Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/641
Karar No : 2025/3855

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, ... (...) Mahallesi, ... ada, ... parselde bulunan ve 3194 sayılı Kanunun geçici 16. maddesi uyarınca ...tarih ve ... belge nolu yapı kayıt belgesi alınmış Zemin + 2 normal Katlı yapının çatısının sökülerek kat haline getirildiğinin 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 11. ve 12. maddeleri uyarınca düzenlenen ... tarih ve ... sayılı, 1 Nolu yapı tatil tutanağı ile tespit edildiğinden bahisle, yapı sahibi sıfatıyla davacıya 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin ikinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri uyarınca hesaplanan 24.746,81-TL idari para cezasına, aynı fıkranın (ç) bendi uyarınca bulunan 159.511,14-TL para cezası ilave edilmek suretiyle toplam 184.257,94-TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Sarıyer Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun bir bütün olarak incelenmesi sonucunda, taşınmazda ruhsata aykırı inşai faaliyet tespit edildiğinin ... gün ve ... sayılı 1 Nolu Yapı Tatil Tutanağı ile tespit edildiği ve dava konusu imar para cezasının 3194 sayılı Yasa'nın 42. maddesinde öngörülen kriterlere uygun olarak, dava konusu yapının sınıfı, grubu, ruhsata aykırılıktan etkilenen toplam inşaat alanı ve yasada öngörülen arttırım hükümleri baz alınarak belirlendiği anlaşıldığından, davacının idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin tesis edilen encümen kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı, diğer taraftan, her ne kadar davacı tarafından dava konusu yapı ile ilgili olarak ... tarih, ... belge numaralı Yapı Kayıt Belgesi alınmış ve dosyaya sunulmuş ise de, 3194 sayılı İmar Kanununa eklenen Geçici 16. maddesi ile Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Yapı Kayıt Belgesi düzenlenebileceği, somut uyuşmazlığa bakıldığında, davalı idarenin beyanları ve dosyaya sunulan uydu fotoğraflarından ise ruhsata aykırı inşai faaliyetin 31.12.2017 tarihinden sonra yapıldığı anlaşıldığından, Geçici 16. madde ile sağlanan haklardan yararlanma imkânı bulunmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, ... (...) Mahallesi, ... ada, ... parselde bulunan konut amaçlı yapı için 3194 sayılı İmar Kanununun 7143 sayılı Kanunla eklenen geçici 16’ncı maddesi uyarınca ... tarih ve ... belge nolu yapı kayıt belgesi alınmasından sonra Zemin + 2 normal katlı yapının çatısının sökülerek kat haline getirilmesinin dava konusu para cezasının sebebini oluşturduğu ve Geçici 16. maddenin onuncu fıkrası uyarınca, Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümlerinin uygulanacağı hususları dikkate alındığında, uyuşmazlığın esasının incelenmesi suretiyle verilen istinaf incelemesine konu karar usul ve hukuka uygun olup istinaf dilekçesinde ileri sürülen hususlar kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği belirtilerek
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :Müvekkilinin yeni bir kat çıkması gibi bir durumun söz konusu olmadığı, 4. katta bazı sızıntıların olması nedeniyle tadilat yapmakta iken söz konusu işlemlerin düzenlendiği, yapı kayıt belgesinin 4 bağımsız bölüm için alındığı ve aktif olduğu, yapı kayıt belgesi iptal edilmeden para cezası kesilemeyeceği, işlemin usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü ile temyize konu kararın temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 8. alt bendi uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmı yönünden bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ve bu temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 1., 5. ve 7. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasına ve (ç) bendi uyarınca belirlenen bedel kadar para cezası ilave edilmesine ilişkin kısmı yönünden;
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyize konu kararın anılan kısımlar yönünden 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 2. fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 8. alt bent uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmı yönünden ise;
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5940 sayılı Kanunun 2. maddesiyle değişik 42. maddesinin 2. fıkrasında; (Değişik cümle:14/2/2020-7221/11 md.) Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere ve imar mevzuatına aykırı olarak yapılan ya da 27 nci madde kapsamında ruhsat alınmadan yapılabilen yapılardan aynı maddede belirtilen koşullar sağlanmadan yapılanların sahibine, yapı müteahhidine ve aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere, yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı düzenlenmiş, (a) bendinde; yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için uygulanacak para cezalarının miktarları belirlenerek, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle arttırılacağı kurala bağlanmış, (c) bendinin 8. alt bendinde; ruhsatsız yapılmış olması halinde % 180'i oranında, 10. alt bendinde, yapı kullanma izin belgesi alınmış olmakla birlikte, ruhsat alınmaksızın yeni inşaî faaliyete konu ise cezanın % 100'ü oranında (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezasına arttırım uygulanacağı, para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında aykırılıktan etkilenen alanın da dikkate alınacağı, anılan Kanun'un Geçici 16. maddesinde ise, (...) Yapı ruhsatı alıp da yapı kullanma izin belgesi almamış veya yapı ruhsatı bulunmayan yapılarda, Yapı Kayıt Belgesi ile maliklerin tamamının muvafakatinin bulunması ve imar planlarında umumi hizmet alanlarına denk gelen alanların terk edilmesi halinde yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesis edilebileceği, (...) Yapı Kayıt Belgesinin, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerli olduğu, Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümlerinin uygulanacağı, (...) hükme bağlanmıştır.
Uyuşmazlıkta, yukarıda aktarılan 3194 sayılı Kanun'un Geçici 16. maddesi uyarınca, İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, ... (...) Mahallesi, ... ada, ... parselde bulunan Zemin+2 normal katlı yapı için davacı tarafından alınan ...tarih, ... belge numaralı Yapı Kayıt Belgesinin, dava konusu işlem tarihi itibarıyla aktif olduğu (dosyada bulunan İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nün ... tarih, ... sayılı ara kararı cevabı ile ) görüldüğünden, yapı kayıt belgesi bulunan mevcut binada, çatı örtüsünün sökülerek ruhsatsız olarak inşa edilen ilave kat için, temel para cezasına 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 8. alt bendi uyarınca artırım uygulanma koşulu oluşmadığından, işlemin bu kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, dava konusu encümen kararının temel para cezasına (c) bendinin 8. alt bendi uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmında (11.722,17-TL) hukuka uyarlık, aksi yönde verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında ise hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ve bu temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 1., 5. ve 7. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasına ve (ç) bendi uyarınca belirlenen bedel kadar para cezası ilave edilmesine ilişkin kısmı yönünden oybirliğiyle ONANMASINA,
3\. Anılan İdare Dava Dairesi kararının, temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 8. alt bendi uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmının oybirliğiyle BOZULMASINA,
4\. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 17/06/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.