Danıştay danistay 2024/4753 E. 2024/3609 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
BEŞİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/4753
Karar No : 2024/3609


YETKİLİ YARGI YERİNİN BELİRLENMESİ KARARI

Davacılar ... ve ... vekili Av. ... tarafından, müvekkillerinin ortağı oldukları şirketin 667 sayılı KHK'nin 2. maddesinin 3. fıkrası uyarınca kapatılması ve 670 sayılı KHK'nın 5. maddesinin 3. fıkrası gereğince şirket bünyesindeki mal varlıklarının hazineye devri ile şirketin ticaret sicilinden terkin edilmesi sonrasında şirket bünyesinde yer alan işletmeler ile şirketin ihya edilerek tarafına teslim edilmemesinden doğan zararlarının ödenmesi istemiyle yaptığı 26/04/2023 tarihli başvurusunun reddine ilişkin Afyonkarahisar Valiliği Defterdarlık KHK İşlemleri İl Bürosunun ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ile başvuruya sebep zararlara karşılık gelmek ve munzam zarar nedeniyle fazlaya ilişkin dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik belirleyebildikleri 2.779.411,00-TL maddi zarar ile 1.000.000,00-TL manevî zararın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle Hazine ve Maliye Bakanlığı ve Afyonkarahisar Valiliğine karşı açılan davada, Afyonkarahisar ve Ankara 21. İdare Mahkemelerinin davanın yetki yönünden reddine dair kararları sonucunda, anılan iki Mahkeme arasında çıkan yetki uyuşmazlığı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 43. maddesinin (b) bendi uyarınca incelenerek gereği görüşüldü:
2577 sayılı Kanun'un 32/1. maddesinde; ''Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.'' hükmü yer almıştır.
6749 sayılı, Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un "Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler" başlıklı 2. maddesinin üçüncü fıkrasında "Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlarla irtibatı belirlenen ve ekli listelerde yer almayan özel ve vakıf sağlık kurum ve kuruluşları, özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları, vakıflar, dernekler, vakıf yükseköğretim kurumları, sendikalar, federasyonlar ve konfederasyonlar, ilgili bakanlıklarda bakan tarafından oluşturulacak komisyonun teklifi üzerine bakan onayı ile kapatılır. Bu fıkra kapsamında kapatılan kurum ve kuruluşlar hakkında da ikinci fıkra hükümleri uygulanır.", aynı maddenin ikinci fıkrasında "Kapatılan vakıfların her türlü taşınır ve taşınmazları ile her türlü mal varlığı, alacak ve hakları, belge ve evrakı Vakıflar Genel Müdürlüğüne bedelsiz olarak devredilmiş sayılır. Kapatılan vakıf yükseköğretim kurumlarının sağlık uygulama ve araştırma merkezleri ve kapatılan diğer kurum ve kuruluşlara ait olan taşınırlar ile her türlü mal varlığı, alacak ve haklar, belge ve evrak Hazineye bedelsiz olarak devredilmiş sayılır, bunlara ait taşınmazlar tapuda resen Hazine adına, her türlü kısıtlama ve taşınmaz yükünden ari olarak tescil edilir. Birinci fıkrada sayılanların her türlü borçlarından dolayı hiçbir şekilde Hazineden veya Vakıflar Genel Müdürlüğünden bir hak ve talepte bulunulamaz. Devire ilişkin işlemler ilgili tüm kurumlardan gerekli yardımı almak suretiyle ilgisine göre Maliye Bakanlığı veya Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yerine getirilir." düzenlemelerine yer verilmiştir.
7075 sayılı, Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un "İlave tedbirler için başvuru yolu" başlıklı Geçici 4. maddesinde; "(1) Bu Kanunun 2 nci maddesinde belirtilen işlemlere bağlı olarak olağanüstü hal kapsamında kabul edilen kanunlarda yer alan ilave tedbirlere karşı hakkında tedbir uygulanan kişi, kanuni temsilcisi ya da mirasçıları tarafından tedbiri uygulayan veya tedbirle ilgili olan kamu kurum ve kuruluşlarına bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde başvurulur. Kamu kurum ve kuruluşları, başvuru üzerine yapacağı inceleme sonucuna göre en geç altı ay içinde başvurunun reddine veya tedbirin kaldırılmasına karar verir. 15/7/1950 tarihli ve 5682 sayılı Pasaport Kanununun ek 7 nci maddesi hükmü saklıdır. (2) Başvuruların incelenmesi ve sonuçlandırılması için kamu kurum ve kuruluşları bünyesinde komisyon kurulabilir ... (7) Kamu kurum ve kuruluşlarının kararlarına karşı Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenecek Ankara idare mahkemelerinde iptal davası açılabilir." hükmü getirilmiştir.
Söz konusu özel yasal düzenlemede; olağanüstü hal kapsamında kabul edilen kanunlarda yer alan ilave tedbirlere karşı yaptıkları başvurular ile ilgili olarak kamu kurum ve kuruluşlarınca verilen kararları Ankara özel yetkili idare mahkemelerinde dava konusu edebilecekleri öngörülmüştür.
Anayasa Mahkemesinin 24/12/2019 tarih ve E:2018/74, K:2019/92 sayılı kararında da, ilave tedbirlere ilişkin olarak ''...31/10/2016 tarihli ve 677 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında KHK’nın 3. maddesinde, KHK’ya ekli (6) ve (7) sayılı listede yer alan dernekler ve basın yayın kuruluşlarının kapatılması öngörüldükten sonra (2) numaralı fıkrasında, kapatılan derneklere ve basın yayın kuruluşlarına ait olan taşınırlar ile her türlü mal varlığı, alacak ve haklar, belge ve evrakın Hazineye bedelsiz olarak devredilmesi; bunlara ait taşınmazların tapuda resen Hazine adına, her türlü kısıtlama ve taşınmaz yükünden ari olarak tescil edilmesi gibi ilave tedbirlerin uygulanması öngörülmüştür....'' açıklamalarına yer verildiği görülmüştür.
Dosyada bulunan bilgi ve belgelerden, davacıların ortağı oldukları ... Özel Eğitim Hizmetleri Orman Ürünleri Akaryakıt, Gübre, Tohum, Zirai İlaç Ekipman, Nakliyat Sanayi ve Limited Şirketinin 6749 sayılı Kanunun 2. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında kapatıldığı, aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca da şirket bünyesinde bulunan galeriler ile sürücü kursundaki araçların Hazine adına tescil edildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, yukarıda yer verilen Anayasa Mahkemesi kararında da belirtildiği üzere Kanun Hükmünde Kararnameler uyarınca doğrudan yahut bu kararnamelerin onaylanmasına ilişkin kanun hükümlerine dayanılarak milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen, yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği, iltisakı veya irtibatı bulunduğu gerekçesiyle kapatılan kurum ve kuruluşların her türlü mal varlığının Hazine'ye devri, kapatma tedbirine bağlı olarak getirilen ilave tedbir niteliğinde olup; 7075 sayılı, Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un Geçici 4'üncü maddesi kapsamında ilave tedbirlere itiraz edilmesinden ve söz konusu tedbirler nedeniyle uğradığı zararların tazmini isteminden kaynaklandığı anlaşılan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Hakimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen Ankara İdare Mahkemelerinin yetkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, dava dosyasının, davanın görüm ve çözümünde yetkili olduğu belirlenen özel yetkili Ankara İdare Mahkemelerine tevzii yapılmak üzere Ankara İdare Mahkemesine gönderilmesine, kararın Afyonkarahisar İdare Mahkemesi ile Ankara 21. İdare Mahkemesine ve taraflara bildirilmesine, 20/03/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.