Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/747
Karar No : 2025/2896

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak No:..., tapuda ... ada ... sayılı parsel üzerindeki yerde ruhsatsız yapı ve tadilat yapıldığından bahisle 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesine istinaden düzenlenen ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağındaki tespitler nedeniyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42.maddesinin 2. fıkrası uyarınca 390.080,91-TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ...-... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni Kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davaya konu yapıdaki esaslı tadilatların ne şekil ve nitelikte olduğuna dair açık ve somut tespitler içermeyen, 3194 sayılı Kanun hükmü uyarınca verilecek para cezasına dayanak olabilecek elverişliliğe ve yeterliliğe sahip olmayan, 2960 sayılı Kanunda öngörülen usule uygun düzenlenmeyen ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağına dayalı olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :Davalı idare tarafından, 22/07/1983 onanlı 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planında davacıya ait taşınmazın "konut alanı"nda kaldığı, planda bu şekilde işaretlenerek konut kullanımına ayrılmış ancak yapı yapılmamış yerlerde 2960 sayılı Kanun'un geçici 4. maddesi uyarınca yeşil alan statüsü uygulanması gerektiği, mahallinde yapılan tetkikte yapının ruhsatının olmadığına ve yapı içinde izinsiz şekilde tadilatlar yapıldığına ilişkin ... tarih ve ... sıra nolu yapı tatil tutanağının düzenlendiği, taşınmazın imar işlem dosyasında herhangi bir yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi ve onaylı mimari projenin bulunmadığı, dosya da yaptırılan bilirkişi incelemesiyle de bu durumun ortaya konulduğu, dava konusu işlemin usul ve hukuka uygun olduğu, dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı; İstanbul Boğaziçi Alanının kültürel ve tarihi değerlerini ve doğal güzelliklerini kamu yararı gözetilerek korumak ve geliştirmek ve bu alandaki nüfus yoğunluğunu artıracak yapılanmayı sınırlamak için uygulanacak imar mevzuatını belirlemek ve düzenlemektir" hükmü, 11. maddesinde; "Boğaziçi Alanındaki yapılar, kazı izni verildiği günden itibaren Boğaziçi İmar Müdürlüğünce inşaat ruhsatına ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen esaslara göre denetlenir. Boğaziçi İmar Müdürlüğü, denetleme sırasında inşaat ruhsatı ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen imar mevzuatına aykırılıkları bir tutanakla tespit eder. Tutanak tanziminde mal sahibi veya müteahhit veya fenni mesulün bulunması esastır. Bunların bulunmamaları halinde inşaatta çalışan herhangi bir kişinin bulunması da yeterlidir. Terkedilmiş bir inşaatta tutanak, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce görevlendirilecek asgari üç görevli tarafından tanzim edilir. İnşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırılığı tespit edilen yapılar için, tutanak tanzimi ile birlikte inşaat mühürlenir. Yapının mühürlendiğini belirten belge ve levhalar yapının muhtelif cephelerine asılır. Bu suretle durum mal sahibine veya müteahhide veya fenni mesule tebliğ edilmiş sayılır..." hükmü; aynı Kanunun 12. maddesinde; "Kullanma izni verilen yapıların, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce tespit edilecek önceliklere göre ve bir program dahilinde, projelerine ve imar mevzuatına uygunluğu denetlenir. Denetleme sırasında tespit edilen aykırılıklar bu Kanunun 11. maddesinde belirtilen esaslara göre tespit edilir ve derhal Boğaziçi İmar Müdürlüğüne bildirilir. Tutanak tanziminde mal sahibi veya yönetici veya kiracının bulunması esastır. Terkedilmiş yapılarda tutanak Boğaziçi İmar Müdürlüğünce görevlendirilecek asgari üç görevli tarafından tanzim edilir. Yapıda imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentiler, bu kanunun 13. maddesinde belirtilen esaslara göre Boğaziçi İmar Müdürlüğünce yıkılır ve yıktırılır..." hükmü yer almaktadır.
3194 sayılı İmar Kanununun
4\. maddesinde; bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümlerinin uygulanacağı, 42. maddesinde para cezasıyla ilgili düzenlemelere yer verilmiş, söz konusu maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiş olup, söz konusu (c) bendini 5. alt bendinde; uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış ise cezanın % 20 oranında arttırılacağı, 7. alt bendinde; özel kanunlar ile belirlenmiş özel imar rejimine tabi bir alanda yapılmış ise cezanın % 50 oranında arttırılacağı, 8. alt bendinde; aykırılığa konu yapı ruhsatsız ise cezanın %180 oranında arttırılacağı, 2. fıkranın (ç) bendinde ise; bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezası yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği, bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği belirtilmiş, aynı Kanunun 46. maddesinde ise; 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 6. maddesiyle oluşturulan kurulların kaldırılarak, görev ve sorumlulukların 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 2. maddesinde belirlenen ve 22/07/1983 onay tarihli plana göre Boğaziçi alanında gösterilen "Boğaziçi Sahil Şeridi" ve "Öngörünüm" bölgelerindeki uygulamalar İstanbul Büyük Şehir Belediye Başkanlığınca, "Gerigörünüm" ve "Etkilenme" bölgelerindeki uygulamaların da ilgili İlçe Belediye Başkanlıklarınca yerine getirileceği, düzenlemelerine yer verilmiştir.
Dairemizin 2025/973 esasına kayıtlı dosyası ile birlikte bakılan dosyanın incelenmesinden; "..." adresinde şikayetler üzerine davalı idare elemanları tarafından yapılan incelemede, tek katlı ruhsatı olmayan yapının içinde izinsiz esaslı tadilat yapıldığının ve yapının yanında hafriyat yapılarak toprak kotlarıyla oynandığının ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edilmesi üzerine, davacıya 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca 390.080,91-TL para cezası verilmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ...-... sayılı kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince, dava konusu işlemin dayanağı olan ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağının 2960 sayılı Kanuna uygun düzenlenmediği ve davaya konu yapıdaki esaslı tadilatların ne şekilde ve nitelikte olduğuna dair açık ve somut tespitler içermediği, bu nedenlerle 3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca para cezası verilmesine dayanak oluşturamayacağı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de, aynı dava konusu yerle ilgili alınan yıkım kararına karşı açılan davada verilen dava konusu işlemin iptaline yönelik Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin İdare Dava Dairesi kararının temyizine ilişkin Dairemizin 2025/973 esasına kayıtlı dosyasında yer alan 03/07/2023 tarihli bilirkişi raporu ile bakılan dosya içindeki diğer bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; dayanak işlem olan ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 11. maddesine uygun olarak yapıya asılmakla tebliğ edilen ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağında, kesit ve kroki çizimleri ile de anılan inşai faaliyetlerin ne şekilde gerçekleştiğinin ölçümlerine yer verilmek suretiyle gösterildiği, bu itibarla yapının tespit anındaki inşaat durumunun somut olarak tespit edildiği, tadilatların yapının vasfını değiştirecek boyuta ulaştığı, anılan bilirkişi raporunda da mahallinde yapılan incelemede yapı tatil tutanağında belirtilen imara aykırılıkların, fiili durumla uygun olduğu tespitine yer verildiği, idari para cezasının hesaplanmasına ilişkin hesap cetvelinde ise yapının sınıf ve grubu gibi sonradan dosya üzerinde yapılacak inceleme ile anlaşılabilecek ve açıklığa kavuşturulacak hususlarla birlikte aykırılık oluşturan alanın kaç metrekare olduğu bilgisine yer verildiği, Encümen kararında da idari para cezasının 3194 sayılı Kanun’un 42. maddesi uyarınca verildiğinin belirtildiği ve bu encümen kararının eki mahiyetindeki hesap tablosunun incelenmesinden para cezalarının ne sebeple verildiğinin anlaşılabildiği görülmektedir.
Bu itibarla, İdare Dava Dairesince, dosyada mevcut belgeler ve gerekirse bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle işin esası hakkında karar verilmesi gerekirken yapı tatil tutanağının usulüne uygun düzenlenmediği ve somut tespitler içermediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Temyiz isteminin kabulüne,
2\. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 06/05/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.