Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/696
Karar No : 2025/3137

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...Üniversitesi Rektörlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde ruhsatsız yapı yapıldığının, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11. ve 12. maddeleri uyarınca tespitine ve söz konusu yapının mühürlenmesine ilişkin ... tarih ve ... sıra no'lu yapı tatil tutanağı dayanak alınarak, tespite konu yapının 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca yıkımına ve aynı Kanun'un 42. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca davacıya 5.698,92-TL idari para cezası verilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı Sarıyer Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu işlemin dayanağı olan ... tarih ve ... sıra numaralı yapı tatil tutanağının iptali istemiyle açılan davada; ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş olması nedeniyle, hukuka aykırılığı ortaya konulan yapı tatil tutanağında yer verilen hatalı tespitler esas alınarak tesis edilen dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmesi gerektiği; idarelerince dava konusu işlemlerin ilgili Kanun ve mevzuat hükümlerinde belirtilen hususlar dikkate alınarak tesis edildiği, davacı tarafından dava konusu işlemin açık hukuka aykırılığı konusunda somut bir delil ileri sürülmeyip genel ve soyut ifadelerle işlemin hukuka aykırı olduğunu ifade etmekle yetinilmesinin, davacının haksızlığının bir delili niteliğinde olduğu; bu nedenle temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi ile; temyize konu İdare Dava Dairesi kararının yıkıma ilişkin kısmının ise Dairemiz kararında belirtilen gerekçe doğrultusunda bozulması, para cezasına ilişkin kısmının Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde davalı idare elemanlarınca şikayet üzerine yapılan denetim sonucunda 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11. ve 12. maddeleri uyarınca düzenlenen ... tarih ve ... sıra no'lu yapı tatil tutanağı ile; bodrum kat + zemin kat + 17 normal kattan oluşacak şekilde bina yapıldığı, 16. katın tavan betonunun dökülmüş olduğu tespit edilmiş; dava konusu yapı tatil tutanağında aykırılığa konu alana yönelik belirtilen tek bir kat ölçüsüne yer verildiği ve ebatlarının (56,60 m x 99.70 m x 36,42 m x 26,28 m x 84,27 m) olarak belirlenen beşgen şeklinde bir krokinin çizilmek suretiyle ruhsatsız yapı tespit edilmiş; ayrıca, davalı idare elemanlarınca bu kapsamda ruhsatsız yapı inşaatına ilişkin çekilen fotoğraflar dava dosyasına sunulmuştur.
Anılan yapı tatil tutanağı dayanak alınarak; tespite konu yapının 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca yıkımına ve aynı Kanun'un 42. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca davacıya 5.698,92-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Sarıyer Belediye Encümeni kararı tesis edilmiştir.
Bunun üzerine, anılan encümen kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının yıkıma ilişkin kısmı yönünden;
2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun "Yapının denetimi" başlıklı 11. maddesinde, "Boğaziçi Alanındaki yapılar, kazı izni verildiği günden itibaren Boğaziçi İmar Müdürlüğünce inşaat ruhsatına ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen esaslara göre denetlenir. Boğaziçi İmar Müdürlüğü, denetleme sırasında inşaat ruhsatı ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen imar mevzuatına aykırılıkları bir tutanakla tespit eder. Tutanak tanziminde mal sahibi veya müteahhit veya fenni mesulün bulunması esastır. Bunların bulunmamaları halinde inşaatta çalışan herhangi bir kişinin bulunması da yeterlidir. Terkedilmiş bir inşaatta tutanak, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce görevlendirilecek asgari üç görevli tarafından tanzim edilir. İnşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırılığı tespit edilen yapılar için, tutanak tanzimi ile birlikte inşaat mühürlenir. Yapının mühürlendiğini belirten belge ve levhalar yapının muhtelif cephelerine asılır. Bu suretle durum mal sahibine veya müteahhide veya fenni mesule tebliğ edilmiş sayılır. Tanzim edilen tutanak ve yapının mühürlendiğini belirten belge, bir kroki ile birlikte derhal Boğaziçi İmar Müdürlüğüne gönderilir. Mal sahibi veya müteahhit inşaat ruhsatı ve eklerini denetlemeye hazır bir şekilde inşaat mahallinde bulundurmakla yükümlüdürler. Denetleme usulleri, yapıların denetiminde kabul edilebilir hata payları ve ölçüleri, tarafların yükümlülükleri ve inşaat mahallinde bulundurulması gereken belge ve levhalar ve denetime ilişkin diğer hususlar İmar ve İskan Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikte belirtilir." hükmüne; aynı Kanun'un "Kullanılan yapının denetimi" başlıklı 12. maddesinde; "Kullanma izni verilen yapıların, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce tespit edilecek önceliklere görev ve bir program dahilinde, projelerine ve imar mevzuatına uygunluğu denetlenir. Denetleme sırasında tespit edilen aykırılıklar bu kanunun 11. maddesinde belirtilen esaslara göre tespit edilir ve derhal Boğaziçi İmar Müdürlüğünce bildirilir. Yapıda imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentiler, bu kanunun 13. maddesinde belirtilen esaslara göre Boğaziçi İmar Müdürlüğünce yıkılır ve yıktırılır." hükmü; aynı Kanun'un "Yıkım işleri" başlıklı 13. maddesinde; “Aşağıda belirtilen yapılar Boğaziçi İmar İdare Heyetinin kararı ve Boğaziçi İmar Müdürünün yazılı emri ile yıkılır veya yıktırılır. a) İnşaat ruhsatı olmayan yapılar, b) Yapının, inşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırı yapılmış bölümleri, c) Boğaziçi İmar Müdürlüğünce mühürlenerek yapımı durdurulmuş yapıların mühürlendikten sonra yapılan ilaveleri, d) Yapılarda kullanma izni verildikten sonra imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentileri. Bu kanun hükümlerine göre yıkılması gereken yapılar tespit edildiğinde Boğaziçi İmar Müdürlüğünce derhal valiliğe bildirilir. Vali, Boğaziçi İmar İdare Heyetini en geç yedi gün içinde toplayarak konunun karara bağlanmasını sağlar ve kararı Boğaziçi İmar Müdürlüğüne gönderir. Yıkım emri 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine bağlı kalınmaksızın güvenlik kuvvetleri veya belediye zabıta kuvvetleri tarafından mal sahibine veya müteahhide tebliğ edilir. Bu tebligat onbeş gün içinde tamamlanır. Tebligatın bu şekilde yapılması mümkün olmadığı takdirde, yıkım emri yapı mahallinde görülebilecek bir yere onbeş gün müddetle asılır ve bu işlem bir tutanakla belirlenir. Bu suretle durum mal sahibi veya müteahhide tebliğ edilmiş sayılır. Tebligatın tamamlanmasından itibaren onbeş gün içinde yapı, mal sahibi veya müteahhit tarafından yıkılmadığında, yıkım işlemi Boğaziçi İmar Müdürlüğünce yerine getirilir ve yıkım masrafları % 20 fazlası ile mal sahibi veya müteahitten tahsil edilir.” hükmü düzenlenmiş; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesinde ise, "Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Yapının imar mevzuatına aykırı olduğuna dair bilgi, tapu kayıtlarının beyanlar hanesine kaydedilmek üzere ilgili idaresince tapu dairesine en geç yedi gün içinde yazılı olarak bildirilir. Aykırılığın giderildiğine dair ilgili idaresince tapu dairesine bildirim yapılmadan beyanlar hanesindeki kayıt kaldırılamaz. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası muhtara bırakılır, bir nüshası da Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne gönderilir. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir..." hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; ruhsatsız yapılar ile inşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırılığı tespit edilen yapılar için, tutanak tanzimi ile birlikte inşaatın mühürleneceği, yapının mühürlendiğini belirten belge ve levhaların yapının muhtelif cephelerine asılacağı, bu surette durumun mal sahibine veya müteahhide ya da fenni mesule tebliğ edilmiş sayılacağı anlaşılmakta olup; ruhsatsız ya da ruhsat ve eklerine aykırı imalatların yıkım işlemi yönünden düzenlenmesi zorunlu olan yapı tatil tutanağı ile tespit edileceği, ihtilaf konusu imalatın açık ve tereddüte yer bırakmayacak şekilde saptanması gerektiği, buna karşın, "aykırılıktan etkilenen alan" konusunda yapı tatil tutanağında bulunan eksikliklerin, yapının tespitinde tereddüte yol açmadığı sürece, özellikle tamamen ruhsatsız yapılarda yıkıma konu imalatlardaki aykırılıkların tespiti konusunda eksiklik bulunmasının, ''yıkım işlemi açısından'' dayanak niteliğindeki yapı tatil tutanağını hukuka aykırı hale getirmeyeceği; ancak, imar mevzuatına aykırı olarak ruhsatsız ya da ruhsat ve eklerine aykırı yapılan imalatlar hakkında 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca idari para cezası verilebilmesi için, para cezasının hesaplanmasında dikkate alınacak aykırılığa konu alanın ne kadar olduğu, yapının mülkiyet durumu, yapının bulunduğu alanın özelliği, durumu, niteliği gibi hususları içeren "tespitler"in tutanakta yer almasının zorunlu olduğu sonucuna varılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; davalı idare elemanlarınca düzenlenen dava konusu ... tarih ve ... sıra no'lu yapı tatil tutanağı ile; uyuşmazlık konusu taşınmazda şikayet üzerine yapılan denetimde, bodrum kat + zemin kat + 17 normal kattan oluşacak şekilde bina yapıldığı, 16. katın tavan betonunun dökülmüş olduğu tespit edilmiştir. Yapıya ait çizilen krokide, 4.,3.,2., ve 1. bodrum katların ebatları ile zemin, 1. ve 2. katların ebatları ve 3. katın ebadı ve 4-16. katların ebatlarının farklı olduğu; ayrıca, davalı idare elemanlarınca bu kapsamda çekilen ruhsatsız yapı inşaatına ilişkin fotoğraflardan da anılan katların ebatlarının farklı olduğunun anlaşıldığı; buna karşın dava konusu işlemin dayanağı niteliğindeki yapı tatil tutanağında aykırılığa konu alana yönelik belirtilen tek bir kat ölçüsüne yer verildiği ve ebatları (56,60 m x 99.70 m x 36,42 m x 26,28 m x 84,27 m) olarak belirlenen beşgen şeklinde bir krokinin çizildiği ve tespite konu yapının tamamının ruhsatsız olarak yapıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, her ne kadar yapı tatil tutanağında aykırılığa konu alana yönelik belirtilen tek bir kat ölçüsüne yer verilmiş ise de, anılan tutanakta, yerinde yapılan denetimde, bodrum kat + zemin kat + 17 normal kattan oluşacak şekilde ruhsatsız olarak bina yapıldığı ve tespit tarihi itibarıyla 16. katın tavan betonunun dökülmüş olduğu hususunun tespit edildiği ve anılan yapının tamamının ruhsatsız olduğu hususu birlikte dikkate alındığında; 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11. ve 12. maddeleri uyarınca düzenlenen ... tarih ve ... sıra no'lu yapı tatil tutanağı ile yapılan tespitlerin dava konusu yıkım kararı açısından yeterli olduğu; bir başka ifade ile, yıkım işlemine dayanak olma açısından somut, ayrıntılı ve gerekçeli tespitler içerdiği ve mevzuat gereği gerekli unsurları taşıyan yapı tatil tutanağına dayanılarak tesis edilen dava konusu encümen kararının 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca yıkıma yönelik tesis edilen kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Her ne kadar; dava konusu encümen kararına dayanak oluşturan yapı tatil tutanağı, 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesi uyarınca idari para cezası verilebilmesi için ihtiva etmesi gereken unsurları taşımadığından buna istinaden tesis edilen işlemin para cezasına ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmamakla birlikte; söz konusu tutanak dayanak alınarak yıkım kararı verilebilmesi için, tutanağın yapıya asılması, yapının mühürlenmesi gibi gerekli unsurlara yer verilmiş olması ve mevcut tespitin ruhsatsız yapının yıkımı için yeterli olması nedeniyle, buna dayalı olarak verilen yıkım kararının para cezası verilmesi için gerekli diğer hususlara yer verilmediğinden bahisle hukuka aykırılığından söz edilemez.

Öte yandan; uyuşmazlık konusu taşınmaz üzerinde ruhsatsız yapı yapıldığına yönelik tespitin, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11. ve 12. maddeleri uyarınca düzenlenen ... tarih ve ... sıra no'lu yapı tatil tutanağı ile yapılması üzerine, anılan tutanak dayanak alınarak tespite konu yapının yıkımına yönelik Sarıyer Belediye Encümeninin dava konusu ... tarih ve ... sayılı kararının, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca tesis edilmediği, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca tesis edildiği görülmekte ise de; 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu ile belirlenen ve belirlenecek yerlerde, 3194 sayılı Kanun'un özel kanunlara aykırı olmayan hükümlerinin uygulanacağına yönelik getirilen 3194 sayılı Kanun'un 4. maddesindeki düzenleme uyarınca 3194 sayılı Kanun'un "genel kanun" niteliğinde olduğu ve boğaziçi alanında kaldığı tespit edilen yapının 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca yıkımına yönelik işlem tesis edilmesinin, davacı aleyhine bir durum oluşturmadığı hususu birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu işlemin yıkıma yönelik kısmında bu yönüyle de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla; 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11. ve 12. maddeleri uyarınca ruhsatsız yapının tespitine ve mühürlenmesine ilişkin ... tarih ve ... sıra no'lu yapı tatil tutanağına dayanılarak tesis edilen ...tarih ve ... sayılı Sarıyer Belediye Encümeni kararının 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca yıkıma ilişkin kısmında hukuka aykırılık; dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının yıkıma ilişkin kısmında hukuki isabet görülmemiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının idari para cezası verilmesine ilişkin kısmına gelince;
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin üçüncü fıkrasında "18, 28, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 40 ve 41 inci maddelerde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeyen veya bu maddelere aykırı davranan yapı veya parsel sahibine, harita, plan, etüt ve proje müelliflerine, fenni mesullere, yapı müteahhidine ve şantiye şefine, ilgisine göre ayrı ayrı olmak üzere ikibin Türk Lirası, bu fiillerin çevre ve sağlık şartlarına aykırı olması halinde dörtbin Türk Lirası, can ve mal emniyetini tehdit etmesi halinde altıbin Türk Lirası idari para cezası verilir." hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin üçüncü fıkrasında, aynı Kanun'un 32. maddesinde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeyen veya bu maddeye aykırı davranan yapı veya parsel sahibine para cezası verileceği öngörülmüş olup; dava konusu olayda ise yapı tatil tutanağının 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda belirtilen usule göre düzenlendiği, 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin üçüncü fıkrasında, aynı Kanun'un 32. maddesine atıf yapılmasına karşın, 2960 sayılı Kanun'a herhangi bir atıf yapılmadığından; davacının 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesinde belirtilen yükümlülüğü yerine getirmediğinden söz edilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmaktadır. Bu nedenle, dava konusu işlemin 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca 5.698,92-TL para cezası verilmesine ilişkin kısmında hukuka uyarlık; dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının belirtilen kısmında ise, sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2\. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yıkıma ilişkin kısmının BOZULMASINA, idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının ise yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3\. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 16/05/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.