Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/707
Karar No : 2025/4208

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Turizm İnşaat Ve Yatırım Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul İli, Beykoz İlçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:..., ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı yerde ruhsat ve eklerine aykırı olarak imalatta bulunulduğundan bahisle 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu hükümleri uyarınca tanzim edilen, ... tarihli, ... sayılı ... nolu Yapı Tatil Tutanağına istinaden söz konusu yapının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13 (a) maddesine göre yıkımına ilişkin ... tarih ve ... sayılı yazı ile bildirilen Büyükşehir Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mevzuat hükümleri, yapılan açıklama ve tespitler kararda özetine yer verilen bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, maddi olayda, yapı tatil tutanağına konu ... adresinde yer alan Z+3 katlı yapının ruhsatsız yapıldığı ve gelinen aşamada konumu itibariyle ruhsata bağlanmasının mümkün olmadığı anlaşıldığından, ruhsata bağlanamayan söz konusu yapının, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunun 13. maddesi uyarınca yıktırılmasına ilişkin dava konusu Büyükşehir Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararında hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; davalı idare elemanlarınca davacıya ait taşınmaz üzerindeki yapıya yönelik olarak 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11. maddesinde öngörülen şekilde, inşaatın tamamının ruhsatsız olduğunun belirtilmediği, yapıda zemin kat ve 1. normal kattaki kolon ve kirişlerin güçlendirildiği, bu katlardaki döşemelerin ise kısmen güçlendirildiği kısmen ise yeniden yapmak için yıkıldığının tespit edildiği gerekçesiyle mühürlendiği, taşınmazda mevcut yapının ruhsatlı olup olmadığına ilişkin belirleme bulunmadığı gibi encümen kararında yeniden ruhsat verilemeyeceğinin belirtildiğinin de görüldüğü, bu durumda; ... adresinde yer alan ... pafta, ... ada, ... nolu parseldeki taşınmazda, zemin kat ve 1. normal kattaki kolon ve kirişlerin güçlendirildiği, bu katlardaki döşemelerin ise kısmen güçlendirildiği kısmen ise yeniden yapmak için yıkıldığı tespitini içeren yapı tatil tutanağı esas alınarak, yeniden ruhsat verilemeyeceğinden bahisle, 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 13/a maddesi uyarınca yapı tatil tutanağında belirtilen aykırılıklarla birlikte yapının tamamının yıkımı yönünde tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Yapı tatil tutanağının usulüne uygun olarak düzenlendiği, aykırılıkların ruhsata bağlanamayacağı, işlemin usul ve mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
Dava, İstanbul İli, Beykoz İlçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:..., ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı yerde ruhsat ve eklerine aykırı olarak imalatta bulunulduğundan bahisle 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu hükümleri uyarınca tanzim edilen, ... tarihli, ... sayılı ... nolu Yapı Tatil Tutanağına istinaden söz konusu yapının yapının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13 (a) maddesine göre yıkımına ilişkin ... tarih ve ... sayılı yazı ile bildirilen Büyükşehir Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı; İstanbul Boğaziçi Alanının kültürel ve tarihi değerlerini ve doğal güzelliklerini kamu yararı gözetilerek korumak ve geliştirmek ve bu alandaki nüfus yoğunluğunu artıracak yapılanmayı sınırlamak için uygulanacak imar mevzuatını belirlemek ve düzenlemektir" hükmü, 11. maddesinde; "Boğaziçi Alanındaki yapılar, kazı izni verildiği günden itibaren Boğaziçi İmar Müdürlüğünce inşaat ruhsatına ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen esaslara göre denetlenir. Boğaziçi İmar Müdürlüğü, denetleme sırasında inşaat ruhsatı ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen imar mevzuatına aykırılıkları bir tutanakla tespit eder. Tutanak tanziminde mal sahibi veya müteahhit veya fenni mesulün bulunması esastır. Bunların bulunmamaları halinde inşaatta çalışan herhangi bir kişinin bulunması da yeterlidir. Terkedilmiş bir inşaatta tutanak, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce görevlendirilecek asgari üç görevli tarafından tanzim edilir. İnşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırılığı tespit edilen yapılar için, tutanak tanzimi ile birlikte inşaat mühürlenir. Yapının mühürlendiğini belirten belge ve levhalar yapının muhtelif cephelerine asılır. Bu suretle durum mal sahibine veya müteahhide veya fenni mesule tebliğ edilmiş sayılır..." hükmü; aynı Kanunun 12. maddesinde; "Kullanma izni verilen yapıların, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce tespit edilecek önceliklere göre ve bir program dahilinde, projelerine ve imar mevzuatına uygunluğu denetlenir. Denetleme sırasında tespit edilen aykırılıklar bu Kanunun 11. maddesinde belirtilen esaslara göre tespit edilir ve derhal Boğaziçi İmar Müdürlüğüne bildirilir. Tutanak tanziminde mal sahibi veya yönetici veya kiracının bulunması esastır. Terkedilmiş yapılarda tutanak Boğaziçi İmar Müdürlüğünce görevlendirilecek asgari üç görevli tarafından tanzim edilir. Yapıda imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentiler, bu kanunun 13. maddesinde belirtilen esaslara göre Boğaziçi İmar Müdürlüğünce yıkılır ve yıktırılır..." hükmü, "Yıkım işleri" başlıklı 13. maddesinde, "Yıkım işleri: Aşağıda belirtilen yapılar Boğaziçi İmar İdare Heyetinin kararı ve Boğaziçi İmar Müdürünün yazılı emri ile yıkılır veya yıktırılır.
a) İnşaat ruhsatı olmayan yapılar,
b) Yapının, inşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırı yapılmış bölümleri,
c) Boğaziçi İmar Müdürlüğünce mühürlenerek yapımı durdurulmuş yapıların mühürlendikten sonra yapılan ilaveleri,
d) Yapılarda kullanma izni verildikten sonra imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentileri.
Bu Kanun hükümlerine göre yıkılması gereken yapılar tespit edildiğinde Boğaziçi İmar Müdürlüğünce derhal valiliğe bildirilir. Vali, Boğaziçi İmar İdare Heyetini en geç yedi gün içinde toplayarak konunun karara bağlanmasını sağlar ve kararı Boğaziçi İmar Müdürlüğüne gönderir.
Yıkım emri 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine bağlı kalınmaksızın güvenlik kuvvetleri veya belediye zabıta kuvvetleri tarafından mal sahibine veya müteahhide tebliğ edilir. Bu tebligat onbeş gün içinde tamamlanır. Tebligatın bu şekilde yapılması
mümkün olmadığı takdirde, yıkım emri yapı mahallinde görülebilecek bir yere onbeş gün müddetle asılır ve bu işlem bir tutanakla belirlenir. Bu suretle durum mal sahibi veya müteahhide tebliğ edilmiş sayılır.
Tebligatın tamamlanmasından itibaren onbeş gün içinde yapı, mal sahibi veya müteahhit tarafından yıkılmadığında, yıkım işlemi Boğaziçi İmar Müdürlüğünce yerine getirilir ve yıkım masrafları % 20 fazlası ile mal sahibi veya müteahitten tahsil edilir." hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 46. maddesinde; 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 6. maddesiyle oluşturulan kurulların kaldırılarak, görev ve sorumlulukların 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 2. maddesinde belirlenen ve 22/07/1983 onay tarihli plana göre Boğaziçi alanında gösterilen "Boğaziçi Sahil Şeridi" ve "Öngörünüm" bölgelerindeki uygulamalar İstanbul Büyük Şehir Belediye Başkanlığınca, "Gerigörünüm" ve "Etkilenme" bölgelerindeki uygulamaların da ilgili İlçe Belediye Başkanlıklarınca yerine getirileceği, düzenlemelerine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; davacı şirkete ait İstanbul ili, Beykoz İlçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde yer alan ... pafta, ... ada, ... nolu parseldeki taşınmazda davalı idare elemanlarınca yapılan denetim üzerine bahse konu yerdeki yapıda zemin kat ve 1. normal kattaki kolon ve kirişlerin güçlendirildiği, bu katlardaki döşemelerin ise kısmen güçlendirildiği kısmen ise yeniden yapmak için yıkıldığı, toplam 1.190 m² imara aykırı alan olduğu tespit edilerek 2960 sayılı Kanun'un 13.maddesi uyarınca ... tarihli, ... sayılı, ... No'lu Yapı Tatil Tutanağı tanzim edildiği, bu tutanağa istinaden, yapının IV. Sınıf, A grubu olduğundan bahisle cezanın m² tutarı 71,51-TL olarak esas alınmak suretiyle temel para cezasının belirlendiği ve bu cezaya artırımlar uygulanmak suretiyle 3194 sayılı Kanun'un 42.maddesi uyarınca davacı şirkete toplam 497.663,95-TL tutarında imar para cezası verilmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ...-... nolu kararının tesis edildiği, bunun yanı sıra anılan imara aykırı faaliyet nedeniyle tanzim edilen 5.10.2021 tarihli, ... sayılı, ... No'lu Yapı Tatil Tutanağına istinaden, ... adresinde yer alan ruhsat ve iskanı bulunmayan Z+3 katlı kaçak yapının Boğaziçi İmar Şube Müdürlüğü'nün ... tarihli ve ... sayılı teklifi ve Raporu doğrultusunda 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13 (a) maddesine göre yıkımına ilişkin Büyükşehir Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararının alındığı, davacı tarafından, 3194 sayılı Kanun'un 42.maddesi uyarınca davacı şirkete toplam 497.663,95-TL tutarında imar para cezası verilmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ...-... nolu kararının iptali istemiyle davalı idareye karşı açılan ... İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasında mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda özetle; "...Dava konusu taşınmaz İstanbul ili, Beykoz ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı yerde bulunmaktadır. Bu taşınmaz birçok yapı bulunmakta olup dava konusu binanın 1/11 kapı sayılı olduğu, dış cephesi brüt beton üzeri boya, kısmen cephede bulunan pencerelerin kısmen sökülmüş kismen de pvc doğramalı pencere olduğu, arazide yaklaşık 1 kat (yaklaşık 3m) kot farkını bulunduğu, binanın zemin kat girişinin üst katta ve kuzey yönünden olduğu, iç kısımlarda boya, sıva, zemin kaplama ve doğrama imalatlarının devam ettiği, Yapı Tatil tutanağında belirtilen hususlarla uyumlu olarak kat döşemelerinde kısmen ilave kısmen de yeniden yapım söz konusu olduğu tespit edilmiştir. Ancak sıva ve boya imalatlarının tamamlanmış olması sebebiyle Yapı Tatil tutanağı eki fotoğraflarda görülen kolon ve kiriş güçlendirme imalatları tespit edilememiştir. Bu bağlamda, keşif günü yapılan tespitlerde, ... tarih ve ... sıra numaralı Yapı Tatil tutanağında belirtilen hususların, yerinde yapılan tespitlere ve dava dosyasında yer alan fotoğraflara göre fiili duruma uygun olduğu kanaatine varılmıştır. Dava dosyasında binaya ait yapı ruhsatı ve eklerine rastlanmadığı bu sebeple aykırılığın ruhsat projesiyle mukayese edilemediği, ruhsat ve projesine aykırılıkların binanın tüm katlarında döşeme ilavesi ile yeniden yapımı söz konusu olduğundan binanın tamamını ilgilendireceği, ayrıca söz konusu aykırılıkların ruhsat gerektiren durumlar olduğu kanaatine varılmıştır.Dava konusu parselde bulunan ruhsatsız binanın 4 katlı, betonarme bina ve kullanım amacının işyeri, aykırılıktan etkilenen alan (Bodrum ve Zemin kat) 1.190,00 m² olup fiili duruma uygundur...." yönünde tespit ve görüşlere yer verildiği görülmektedir.
Uyuşmazlıkta, dosyadaki bilgi ve belgeler ile yukarıda belirtilen bilirkişi raporunun birlikte incelenmesinden, söz konusu taşınmazda gerçekleştirilen inşai faaliyetin ruhsata tabi olmasına karşın ruhsatsız olarak yapıldığı, binaya ait yapı ruhsatı ve eklerine rastlanmadığı, ruhsat ve projesine aykırılıkların binanın tüm katlarında döşeme ilavesi ile yeniden yapımı söz konusu olduğundan binanın tamamını ilgilendirdiği, yapı tatil tutanağında belirtilen hususların, yerinde yapılan tespitlere ve dava dosyasında yer alan fotoğraflara göre fiili duruma uygun olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, usulüne uygun olarak düzenlenen yapı tatil tutanağına istinaden tespit edilen ve yasallığına ilişkin herhangi bir bilgi ve belge bulunmayan yapının yıkımına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, işlemin iptali yolundaki temyize konu İdare Dava Dairesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Temyiz isteminin kabulüne,
2\. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 02/07/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.