Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/505
Karar No : 2025/2185

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- ... 2-... ... 10-...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI): ...Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: 28/04/2011 tarih ve 27918 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 07/04/2011 tarih ve 2011/1677 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki listenin değiştirilmesine ilişkin 19/11/2015 tarih ve 29537 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 09/11/2015 tarih ve 2015/8220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca, Aksu Çayı Taşkın Koruma Projesi kapsamında, Antalya ili, Aksu ilçesi, ... Mahallesi'nde yer alan ve davacıların murisinin hissedarı olduğu ... ada ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; davacıların miras bırakanı ...adına Arazi Toplulaştırması sonucu yeni oluşan ... ada ... parselde (22655,69 m²) hisse tahsisi yapıldığı, ... ada ... parselde ise hisse verilmediği, ... ada ... parseldeki toplam (22655,69 m² ) hisse alanı kullanım bölgesinin ve sınırlarının taşınmaz içerisinde, proje uygulamasının bilgilendirilmesinin yapıldığı 2014 yılı ve parselasyon uygulaması ilanlarının yapıldığı 2015 ve 2016 yıllarında herhangi bir sera sabit tesisi kesmediği, bu tarihlerden sonra güney sınır bölgesinde yapılan sera tesisinin 2016 yılı içerisinde 2. askı ilanlarından sonra yapıldığı anlaşılmakla, Arazi Toplulaştırması Ve Tarla İçi Geliştirme İşlemleri Uygulama Yönetmeliği'nin 16/c maddesinde belirtilen “Sabit tesisler ile çevre ve doğaya görünüm güzelliği veren arazi, yapı ve tesisler mümkün olduğunca eski maliklerine verilecek şekilde parselasyon planlaması yapılır.” hükümleri hilafına toplulaştırma işleminin yapıldığından bahsedilemeyeceği, toplulaştırma işleminin bahse konu madde hükmüne ve arazi toplulaştırma ilkelerine uygun olarak yapıldığı anlaşıldığından dava konusu işlemin anılan parsellere ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idarece toplulaştırma işlemi uygulanmak suretiyle davacılara ... ada ... parselde başkaca kişilerle hisseli olarak taşınmaz tahsis edildiği, mahkemece eksik inceleme ile hüküm kurmaya elverişli olmayan bilirkişi raporu nazara alınmak suretiyle davanın reddine karar verildiği, toplulaştırma işleminin usulüne uygun şekilde bildirilmediği, uygulanan işlemin ilan tarihinde davacının serasının yaklaşık 9 dönüm olduğu, ilandan önce mevcut seralar yönünden davacıların müstakil tek parselden verilme şartını sağladığının bilirkişilerce görmezden gelindiği, davalı idarenin kişiler yönünden kullanım tespiti dahi yapmadığı ve bu hususta tutanak tanzim etmediği, yapılması gerekli mülakatların yapılmadığı, davacıların bir kısım serasını ilan sonrasında inşa etmesinin dava konusu ile ilgisinin bulunmadığı ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır.
6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce Yürütülen Hizmetler Hakkında Kanun'un Ek 9. Maddesinde, (Ek: 19/4/2018-7139/7 md.) arazilerin tabii ve suni etkilerle bozulmasının ve parçalanmasının önlenmesi, parçalanmış arazilerde ise tabii özellikleri, kullanım bütünlüğü ve mülkiyet hakları gözetilerek birden fazla arazi parçasının birleştirilip ekonomik, ekolojik ve toplumsal yönden daha işlevsel yeni parsellerin oluşturulması ve bu parsellerin arazi özellikleri ve alanı değerlendirilerek kullanım şekillerinin belirlenmesi ile köy ve arazi gelişim hizmetlerinin sağlanması maksadıyla arazi toplulaştırmasının yapılacağı, arazi toplulaştırması projesinin uygulanacağı sınırlar içinde kalan alanın arazi toplulaştırması proje sahası olarak belirleneceği; bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların DSİ’nin bağlı olduğu Bakanlık tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle belirleneceği hükme bağlanmıştır.
Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin, işlem tarihinde yürürlükte olan "Toplulaştırma" başlıklı 20. maddesinde, toplulaştırmanın, uygulama alanında ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalı ve hisseli arazinin birleştirilmesi ve bu amaçla kamulaştırma, az topraklı veya topraksız çiftçinin topraklandırılması, sahibine bırakılacak arazinin belirlenmesi, köy gelişme ve yeni köy yerleşme alanlarına yer ayrılması gibi arazi düzenlemesine dair diğer hususları kapsayacağı; "Talimat Hazırlanması" başlıklı 71. maddesinde, Genel Müdürlüğün bu Yönetmeliğin uygulamasını sağlamak, kolaylaştırmak, tamamlamak ya da açıklamak maksadıyla talimat çıkarmaya yetkili olduğu düzenlenmiştir.
09/12/2017 tarih ve 30265 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Arazi Toplulaştırma Uygulama Yönetmeliği'nin "Parsellerin yeniden düzenlenmesi" başlıklı 16.maddesinde; " ç) Sabit tesisler ile çevre ve doğaya görünüm güzelliği veren arazi, yapı ve tesisler eski maliklerine verilecek şekilde parsel planlaması yapılır. Ancak mal sahibinin birden fazla bu özellikte sabit tesisi var ise malikin bunlardan birinin etrafındaki toplulaştırma isteği dikkate alınır. e) Dikili tarım arazileri ile seraların olduğu alanlar gerektiğinde kendi içinde toplulaştırmaya konu olur. Bu yerlerde parsel büyüklükleri yörenin ihtiyaçlarına göre belirlenir." hükümlerine yer verilmiştir.
Dosyadaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; eski ... ada ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlarda davacıların murisi ...'ın 11 kişi ile birlikte hissedar olduğu, yeni tahsis edilen ... ada ... parsel sayılı taşınmazda çok hisseli yapının korunduğu ve toplulaştırma projesi kapsamında sabit tesisler tespit edilirken çok hisseli olan dava konusu parsellerde fiili kullanım durumuna ilişkin bir tespit yapılmadığı, eski ... ada ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlarda davacılar murisinin 23.702 m² hissesi bulunduğu, yapılan düzenleme ortaklık payı kesintisi sonrası 22.655 m² hissesinin ... ada ... parselin fiili kullanımında olan kısmında müstakil olarak tahsisinin mümkün olduğu; ayrıca Google Earth'den edinilen 02/06/2014 tarihli uydu görüntüsünde ve bilirkişi raporunda yer alan 02/10/2014 tarihli uydu görüntüsünde ... ada ... parsel sayılı taşınmazın güney sınırının üzerinden geçtiği alanda davacıların murisine ait narenciye bahçesi bulunduğu, 07/05/2015 tarihli uydu görüntüsünde söz konusu alandaki narenciye ağaçlarının söküldüğü ve açık tarla niteliğinde olduğu, 01/09/2016 tarihli uydu görüntüsünde ise bu alanda seranın bulunduğu görülmüş olup, 09/07/2014 tarihli projenin ilanından sonra yapılacak sabit tesislerin dikkate alınmayacağına ilişkin yazının ilanından önce ... ada ... parsel sayılı taşınmazın güneyinde narenciye bahçesi bulunduğu dikkate alındığında Arazi Toplulaştırma Uygulama Yönetmeliği'nin 16. maddesinin (ç) bendine aykırı işlem yapıldığı anlaşılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin anılan taşınmazlara ilişkin kısmında hukuka uygunluk, aksi yöndeki İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 08/04/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.


(X) KARŞI OY :
Dairemiz bozma kararının 09/07/2014 tarihli projenin ilanından sonra yapılacak sabit tesislerin dikkate alınmayacağına ilişkin yazının ilanından önce ... ada ... parsel sayılı taşınmazın güneyinde bulunan narenciye bahçesi korunarak tahsis yapılmadığı yönündeki gerekçesine katılmakla birlikte fiili kullanım esas alınarak tahsis yapılması gerektiği yönündeki gerekçesine katılmıyoruz.