işlemle oluşan davacının hissedarı olduğu ... ada, ... sayılı parselin ifraz edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Seyhan Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ... tarih ve ... sayılı Seyhan Belediye Encümeni kararı yönünden, aynı işleme karşı başka bir hissedar tarafından açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verildiği görüldüğünden uyuşmazlığın bu kısmı yönünden davanın konusuz kaldığı, dava konusu edilen imar planlarında şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına aykırılık bulunmadığı, davacılara ait yapıların imar yolunda kalması nedeniyle yapının bulunduğu yerde imar parseli oluşturulmasının mümkün olmadığı, ancak hak edişlerinin tamamına karşılık kadastral parselin bulunduğu alanda oluşturulan imar parselinden tahsis yapıldığı anlaşıldığından, parselasyon işleminde de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, parselasyon işlemi ile uygulama imar planı ve nazım imar planı yönünden davanın reddine, ifraz işlemi yönünden konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, dava konusu parselde kendilerine ait yapıların bulunduğu, parselasyon işlemiyle farklı bir yerden değersiz parsel tahsisi yapıldığı, yapıların imar planlarında yol ve kavşak alanında kaldığı, imar planlarında yer alan yol ve kavşak düzenlemesinin uygun olmadığı, temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Adana ili, Seyhan ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parseli kapsayan alanda ... tarih ve ... sayılı Seyhan Belediye Meclisi kararıyla kabul edilen, ... tarih ve ... sayılı Adana Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonu ile ... tarih ve ... sayılı Adana Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonunda dava konusu parsel kısmen konut, kısmen ticaret alanı ve 25 metrelik yol alanı olarak belirlenmiştir.
Dava konusu parseli kapsayan alanda 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi uyarınca yapılan ve ... tarih ve ... sayılı Seyhan Belediye Encümeni kararıyla onaylanan parselasyon işlemi ve bu işlemle oluşan davacının hissedarı olduğu ... ada, ... sayılı parselde de ... tarih ve ... sayılı Seyhan Belediye Encümeni kararıyla ifraz işlemi yapılmıştır.
Davacılar tarafından, bu işlemlerin öğrenilmesi üzerine, parselleri üzerinde kendilerine ait ana yola cepheli yapıların bulunduğu, kendilerine ise bu yapılara uzak konumda ve tali yola cepheli olan konut alanından değersiz parsel verildiği ileri sürülerek bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükteki şekliyle 5. maddesinde; "nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
Aynı Kanunun işlem tarihinde yürürlükte olan hâliyle "Arazi ve arsa düzenlemesi" başlıklı 18.maddesinin 1.fıkrasında, "İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakati aranmaksızın birbirleri ile yol fazlaları ile kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya Belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler Valilikçe kullanılır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda detaylarına yer verilen düzenlemeler doğrultusunda, nazım imar planlarının, arazilerin genel kullanılış biçimleri ile gelişme yön ve büyüklüklerinin belirlendiği genel nitelikli planlar olduğu, uygulama imar planlarının ise; üst ölçekli nazım imar planında getirilen fonksiyon kararına uygun olmanın yanı sıra, ölçeği gereği bu plandan farklı olarak, yapı adalarını ve yoğunluklarını, düzenini, yolları, parselasyona esas etapları ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren uygulamaya yönelik planlar olduğu açıktır.
Yargısal içtihatlarda, imar planları, ilanı gereken genel düzenleyici işlem olarak kabul edilmektedir. İmar planlarına dayalı olarak tesis edilen; parselasyon, yapı ruhsatı verilmesi, yapı ruhsatı iptali ve yıkım gibi işlemlerin ise uygulama imar planlarının uygulanmasına yönelik işlemler olduğunda duraksama bulunmamaktadır.
Bu çerçevede, uygulama imar planları doğrultusunda tesis edilen parselasyon işlemi üzerine, uygulama işlemine karşı veya uygulama işlemiyle birlikte ya da ayrıca dayanak imar planına karşı dava açılması da mümkündür.
Dosyanın incelenmesinden, dava dilekçesinde davacılar tarafından imar planlarına karşı dava açma süresi geçirilmiş olsa da parselasyon işlemiyle birlikte imar planlarının da dava konusu edilebileceği ileri sürülerek dava konusu olarak iptali talep edilen işlemler belirtilmiş ve Mahkemece bu işlemler incelenerek karar verilmişse de, davacıların dava konusu parseli kapsayan alanda yapılan parselasyon ve ifraz işlemi ile kendilerine ait yapıların imar planında yolda kalmaları nedeniyle, yapılarının bulunduğu yerden imar parseli tahsis edilemediğini öğrenmeleri üzerine anılan ifraz ve parselasyon işlemiyle birlikte imar planlarını dava konusu ettikleri, kendilerine parselasyon işlemiyle yapılarının bulunduğu yerden parsel tahsisi yapılamamış olmasına neden olduğundan bahisle imar planlarının da iptalini talep ettikleri dikkate alındığında, dava dilekçesinde parselasyon işleminin dayanağı olan imar planlarının iptalinin istenildiği görüldüğünden, bu davada parselasyon ve ifraz işleminin dayanağının hangi planlar olduğu tespit edilerek, işlemlerin dayanak alındığı uygulama imar planı ve nazım imar planının incelenmesi suretiyle karar verilmesi gerektiği açıktır.
Uyuşmazlıkta ise, dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davalı idareler tarafından parselasyon işleminin dayanağı olarak ... tarih ve ... sayılı Seyhan Belediye Meclisi kararıyla kabul edilen, ... tarih ve ... sayılı Adana Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunun gösterildiği ve bilirkişi raporunda 13/05/2015 tarihli planın ve ... tarih ve ... sayılı Adana Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonunun incelendiği, ancak parselasyon işlemine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Seyhan Belediye Encümeni kararında parselasyon işleminin ... tarih ve ... sayılı Adana Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planına dayanılarak yapıldığının belirtildiği, ayrıca 19/08/2015 tarihli belediye encümeni kararıyla onaylanan parselasyon işleminin dayanağının bu işlemden daha sonraki tarihte (01/12/2017) tarihinde onaylanan nazım imar planı olamayacağı da göz önüne alındığında, öncelikle parselasyon işleminin dayanağı olan uygulama imar planı ve nazım imar planı araştırılarak, dayanak imar planları doğru ve net biçimde belirlendikten sonra dava konusu işlemlerin incelenmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından, eksik incelemeye dayanılarak davanın kısmen reddi kısmen karar verilmesine yer olmadığı yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin kabulüne,
2\. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 12/06/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.