Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/400
Karar No : 2025/700

DAVACILAR : 1- ... 2- ...
VEKİLİ : Av. ...

DAVALI :... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...

İSTEMİN ÖZETİ : 31/12/2014 tarih ve 29222 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tarımsal Arazilerin Mülkiyetinin Devrine İlişkin Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinin, 9. maddesinin 5. fıkrasının (a) bendine yer alan, "Tarımsal gelir değeri, davanın açılış tarihi dikkate alınarak hesaplanır." ibaresinin ve 10. maddesinin iptali istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Süresinde açılmayan davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava Açma Süresi" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gün olduğu; 4. fıkrasında ise, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilecekleri; 8. maddesinin 1. fıkrasında, sürelerin tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı, 14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçelerinin süre aşımı yönünden inceleneceği; aynı maddenin 6. fıkrasında, ilk incelemeye ilişkin hususların tespit edilmesi halinde davanın her safhasında 15. madde hükümlerinin uygulanacağı; 15. maddesinde de süre aşımı bulunduğu tespit edilen davaların reddedileceği hükümleri yer almaktadır.
Aktarılan mevzuat hükümleri gereği, düzenleyici işlemin ilanından sonra dava açma süresi içinde bu işlemin iptali istemiyle dava açılabileceği gibi, dava açma süresinin geçmiş olması hâlinde, düzenleyici işlemin uygulanmasına ilişkin yeni bir işlem tesis edildiğinde ilgililerin uygulama işlemini veya dayanağı olan düzenleyici işlemi ayrı ayrı veya birlikte yine dava açma süresi içinde dava konusu edebilecekleri açıktır.
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nda, mirasa konu bir tarımsal arazi olması durumunda, miras yoluyla arazilerin bölünmesinin önlenmesi ve daha verimli kullanılması amacıyla arazinin en uygun mirasçıya devredilmesi, devir konusunda mirasçılar arasında anlaşma sağlanamadığı durumlarda mirasçılardan her birinin yetkili sulh hukuk mahkemesi nezdinde tarımsal gelir değeri üzerinden devri talebi ile dava açabileceği ve bu durumda da kişisel yetenek ve durumları göz önünde tutulmak sureti ile mahkemece tespit edilen ehil mirasçıya devrine karar verileceği ve ehil mirasçıya ait niteliklerin, Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
Uyuşmazlık konusu olayda, davacıların murisinin 2015 yılında vefatı üzerine, terekede bulunan tarım arazisinin 5403 sayılı Kanun'un 8/C maddesi uyarınca tarımsal gelir değeri üzerinden devri talepli olarak murisin mirasçılarından dava dışı ... tarafından dava açılması üzerine davacılardan ... ... tarafından da karşı dava açıldığı, davanın görüldüğü... Sulh Hukuk Mahkemesinin E:... (ilk esası E:...) sayılı dosyasında Tarımsal Arazilerin Mülkiyetinin Devrine İlişkin Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yargılama yapıldığından bahisle Yönetmelik'in ilgili hükümlerinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dosyanın ve UYAP kayıtlarının birlikte incelenmesinden; terekede bulunan tarım arazisinin 5403 sayılı Kanun'un 8/C maddesi uyarınca tarımsal gelir değeri üzerinden devri talepli olarak murisin mirasçılarından dava dışı ... tarafından, bu dosyanın davacılarına karşı ... tarihinde ... Sulh Hukuk Mahkemesinin E:... sayılı dosyasına kayden dava açıldığı, davacılardan ... tarafından 06/09/2017 tarihinde ... Sulh Hukuk Mahkemesinin E:... sayılı dosyasıyla açılan davanın ... Sulh Hukuk Mahkemesinin E:... (ilk esası E:...) sayılı dosyasında birleştirildiği, anılan dosyada ehil mirasçı tespiti için bilirkişi raporu alındığı, raporda iptali istenen Tarımsal Arazilerin Mülkiyetinin Devrine İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca belirlemeler yapıldığı, 16/07/2020 tarihli bilirkişi raporunun davacıların vekili Av. ...'nun e-tebligat adresine 22/07/2020 tarihinde tebliğ edildiği, davacıların vekili tarafından da 05/08/2020 tarihinde bilirkişi raporuna itirazda bulunulduğu görülmüştür.
Bu durumda, iptali istenen Yönetmelik hükümlerinin taraflar arasında çıkan uyuşmazlıkta uygulanacağının en geç bilirkişi raporunun tebliğ tarihi olan 22/07/2020 tarihinde davacılar tarafından öğrenildiğinin kabulü gerektiğinden, bu tarihten itibaren 60 günlük genel dava açma süresi içerisinde açılması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 08/03/2022 tarihinde kayda giren dilekçe ile açılan davanın, süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesi olanağının bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, 31/12/2014 tarih ve 29222 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tarımsal Arazilerin Mülkiyetinin Devrine İlişkin Yönetmelik'in iptali istenen 4. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi ile 10. maddesinde 08/12/2021 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişiklikler yapılmışsa da, anılan değişikliklerin taraflar arasındaki uyuşmazlıkta uygulanmadığı, herhangi bir uygulama işlemi bulunmadığından, değişikliklerin Resmi Gazete'de yayım tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde dava açılması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 08/03/2022 tarihinde açılan davada, bu kısımlar yönünden de süre aşımı bulunduğu anlaşılmaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanunun 15. maddesinin 1/b bendi uyarınca davanın SÜRE AŞIMI NEDENİYLE REDDİNE,
2\. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3\. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
4\. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen otuz (30) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, 03/02/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.