Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/3809
Karar No : 2025/5487

TEMYİZ EDEN TARAFLAR: 1- (DAVACI) ... Tekstil İnşaat Turizm Gıda Danışmanlık Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

2- (DAVALI) .. Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

DİĞER DAVALI : ... Kaymakamlığı

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Beyoğlu ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... numaralı adreste “hanutçuluk” diye tabir edilen eylem ile insanların rahatsız edilerek iş yerine çekilmeye çalışıldığının tespit edildiğinden bahisle 2559 sayılı Polis Vazife ve Salâhiyet Kanunu'nun 8/F. maddesi uyarınca davacı şirket tarafından işletilen ve diskotek ruhsatı bulunan '...' unvanıyla faaliyet gösteren iş yerinin 30 gün süre ile faaliyetten men edilmesine ilişkin Beyoğlu Kaymakamlığı, Beyoğlu İlçe Emniyet Müdürlüğünün ... sayılı işlemi ile bu işlemin gereklerinin 17/01/2025 tarihinde yerine getirileceğinden bahisle iş yerinin mühürlemeye hazır hale getirilmesinin istenilmesine ilişkin Beyoğlu Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğünün 16/01/2025 tarihli "mühürleme kararı tebligatı" başlıklı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 2559 sayılı Kanun’un 8/F maddesi uyarınca davacının iş yerinin bu maddede öngörülen sürelere uygun olarak süresiz değil, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 19. maddesinde belirtildiği üzere belirli bir süre için (30 gün) faaliyetten men edilmesine karar verildiği, kararın bu haliyle 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden olduğu, 2559 sayılı Kanun’da idari yaptırımlara karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşıldığından, otuz (30) gün süreyle faaliyetten men'e ilişkin işlemin, 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 28/12/2006 tarih ve 5571 sayılı Kanun’un 1. maddesiyle 2559 sayılı Kanun’un 8. maddesinde yapılan değişiklik ile maddenin yeniden düzenlendiği ve bu kararlara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşılmış olup, Kabahatler Kanunu’nun değişik 3. maddesi ve aynı Kanun'un 27. maddesinin birinci fıkrası bir arada değerlendirildiğinde, 2559 sayılı Kanun’un 8. maddesi uyarınca (30) gün süreyle kapatma işlemine ve bu işlemin gereklerinin yerine getirilmesine dair işleme karşı açılan işbu davanın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Davaya konu işlemin belediye ve emniyet tarafından tesis edildiğinden idari olduğunu bu nedenle idari yargının bu uyuşmazlığa bakmakla mükellef olduğu ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Beyoğlu Belediyesi tarafından; temyize konu kararın aleyhe olan kısımlarının bozulması ile lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVACININ SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DAVALILARIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Taraflarca temyiz dilekçelerinde öne sürülen hususlar, temyize konu Kararın bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından taraflar temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
2559 sayılı Polis Vazife ve Salâhiyet Kanunu'nun 8. maddesinde; "Polisçe kat’i delil elde edilmesi halinde; ... F) (Ek: 28/12/2006-5571/1 md.) Her türlü denize elverişli araçlarla günübirlik tur düzenleyen veya her türlü mal ve hizmet satanlardan, müşteriye faaliyetlerini duyururken veya müşteri kabul ederken çevreyi veya müşteriyi rahatsız edecek yöntemler kullananlar, Mahallin en büyük mülkî amiri tarafından otuz günü geçmemek üzere geçici süreyle faaliyetten men edilir. Bu maddede yazılı fiiller sebebiyle bir yıl içinde üç defa faaliyetten men edilen işyerlerinde, bu fiiller tekrar işlendiği takdirde, işyeri açma ve çalışma ruhsatları, mahallin en büyük mülkî amirinin bildirimi üzerine, belediye veya il özel idaresi tarafından beş iş günü içinde iptal edilir.” hükmüne yer verilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Geçici Süreyle Faaliyetten Men ve İdari Para cezası başlıklı 39. maddesinde “2559 sayılı Kanunun 8. maddesinde sayılan hususların tespiti halinde belirtilen işyerlerine otuz günü geçmemek üzere, mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından geçici süreyle faaliyetten men edilir. Faaliyetten men’e ilişkin onay uygulanmak üzere yetkili idareye bildirilir. Yetkili İdare en güç üç iş günü içinde faaliyetten men’e ilişkin kararı işyerini mühürlemek suretiyle uygulayarak buna ilişkin tutanağın bir suretini ilgili mülki makama gönderir” hükmüne yer verilmiştir.
Kabahatler Kanunu’nun "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesinde; "(1) Bu Kanun'un; a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır.” hükmü, "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesinde; "(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir. (2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir” hükmü, "Saklı tutulan hükümler" başlıklı 19. maddesinde; "(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için; a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi, b) İşyerinin kapatılması, c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması, d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” hükmü, “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinde; “(1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir. ... (8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür .” hükmü yer almıştır.
Aynı Kanunun "Rahatsız etme" başlıklı 37. maddesinde; "Mal veya hizmet satmak için başkalarını rahatsız eden kişi, elli Türk Lirası idarî para cezası ile cezalandırılır. Bu kabahat dolayısıyla idarî para cezası vermeye kolluk veya belediye zabıta görevlileri yetkilidir." kuralına yer verilmiştir.
5236 sayılı Kabahatler Kanununun 3., 16. ve 27. maddelerinde yer alan hükümlere göre idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararlarına karşı sulh ceza mahkemelerine, ilgili kanunlarda yer alan "diğer idari tedbirlere" karşı idari yargı mercilerine başvurabileceği, ancak diğer kanunlarda idari yargı merciine başvurulabileceğine ilişkin hüküm bulunması ya da idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi hakkında idari yargının görev alanına giren kararların verilmiş olması halinde idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararlarına ilişkin uyuşmazlığın idari yargı merciince çözümlenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; İstanbul ili, Beyoğlu ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... numaralı adreste “hanutçuluk” diye tabir edilen eylem ile insanların rahatsız edilerek iş yerine çekilmeye çalışıldığının tespit edildiğinden bahisle 2559 sayılı Polis Vazife ve Salâhiyet Kanunu'nun 8/F maddesi uyarınca davacı şirket tarafından işletilen ve diskotek ruhsatı bulunan '...' unvanıyla faaliyet gösteren iş yerinin 30 gün süre ile faaliyetten men edilmesine ilişkin Beyoğlu Kaymakamlığı Beyoğlu İlçe Emniyet Müdürlüğünün ... sayılı işlemi ile bu işlemin gereklerinin ... tarihinde yerine getirileceğinden bahisle iş yerinin mühürlemeye hazır hale getirilmesinin istenilmesine ilişkin Beyoğlu Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğünün 16/01/2025 tarihli "mühürleme kararı tebligatı" başlıklı işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince, 28/12/2006 tarih ve 5571 sayılı Kanun’un 1. maddesiyle 2559 sayılı Kanun’un 8. maddesinde yapılan değişiklik ile maddenin yeniden düzenlendiği ve bu kararlara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediğinden Kabahatler Kanunu’nun değişik 3. maddesi ve aynı Kanun'un 27. maddesinin birinci fıkrası uyarınca davanın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğuna karar verilmiş ise de; Kabahatler Kanununun 19. maddesinde, belirli bir süre için işyerinin kapatılması yaptırımına ilişkin olarak diğer kanunlarda yer alan hükümlerin ilgili kanunlarda Kabahatler Kanunu hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklı olduğu belirtildiğinden, idarece kamu gücü kullanılarak tesis edilen bir idari işlem olması nedeniyle İdari Yargılama Usulü Kanununa göre iptal davasına konu edilmesi tabii bulunan "belirli bir süre için işyerinin kapatılması" yaptırımıyla ilgili olarak Polis Vazife ve Salahiyet Kanununda "Kabahatler Kanununa uygun" değişiklik yapılarak sulh ceza mahkemesinin görevli olduğuna dair bir hükme yer verilinceye kadar yargısal denetim görevi idari yargı merciinde kalmaya devam edeceği açıktır.
Öte yandan; 5326 sayılı Kabahatler Kanununun rahatsız etme başlıklı 37. maddesinde hanutçuluk faaliyetinin çeşitli kabahatler üst başlığı altında düzenlendiği ve yaptırım olarak para cezasının öngörüldüğü, Kabahatler Kanunu uyarınca tesis edilen işlemlerde ise adli yargının görevli olduğu kuşkusuzdur.
Bu durumda, hanutçuluk faaliyetinin her iki kanunda da düzenlendiği dikkate alındığında Kabahatler Kanununun 19. maddesine göre Polis ve Vazife Salahiyetler Kanununda Kabahatler Kanununa uygun değişiklik yapıldığından bahsedilemeyeceğinden idari yargının halen görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu çerçevede, bozma kararı üzerine yapılacak yargılama neticesinde yeniden bir karar verileceğinden, vekalet ücreti yönünden bu aşamada inceleme yapılmamıştır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Temyiz istemlerinin kabulüne,
2\. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Kullanılmayan ...-TL yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davacı tarafa iadesine,
4.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 22/10/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.