Danıştay danistay 2024/7754 E. 2024/8404 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
BEŞİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/7754
Karar No : 2024/8404

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI): ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ...Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...

İSTEMİN KONUSU : Davacının istinaf isteminin reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ve aynı Dairenin temyiz başvurusunun süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin... tarih ve E:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki listede ismine yer verilmek suretiyle kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, göreve iade talebiyle OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ...sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararında; ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararında "...Sanık ...’ın Bank Asya’ da 03/02/2014 tarihinde hesap açtırdığı ve aynı tarihte katılım hesabı açtırdığı, yine 16/11/2014 tarihinde açılan katılım hesabının bulunduğu, Bu bağlamda yukarıda açıklanan gerekçelerle sanıklar M.K. ve ...’ın örgüt liderinin talimatı doğrultusunda anılan örgütle irtibatlı Bank Asya’ya para yatırdıkları ve bu şekilde örgüt üyesi olmadıkları halde örgütün bağlılarına destek olup yardımda bulundukları, faaliyetlerinin silahlı terör örgütünün hiyerarşik yapısına dahil olduğunu gösterir biçimde çeşitlilik, devamlılık ve yoğunluluk içermemesi karşısında örgüt üyesi olarak kabul edilmelerine yasal olanak bulunmadığından, konusu suç oluşturmayan ancak örgüt liderinin talimatı doğrultusunda amaca hizmet eden faaliyetlerinin yardım suçunu oluşturduğu anlaşılmakla, ilk derece mahkemesince sanıkların örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme suçundan mahkumiyetlerine dair hükme esas alınan tüm delillerin hukuka uygun olarak elde edildiğinin belirlendiği..." şeklinde tespitlere yer verildiği görülmektedir. Söz konusu tespitlerin değerlendirilmesinden davacının FETÖ/PDY'nın kuruluş amaçlarını, faaliyet ve eylemlerini benimsediğini gösterir şekilde örgütün amaçları doğrultusunda yoğunluk, süreklilik ve çeşitlilik arzeden eylem ve faaliyetlerde bulunduğu sabit olduğu, 03/02/2014 tarihinde Bank Asya'da hesap açtırdığı ve aynı tarihte katılım hesabı açtırdığı, yine 16/11/2014 tarihinde açılan katılım hesabının bulunduğu, dolayısıyla örgüt liderinin talimatı doğrultusunda hareket ettiği anlaşıldığından davacının anılan örgütle iltisak ve irtibatının olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; istinaf istemine konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu, söz konusu kararın kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek istinaf isteminin gerekçeli olarak reddine karar verilmiştir.
Anılan kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:... sayılı kararıyla, davacının istinaf istemi hakkında verilen kararın, davacıya 13/02/2023 tarihinde usulüne uygun olarak tebliğ edildiği, (30) günlük temyize başvuru süresinin 15/03/2023 tarihinde sona erdiği ancak incelemeye konu temyiz başvurusunun 12/12/2023 tarihinde kayıtlara giren dilekçe ile yapıldığı tespit edilmiş olup, yasal süre geçirildikten sonra yapıldığı anlaşılan temyiz başvurusunun süre aşımı nedeniyle incelenme olanağı bulunmadığı belirtilerek, davacının temyiz isteminin süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; temyiz süre ret kararına ilişkin olarak; Temyize konu kararın tarafına usulüne uygun bir şekilde tebliğ edilmediği, kararı tesadüfen UYAP'dan öğrendiği, mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği, Tebligat Kanununun 21. maddesinde tebliğ işlemlerinin nasıl yapılacağının açıkça belirtildiği, yasal mevzuata açıkça aykırı olan temyiz süre ret kararının bozulması gerektiği iddia edilmektedir. İstinaf isteminin esastan reddine ilişkin olarak; temyize konu kararın bozulması gerektiği iddia edilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Dosyanın incelenmesinden, istinaf isteminin esastan reddine ilişkin kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine, Bölge İdare Mahkemesi tarafından temyiz süre ret kararı verilmiş, davacı tarafından temyiz süre ret kararıyla birlikte istinaf isteminin esastan reddi kararı temyiz edilmiştir.
Temyiz süre ret kararının hukuka aykırı bulunarak kaldırılması durumunda istinaf isteminin esastan reddine ilişkin kararın temyizen incelenmesi gerektiği tabiidir. Ancak temyiz süre ret kararının hukuka uygun bulunarak anılan kararın onanması yoluna gidildiği durumda, istinaf isteminin esastan reddine ilişkin karara yönelik temyiz isteminin incelenmeksizin reddine mi karar verilmeli, yoksa temyiz süre ret kararının onanması yeterli mi sorusuna ilişkin olarak; 2577 sayılı Kanunda yer almayan ancak idari yargılama uygulamasında karşılaşılan “incelenmeksizin ret” karar türünün sebepleri, esas ve usullerinin ortaya konulmasını gereklidir.
“Davanın süre yönünden reddi”, “merciine tevdi”, “dava dilekçesinin reddi”, “görev ret”, “yetki ret”, “ehliyet ret”, “davanın açılmamış sayılması”, “dava dilekçesinin iptali” gibi kararlar usule ilişkin kararlardır. Usule ilişkin olan ve uyuşmazlığı sonlandıran bu kararlar davanın her aşamasında verilebilmektedir. “Kesin ve yürütülmesi zorunlu olmayan işlem”, “derdestlik”, “kesin hüküm”, “davanın açıldığı tarihte davanın konusunun bulunmaması”, “idari işlem veya eylem niteliğinde istem”, “kanun ve kanun hükmünde kararname ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin idari yargıdan iptali istemi” ve “yargı yolu kapalı işlemin iptali istemi” başlıca incelenmeksizin ret kararı verilmesi gerektiren hallerdir.
Yargı içtihatlarıyla ortaya konulan "İncelenmeksizin ret" sebeplerinin varlığı halinde, davanın usulden reddedileceğine dair kanunda bir düzenleme yapılması halinde, uygulamada farklı karar türlerinin kullanılmasına lüzum kalmayacaktır. Tüm bu hallerde “davanın usulden reddine” kararı verilebilecektir.
Uyuşmazlığımıza dönecek olursak, temyiz aşamasında süre hususunda İdari Yargılama Usulu Kanununun 48/6. maddesinde açıkça düzenlemeye yer verildiğinden, konunun esasına ilişkin ayrıca bir incelenmeksizin ret kararı verilmesine lüzum bulunmamaktadır. Aksi halde temyizen incelenen her usul kararında davanın esasının da incelenme istemini karşılamak gerekecektir ki, bu durumun davacılara faydası olmayacağı gibi, uyuşmazlığın mümkün olduğu kadar basit ve hızlı sonuçlandırılmasını ifade eden ve adil yargılama ilkesine hizmet eden usul ekonomisi ilkesine de aykırı olacağı açıktır.
Sonuç olarak, yalnızca temyiz başvurusunun süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin ... tarih ve E:... sayılı kararının temyizen incelenmesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.
Bu durumda, istinaf isteminin reddine ilişkin kararın Tebligat Kanunu 21/2 uyarınca davacıya tebliğ edildiği, davacının iddialarının aksine anılan mevzuatta komşuya, yönetici ya da kapıcıya bildirme yükümlülüğünün söz konusu olmadığı, bu nedenle temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 334. maddesi uyarınca adli yardım talebi daha önce kabul edilmiş olan davacının, aynı Kanun'un 335. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "adli yardım, hükmün kesinleşmesine kadar devam eder." düzenlemesi gereğince temyiz aşamasındaki adli yardım talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek gereği görüşüldü:

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle değiştirilen "Temyiz" başlıklı 46. maddesinde, "Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin aşağıda sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştayda, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir." hükmüne yer verilmiş, devamında Bölge İdare Mahkemelerinin temyiz edilebilecek nihai kararları sayma suretiyle belirtilmiştir. Aynı Kanun'un 48. maddesinin 6. fıkrasında, temyizin kanuni süre geçtikten sonra yapılması veya kesin bir karar hakkında olması halinde kararı veren mercinin temyiz isteminin reddine karar vereceği, ilgili mercinin bu kararına karşı, tebliğ tarihini izleyen günden itibaren yedi gün içinde temyiz yoluna başvurulabileceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyiz başvurusunun süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin karara yönelik temyiz istemi yönünden:
Bölge idare mahkemesi idare dava daireleri tarafından verilen kararların temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

İstinaf isteminin reddine ilişkin karara yönelik temyiz istemi yönünden:
701 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki listede ismine yer verilmek suretiyle kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, göreve iade talebiyle OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davada; ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddi yolunda verilen kararın istinaf edilmesi üzerine; ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.
Davacının anılan karara karşı yaptığı temyiz başvurusu üzerine; ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:... sayılı kararıyla 2577 sayılı Kanun'un 46/1. maddesinde öngörülen 30 günlük temyiz süresi geçirildikten sonra temyiz başvurusunda bulunulduğundan temyiz başvurusunun süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
İstinaf isteminin reddine ilişkin kararın, süresinde temyiz edilmediğinden temyiz başvuru süresinin geçmesi ile kesinleştiği açıktır.
Bu durumda, süresinde temyiz edilmemesi sonucunda kesinleşen istinaf isteminin reddine ilişkin kararın temyizen incelenmesine kanunen olanak bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. Temyiz başvurusunun süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:... sayılı kararı yönünden temyiz isteminin reddi ile anılan kararın ONANMASINA,
2\. İstinaf isteminin reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı yönünden TEMYİZ İSTEMİNİN İNCELENMEKSİZİN REDDİNE,
3\. Temyiz giderlerinin istemde bulunan davacı üzerinde bırakılmasına, adli yardım talebinin daha önce kabul edilmiş olması nedeniyle temyiz aşamasında tahsil edilmeyen yargılama giderinin tahsili için Mahkemesince müzekkere yazılmasına,
4\. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi...İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 28/05/2024 tarihinde, oybirliğiyle, kesin olarak karar verildi.