Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/636
Karar No : 2025/3048

TEMYİZ EDEN TARAFLAR: 1- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

2- (DAVACI) ... Hafriyat İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, İstinye Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parselde davalı idare elemanlarınca yapılan denetimde; ... tarihli, ... sayılı ... nolu yapı tatil tutanağı ile ... tarihli, ... sayılı ... nolu yapı tatil tutanağı eki krokide gösterilen E ve M yapılarının kaldırıldığı, ... tarihli, ... sayılı ... nolu yapı tatil tutanağında U ile gösterilen yapının yanına krokide taralı olarak gösterilen şekil ve ölçülerde zemine beton dökülerek üzerine A ile gösterilen şekil ve ölçülerde çelik iskelet ile üstü kapalı yanları açık yeni alan yapıldığı (174,15 m²) ve ... tarihli, ... sayılı ... nolu yapı tatil tutanağında L, K, J ile gösterilen konteyner ve R ile gösterilen alanların yerinde B ile gösterilen şekil ve ölçülerde tek katlı yeni yapı yapıldığından (124,16 m²) bahisle 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu hükümlerine göre düzenlenen ... tarihli, ... sayılı ... nolu yapı tatil tutanağının ve bu tutanak esas alınarak, yapı sahibi sıfatıyla davacıya 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca 27.594,12-TL ve aynı fıkranın (ç) bendi uyarınca 326.533,11-TL olmak üzere toplam 354.127,23.-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ...-... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlığın çözümü amacıyla mahkemesince mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ile dava dosyasındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirilmesi sonucunda, dava konusu encümen kararının; temel para cezasının ve temel para cezasına 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42'nci maddesinin 2'nci fıkrasının (c) bendinin 2., 3., 5., 7., 8. ve 12. alt bentleri uyarınca toplam 21.723,03-TL arttırım uygulanmasına ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı, ayrıca (ç) bendi uyarınca aykırılığa konu alan için hesaplanan ceza tutarı açıklamasına yer verilerek 2021 yılı İstinye Mahallesi, Bostan Üstü Sokak için arsa rayiç değeri olarak belirlenen 1.094,61-TL ile imara aykırı 298,31 m² alanın çarpımı sonucu elde edilen 326.533,11-TL para cezası eklendiği, dava konusu edilen belediye encümeni kararında toplam idari para cezası tutarı içerisinde yer alan ve (ç) bendi uyarınca hesaplanan 326.533,11-TL idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezası tahsil edilmeyeceği hususunun da dava konusu işlemde belirtildiği anlaşıldığından, idari para cezasının bu kısmında da hukuka aykırılık bulunmadığından, dava konusu ... tarih ve ...-... sayılı encümen kararı yönünden davanın reddine; ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında, davacı tarafından davaya konu taşınmaz üzerinde yapılan imalatların 2960 sayılı Kanun'un 13'üncü maddesinin (c) fıkrasına göre yıktırılmasına ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ...-... sayılı kararı ile birlikte iş bu davada iptali istenen ... tarih ve ... sayılı ... numaralı yapı tatil tutanağına karşı da dava açıldığı, bu yüzden iş bu davanın bu kısmı ile Mahkemelerinin E:... sayılı dosyasının tarafları, sebebi ve konusunun aynı olduğunun anlaşıldığı, bu durumda; daha önce açılmış olan Mahkemelerinin E:... sayılı dosyası ile tarafları, konusu ve sebebi aynı olan iş bu davanın yapı tatil tutanağının iptaline ilişkin kısmının esasının derdestlik nedeniyle incelenmesine olanak bulunmadığı, dava konusu ... tarih ve ... sayılı ... numaralı yapı tatil tutanağı yönünden ise davanın (derdestlik nedeniyle) incelenmeksizin reddine,
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; mahkeme kararının, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 2. ve 3. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmı (5.871,09-TL) yönünden incelenmesinden ; başkasına ait bir parselde ve uygulama imar planında veya parselasyon planında "Kamu Tesisi Alanı veya Umumi Hizmet Alanı" olarak belirlenmiş bir alanda bulunduğundan bahisle anılan artırımlar uygulanmış ise de, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 3. alt bendinde belirtilen, uygulama imar planında veya parselasyon planında "Kamu Tesisi Alanı veya Umumi Hizmet Alanı" olarak belirlenmiş bir alan, 2. alt bentte belirtilen kamuya ait parselde yapılmış olma durumunu da içerdiğinden, bu iki artırım nedeninin birlikte uygulanma olanağı bulunmadığından, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 2. ve 3. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasında hukuka uyarlık, aksi yöndeki istinafa konu İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 2. ve 3. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmının kaldırılmasına, dava konusu encümen kararının para cezasının (c) bendinin 2. ve 3. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasına ve bu bentlere isabet eden kısmının (toplam 5.871,09-TL) iptaline, diğer kısımlara yönelik davalı ve davacı tarafından yapılan istinaf başvurularının ise reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : 3194 sayılı Kanunun 42/2-ç maddesinin 25.03.2021 tarihinde yürürlüğe girdiği, yapı tatil tutanağının düzenlenme tarihinin 03.03.2021 olduğu, işlendiği iddia edilen fiil tarih itibarıyla kanun maddesinin yürürlükte olmadığı, bu nedenden anılan bent uyarınca davacı şirkete para cezası uygulanmasının cezaların kanuniliği ve geriye yürümezliği ilkelerine ve hukuka aykırı olduğu, yapı tatil tutanağındaki eksikliklerin bilirkişi raporunda değerlendirilmediği, raporun yetersiz olduğu, ölçüm hatalarının bulunduğu işleme dayanak tutanağa güvenilemeyeceği, işlemin usul ve hukuka aykırı olduğu, davanın reddine dair kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Davacının söz konusu taşınmaz parseli üzerinde kiracı olduğundan para cezasına c/2 alt bendi, parselin uygulama imar planında park-çocuk bahçesi-oyun alanı olarak düzenlenecek alanda kaldığından para cezasına c/3 alt bendi uyarınca artırım uygulandığı, işlemin usul ve mevzuata uygun olduğu, iptale ilişkin kısmın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

SAVUNMALARIN ÖZETİ : Taraflarca savunma verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davalı temyiz isteminin kısmen kabulü ile para cezasına uygulanan c/3 artırımına ilişkin kısmı yönünden kararın bozulması, davacının temyiz isteminin ise reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ve bu temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 2., 5., 7., 8. ve 12. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasına ve (ç) bendi uyarınca belirlenen bedel kadar para cezası ilave edilmesine ilişkin kısmı yönünden;
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyize konu kararın anılan kısımlar yönünden 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 2. fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 3. alt bent uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmı yönünden ise;
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5940 sayılı Kanunun 2. maddesiyle değişik 42. maddesinin 2. fıkrasında; (Değişik cümle:14/2/2020-7221/11 md.) Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere ve imar mevzuatına aykırı olarak yapılan ya da 27 nci madde kapsamında ruhsat alınmadan yapılabilen yapılardan aynı maddede belirtilen koşullar sağlanmadan yapılanların sahibine, yapı müteahhidine ve aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere, yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı düzenlenmiş, (a) bendinde; yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için uygulanacak para cezalarının miktarları belirlenerek, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle arttırılacağı kurala bağlanmış, (c) bendinin 2. alt bendinde; kamuya veya başkasına ait bir parselde yapılmış ise cezanın % 40'ı, 3. alt bendinde ise; uygulama imar planında veya parselasyon planında "Kamu Tesisi Alanı veya Umumî Hizmet Alanı" olarak belirlenmiş bir alanda yapılmış ise cezanın % 60'ı, oranında artırılacağı ve para cezalarına konu alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alanın dikkate alınacağı kurala bağlanmıştır.
Uyuşmazlıkta, taşınmazın hisseli mülkiyete konu bir parsel olduğu, davacı ile parselin maliklerinden (3/4'ü oranında hissedar olan) dava dışı ... Tic. A.Ş. aralarında kira sözleşmesi bulunduğu, öte yandan, parselin diğer hissedarı (1/4'ü) dava dışı ... Holding A.Ş. ye ait parsel üzerinde bulunan yapılara ilişkin alınan yapı kayıt belgelerinin davacı tarafından dava dilekçesi ekinde sunulduğu, söz konusu taşınmazın uygulama imar planında "Park – Çocuk Bahçesi Oyun Alanı Olarak Düzenlenecek Alan" ve küçük bir kısmı da yolda" kaldığı görüldüğü ve para cezasına c/3 artırım nedeninin uygulanma koşulu oluştuğundan, işlemin bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, dava konusu encümen kararının para cezasının (c) bendinin 3. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmında (3.522,65-TL) hukuka aykırılık, aksi yönde verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında ise hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacının temyiz isteminin reddine, davalının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2\. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ve bu temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 2., 5., 7., 8. ve 12. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasına ve (ç) bendi uyarınca belirlenen bedel kadar para cezası ilave edilmesine ilişkin kısmı yönünden anılan kararın ONANMASINA, temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 3. alt bent uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmı yönünden anılan kararın BOZULMASINA,
3\. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 14/05/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.