Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/727
Karar No : 2025/4547

TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI) ...
VEKİLİ : Av. ...

2- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem : İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, ... pafta, ... ada, ... parsel, ... kapı numaralı yapının yanındaki yerle ilgili olarak yapı tatil tutanağında belirtilen kısmın 2960 Sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13'üncü maddesi uyarınca projesine uygun hale getirilmesine ve yıkımına dair Beşiktaş Belediye Encümeninin ... tarih ve...sayılı kararı ile 2960 sayılı Boğaziçi Kanununa istinaden 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesine göre mal sahibi olan davacıya 5.811,28 TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Beşiktaş Belediye Encümen kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda, dava konusu işlemlerden... tarih ve ...sayılı encümen kararı yönünden, "Dava konusu ruhsatsız yapının mahallinde yapılan tespitle belirlendiği, davacı tarafından da tespiti yapılan ve içine otomobil park edilen barakaya herhangi bir itiraz edilmediği, baraka için yapı kayıt belgesi aldığına ve bu nedenle yıkım kararı verilemeyeceğine yönelik itirazda bulunulduğu, ancak alınan yapı kayıt belgesinin İstanbul Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünde iptal edildiği, bu nedenle dava konusu yapıda ruhsat ve eklerine aykırı yapılaşma yapıldığı sabit olduğundan sözkonusu aykırılıkların yıkımına (projesine uygun hale getirilmesine) dair encümen kararında hukuka aykırılık bulunmadığı"; dava konusu işlemlerden ... tarih ve...sayılı Encümen kararı yönünden ise, "Temel para cezası hesaplanmasında 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesine aykırılık bulunmadığı, bununla birlikte bu cezaya sonradan 4.649.00 TL'nin "mal sahibine (güncel)" ibaresiyle ilave edildiği, ancak bu ilavenin mahiyetinin, gerekçesinin ve yasal dayanağının işlemde ve hesap cetvelinde izah edilmediği ve bu artırım / ilave nedeninin açıklanmamış olduğu görüldüğünden; işlemin 1.162.28 TL 'lik kısmında hukuka aykırılık, kalan 4.469.00 TL'sinde ise hukuka uygunluk bulunmadığı" sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle... tarih ve ... sayılı encümen kararı yönünden davanın reddine,...tarih ve ... sayılı encümen kararı yönünden ise; encümen karanının 1.162.28 TL'lik kısmı yönünden davanın reddine, 4.469.00 TL'lik kısmı açısından işlemin iptaline, karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının, davanın reddine yönelik kısmına yapılan istinaf başvurusunun reddine, iptale ilişkin kısmına yapılan istinaf başvurusunun ise, "3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin, 3. fıkrası uyarınca para cezası verilebilmesi için; ilgili maddede öngörülen mükellefiyetin, davalı idarece verilen sürenin sona ermesine rağmen yerine getirilmemiş olması gerekmekte olup; ilgilisine, tutanak ile tespit edilen aykırılığın verilen süre içerisinde imara uygun hale getirilmesi gerektiği hususunun bildirilmesi, verilen süre sona erdikten sonra aykırılığın giderilmediğinin tespit edilmesi; herhangi bir süre verilmemesi halinde ise tespit tarihinden itibaren bir aylık sürenin sonunda aykırılığın giderilmediğinin tespit edilmesi üzerine para cezası verilmesi gerektiğinden bahisle, uyuşmazlıkta, ruhsatsız imalatların ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edilmesinin ardından 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesinde öngörülen mükellefiyetlerin 1 aylık süre içerisinde yerine getirilmediği yolunda ikinci tespit yapılmaksızın davacıya 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 3. fıkrası uyarınca para cezası verildiği, bu durumda, yapı tatil tutanağı ile ilk defa tespit edilen aykırılıkların giderilmediği yolunda ikinci bir tespit yapılmaksızın 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 3. fıkrası uyarınca para cezası verilemeyeceğinden, dava konusu encümen kararının 4.469.00 TL para cezasına ilişkin kısmında hukuka uyarlık, istinafa konu ilk derece Mahkemesi kararının bu kısmında sonucu itibariyle isabetsizlik görülmediği" sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle Mahkeme kararının davanın reddine yönelik kısımlarına yapılan istinaf başvurusunun reddine, para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemin kısmen iptaline ilişkin kısmına yapılan istinaf başvurusunun ise gerekçeli reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yapı kayıt belgesinin iptal edilmemiş olduğu, yapı kayıt belgesinin iptaline ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmış olan davanın sonucunun beklenmesi gerektiği, eskiden mevcut olan barakanın garaja dönüştürüldüğü ve yapı kayıt belgesi ile kayıt altına alındığı, tesis edilen işlemlerin usul ve hukuka uygun olmadığı belirtilerek temyize konu İdare Dava Dairesi kararının aleyhlerine olan kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Dava konusu işlemlerin usul ve hukuka uygun olarak tesis edildiği belirtilerek temyize konu İdare Dava Dairesi kararının aleyhlerine olan kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının yıkıma ve 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davacıya 1.162,28-TL para cezası verilmesine ilişkin kısmı hakkında;
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 3. fıkrası uyarınca davacıya 4.469,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmına gelince;
3194 sayılı İmar Kanunu'nun
4\. maddesinde; bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümlerinin uygulanacağı, 32. maddesinde; bu kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığının ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya Valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilerek inşaat derhal durdurulacağı, durdurmanın yapı tatil zaptının yapı üzerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılacağı, bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılacağı, bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibinin yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mührün kaldırılmasını isteyeceği, ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının ruhsata uygunluğu inceleme sonucunda anlaşılırsa mühürün belediye veya valilikçe kaldırılacağı ve inşaatın devamına izin verileceği, aksi takdirde ruhsatın iptal edileceği, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan binanın belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip belediye veya valilikçe yıktırılacağı ve masrafın yapı sahibinden tahsil edileceği, 42. maddesinin 3. fıkrasında; "18, 28, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 40 ve 41 inci maddelerde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeyen veya bu maddelere aykırı davranan yapı veya parsel sahibine, harita, plan, etüt ve proje müelliflerine, fenni mesullere, yapı müteahhidine ve şantiye şefine, ilgisine göre ayrı ayrı olmak üzere ikibin Türk Lirası, bu fiillerin çevre ve sağlık şartlarına aykırı olması halinde dörtbin Türk Lirası, can ve mal emniyetini tehdit etmesi halinde altıbin Türk Lirası idari para cezası verileceği hükmü yer almaktadır.
Yukarıda da belirtildiği üzere; Boğaziçi sahil şeridi, öngörünüm bölgesi, geri görünüm ve etkilenme bölgelerindeki yapılarla ilgili olarak öncelikli olarak uygulanması gereken Kanun 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'dur. Söz konusu bölgelerde, genel nitelikte olan ve daha sonra yürürlüğe giren 3194 sayılı Kanunun ise ancak 2960 sayılı Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanma olanağı bulunmaktadır.
3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 3. fıkrasında; aynı Kanunun 32. maddesinde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeyen veya bu maddelere aykırı davranan yapı veya parsel sahibine, harita, plan, etüt ve proje müelliflerine, fenni mesullere, yapı müteahhidine ve şantiye şefine, ilgisine göre ayrı ayrı olmak üzere para cezası verileceği öngörülmüş, 32. maddesinde ise; yapı tatil tutanağının düzenlenerek yapıya asılmasından itibaren, bir ayı geçmemek koşulu ile bir süre verilmesi durumunda bu sürenin, herhangi bir süre verilmemesi halinde ise tespit tarihinden itibaren bir aylık sürenin sonunda ruhsat alınması ya da yapının ruhsata uygun hale getirilmesi yolunda bir yükümlülük öngörülmüştür.
2960 sayılı Boğaziçi Kanunun 11. ve 12. maddelerinde ise; ruhsat alınması ya da yapının ruhsata uygun hale getirilmesi için herhangi bir süre ve yükümlülük öngörülmemiş, aynı Kanunun 13. maddesinde; tespit tarihinden itibaren 7 gün içinde yıkım yönünde karar alınacağı, bu kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde yapının mal sahibi veya müteahhit tarafından yıkılmaması durumunda ise yıkım işleminin yetkili idare tarafından yerine getirileceği düzenlenmiştir.
Uyuşmazlıkta; dava konusu ... tarih ve ... sayılı Beşiktaş Belediye Encümeni kararı ile davacıya 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 3. fıkrası uyarınca 4.469,00-TL idari para cezası verilmiş ise de, yapı tatil tutanağının 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 11., 13. ve 18. maddeleri hükümleri uyarınca düzenlendiği, 2960 sayılı Kanunun anılan maddelerinde ruhsat alınması ya da yapının ruhsata uygun hale getirilmesi için herhangi bir süre ve yükümlülük öngörülmediği anlaşıldığından, dava konusu işlemin 4.469,00-TL para cezası verilmesine ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, İdare Dava Dairesi kararının, davacıya 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 3. fıkrası uyarınca verilen para cezasının iptaline ilişkin kısmında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Tarafların temyiz istemlerinin reddine,
2\. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının ... tarih ve ... sayılı Encümen Kararına ilişkin kısmının ONANMASINA, ... tarih ve ... sayılı Encümen Kararına ilişkin kısmının kısmen ONANMASINA, kısmen gerekçe değiştirerek ONANMASINA,
3\. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
4\. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine, 18/09/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.