Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/918
Karar No : 2025/3985

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parselde yer alan taşınmaz üzerinde ruhsata aykırı imalatlar yapıldığının tespitine ilişkin 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu uyarınca düzenlenmiş ...tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağına dayanılarak, 2960 sayılı Kanuna istinaden 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca 931.626,63-TL idari para cezası verilmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; cezaların şahsiliği ilkesi ile idarenin işlemlerinin belirli, açık, kesin ve anlaşılır olması gerekliliğine değinilerek, davada, 3194 sayılı İmar Kanunu'un 42. maddesine göre para cezasını gerektiren imalatların tespiti üzerine, dava konusu belediye encümeni kararıyla söz konusu aykırılıklar için toplam para cezasının hesaplandığı, ancak kararda belirtilen yapı nedeniyle ilgililerin hisseleri oranında tabi tutulacağı para cezası miktarının ayrıca belirlenmediği görüldüğünden bahisle, mevzuata aykırı imalatlar için uygulanacak toplam para cezası hesaplandıktan sonra yapı nedeniyle ilgililerinin hisselerine isabet eden miktardaki para cezasına tabi tutulması gerekirken, bu husus dikkate alınmaksızın her bir hissedarın isimlerinin yanına hisse oranları yazılması ve toplam para cezası hesaplanması şeklinde para cezası verilmesine ilişkin tesis edilen encümen kararında hukuka uyarlık bulunmadığı, diğer yandan, yapıda ruhsat ve eklerine aykırı alanın davalı İdare tarafından 91,08 m2 olarak tespit edildiği, Bilirkişi Raporu'nda, davalı idare tarafından cephe kaplaması olarak belirlenen alanın, 3194 sayılı Kanunun 42.maddesinin (a) bendine göre değil, (b) bendine göre hesaplanması gerektiği, dolayısıyla mekansal alan oluşturmayan imalatlar için temel para cezasının da mevzuata uygun hesaplanmadığı tespitlerine yer verildiği görülmekle, aykırılığa konu alanın hatalı olarak tespit edilmesi ve söz konusu hatanın (farklılığın) temel cezayı ve 3194 sayılı Kanun'un 42. maddenin 2. fıkrasının (ç) bendi hükmü uyarınca ilave edilen idari para cezasını etkileyecek nitelikte olması dikkate alındığında davaya konu Encümen kararında bu yönüyle de hukuka uyarlılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlem ve dayanağı yapı tatil tutanağının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu uyarınca düzenlediği ve tebligatlarının bu Kanunda belirtilen usullere göre yapıldığı, yapı tatil tutanağında ruhsata aykırı imalatların ayrıntılı olarak tespit edildiği, dava konusu taşınmazın 22/07/1983 tarihli 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planında, sahil şeridinde park alanında kaldığı, plan gereği davaya konu taşınmazdaki uygulamaların ruhsata bağlanmasının mümkün olmadığı, dava konusu işlemin usul ve hukuka uygun olduğu, temyize konu İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı; İstanbul Boğaziçi Alanının kültürel ve tarihi değerlerini ve doğal güzelliklerini kamu yararı gözetilerek korumak ve geliştirmek ve bu alandaki nüfus yoğunluğunu artıracak yapılanmayı sınırlamak için uygulanacak imar mevzuatını belirlemek ve düzenlemektir" hükmü, 11. maddesinde; "Boğaziçi Alanındaki yapılar, kazı izni verildiği günden itibaren Boğaziçi İmar Müdürlüğünce inşaat ruhsatına ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen esaslara göre denetlenir. Boğaziçi İmar Müdürlüğü, denetleme sırasında inşaat ruhsatı ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen imar mevzuatına aykırılıkları bir tutanakla tespit eder. Tutanak tanziminde mal sahibi veya müteahhit veya fenni mesulün bulunması esastır. Bunların bulunmamaları halinde inşaatta çalışan herhangi bir kişinin bulunması da yeterlidir. Terkedilmiş bir inşaatta tutanak, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce görevlendirilecek asgari üç görevli tarafından tanzim edilir. İnşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırılığı tespit edilen yapılar için, tutanak tanzimi ile birlikte inşaat mühürlenir. Yapının mühürlendiğini belirten belge ve levhalar yapının muhtelif cephelerine asılır. Bu suretle durum mal sahibine veya müteahhide veya fenni mesule tebliğ edilmiş sayılır..." hükmü; aynı Kanunun 12. maddesinde; "Kullanma izni verilen yapıların, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce tespit edilecek önceliklere göre ve bir program dahilinde, projelerine ve imar mevzuatına uygunluğu denetlenir. Denetleme sırasında tespit edilen aykırılıklar bu Kanunun 11. maddesinde belirtilen esaslara göre tespit edilir ve derhal Boğaziçi İmar Müdürlüğüne bildirilir. Tutanak tanziminde mal sahibi veya yönetici veya kiracının bulunması esastır. Terkedilmiş yapılarda tutanak Boğaziçi İmar Müdürlüğünce görevlendirilecek asgari üç görevli tarafından tanzim edilir. Yapıda imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentiler, bu kanunun 13. maddesinde belirtilen esaslara göre Boğaziçi İmar Müdürlüğünce yıkılır ve yıktırılır..." hükmü yer almaktadır.
3194 sayılı İmar Kanununun
4\. maddesinde; bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümlerinin uygulanacağı, 42. maddesinde para cezasıyla ilgili düzenlemelere yer verilmiş, söz konusu maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiş olup, aynı Kanunun 46. maddesinde ise; 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 6. maddesiyle oluşturulan kurulların kaldırılarak, görev ve sorumlulukların 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 2. maddesinde belirlenen ve 22/07/1983 onay tarihli plana göre Boğaziçi alanında gösterilen "Boğaziçi Sahil Şeridi" ve "Öngörünüm" bölgelerindeki uygulamalar İstanbul Büyük Şehir Belediye Başkanlığınca, "Gerigörünüm" ve "Etkilenme" bölgelerindeki uygulamaların da ilgili İlçe Belediye Başkanlıklarınca yerine getirileceği, düzenlemelerine yer verilmiştir.
Dairemizin 2025/769, 2025/782, 2025/851, 2025/856, 2025/861, 2025/863, 2025/864, 2025/894, 2025/911, 2025/918, 2025/963 ve 2025/1029 esasına kayıtlı dosyalarının birlikte incelenmesinden; "İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parsel" üzerinde yer alan taşınmazda davalı idare elemanları tarafından yapılan incelemede ruhsata aykırı uygulamaların ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edilmesi üzerine, yapı sahiplerine 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca 931.626,63-TL -TL para cezası verilmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin ...tarih ve...sayılı kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İdare Dava Dairesince, davacının, ...tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağında tespit edilen aykırılıkların hangi kısmından sorumlu olduğuna yönelik herhangi bir belirleme yapılmadığı gibi dava konusu Encümen kararı ve dayanağı yapı tatil tutanağında yapının ortak alanlarına ve tamamına ilişkin aykırılıklardan bağımsız bölüm maliklerinin irtibatı ve sorumluluklarının somut şekilde ortaya konulmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararı hukuka uygun bulunarak istinaf başvurusunun reddine karar verilmişse de; dava konusu işlemin dayanağı olan yapı tatil tutanağında, imar mevzuatına aykırı kısımların (A),(B),(D),(E) ve (F) harfleriyle işaretlenmek ve metrekarelerinin tek tek belirtilmek suretiyle açık ve ayrıntılı şekilde tespit edildiği, anılan tutanağın 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 11. maddesine uygun olarak düzenlendiği ve yapıya asılmakla tebliğ edildiği anlaşılmaktadır. Diğer taraftan, dava konusu encümen kararının eki niteliğindeki "2022 yılı İmar Kanunun 42. maddesi doğrultusunda para cezasına ilişkin hesap cetveli" incelendiğinde, idare tarafından para cezasının 17/08/2022 tarihli yapı tatil tutanağında (F) ile işaretlenen ve 91,08 metrekare olduğu tespit edilen dış cephe kaplaması üzerinden hesaplandığı, dış cephe kaplamasının tüm yapı sahiplerinin ortak sorumluluğunda olduğu ve dava konusu encümen kararında da her bir malikin hisse oranlarının açıkça yazıldığı, dolayısıyla para cezasından hangi oranda sorumlu olduklarının anlaşılabilir olduğu görülmektedir.
Bu itibarla, İdare Dava Dairesince, dosyada mevcut belgeler üzerinden, gerekirse bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle işin esası hakkında karar verilmesi gerektiğinden, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan, ruhsatsız imalatların tespit edildiği tarihte taşınmazın maliki olduğu sabit olan davacıya ruhsatsız imalat nedeniyle para cezası verilmesine ilişkin işlemde "cezaların şahsiliği" ilkesi açısından da hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Temyiz isteminin kabulüne,
2\. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 24/06/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.