Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/3802
Karar No : 2025/4555

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kilis ili, ... Mahallesi,...Mevkii, ... ada,... parselin de bulunduğu alanda yapılan toplulaştırma işleminin anılan parsele ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda davacıya tek parselde tahsis yapma imkânı var iken parçalı olarak iki parselde tahsis yapıldığı, parsel şeklinin teknik talimatnameye uygun olmadığı anlaşıldığından yapılan toplulaştırma işleminin anılan parsele ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Kurumlarının harçtan muaf olduğunun dikkate alınması gerektiği, toplulaştırma işlemlerinin süreçlerinin devamlı olarak vatandaşlara duyurulduğu ve süreçlerin takibinin vatandaşlar tarafından yapılması gerektiği, zamanında yapılmayan bu işlemlerden dolayı herhangi bir sorumluluklarının bulunmadığı, dava konusu parsel malikinin toplulaştırma sonrası tescil olan parselleri arasında bulunan ve toplulaştırma öncesi resmi kadastro altlıklarında bulunmayan yolun resmiyete kavuşturulduğu, parsellerin doğu ve batı cephelerinden resmi yol sağlandığı, toplulaştırma öncesi ortofoto görüntüsü ve sabit tesis tutanaklarında da tespit edildiği üzere söz konusu taşınmazda dikili alan bulunmadığı, yapılan işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığından kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır.
6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce Yürütülen Hizmetler Hakkında Kanun'un Ek 9. Maddesinde, (Ek: 19/4/2018-7139/7 md.) arazilerin tabii ve suni etkilerle bozulmasının ve parçalanmasının önlenmesi, parçalanmış arazilerde ise tabii özellikleri, kullanım bütünlüğü ve mülkiyet hakları gözetilerek birden fazla arazi parçasının birleştirilip ekonomik, ekolojik ve toplumsal yönden daha işlevsel yeni parsellerin oluşturulması ve bu parsellerin arazi özellikleri ve alanı değerlendirilerek kullanım şekillerinin belirlenmesi ile köy ve arazi gelişim hizmetlerinin sağlanması maksadıyla arazi toplulaştırmasının yapılacağı, arazi toplulaştırması projesinin uygulanacağı sınırlar içinde kalan alanın arazi toplulaştırması proje sahası olarak belirleneceği; bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların DSİ’nin bağlı olduğu Bakanlık tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle belirleneceği hükme bağlanmıştır.
Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin, işlem tarihinde yürürlükte olan "Toplulaştırma" başlıklı 20. maddesinde, toplulaştırmanın, uygulama alanında ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalı ve hisseli arazinin birleştirilmesi ve bu amaçla kamulaştırma, az topraklı veya topraksız çiftçinin topraklandırılması, sahibine bırakılacak arazinin belirlenmesi, köy gelişme ve yeni köy yerleşme alanlarına yer ayrılması gibi arazi düzenlemesine dair diğer hususları kapsayacağı; "Talimat Hazırlanması" başlıklı 71. maddesinde, Genel Müdürlüğün bu Yönetmeliğin uygulamasını sağlamak, kolaylaştırmak, tamamlamak ya da açıklamak maksadıyla talimat çıkarmaya yetkili olduğu düzenlenmiştir.
09/12/2017 tarih ve 30265 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Arazi Toplulaştırma Uygulama Yönetmeliği'nin "Parsellerin yeniden düzenlenmesi" başlıklı 16. maddesinde; " ç) Sabit tesisler ile çevre ve doğaya görünüm güzelliği veren arazi, yapı ve tesisler eski maliklerine verilecek şekilde parsel planlaması yapılır. Ancak mal sahibinin birden fazla bu özellikte sabit tesisi var ise malikin bunlardan birinin etrafındaki toplulaştırma isteği dikkate alınır. e) Dikili tarım arazileri ile seraların olduğu alanlar gerektiğinde kendi içinde toplulaştırmaya konu olur. Bu yerlerde parsel büyüklükleri yörenin ihtiyaçlarına göre belirlenir." hükümlerine yer verilmiştir.
Dosyada bulunan bilgi ve belgelerle Mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; proje bütünlüğü açısından dava konusu taşınmazların toplulaştırma kapsamına alınmasının gerekli olduğu, 2010 yılı ortofoto haritasında görüldüğü üzere dava konusu eski ... nolu parselin içerisinde herhangi bir sabit tesisin bulunmadığı, eski ... parselin tamamının müstakil olarak davacıya ait olduğu ve parselin eski bulunduğu yerde ... ada ... parsel ile dava dışı ... ada ... parsele dağıtım yapılarak müstakil tapular oluşturulduğu, taşınmazın çevresindeki kadastral yolların ve sulama kanallarının blok planlamasında dikkate alındığı, eski ... nolu parsel sınırları 2010 yılı ortofoto haritasında incelendiğinde parselin içerisinden kuzey-güney yönünde yolun geçtiğinin görüldüğü, idare tarafından zemindeki fiili durum dikkate alarak teknik talimatnamenin 16. maddesine uygun şekilde blok planmasının bu doğrultuda oluşturulduğu, arazinin topoğrafyası, toprak bünyesi, planlanan yollar, sulama ve drenaj projeleri dikkate alınarak dava konusu parsellerin olduğu bölgenin blok planlamasının oluşturulduğu, bu planlara göre taşınmazlarda kaymaların ve blok planlamasına göre bölünmelerin oluşabileceği, davacıya tahsis edilen parsellerin yol ile bağlantısının sağlandığı, taşınmazların dağıtımının toplulaştırma işlemlerinde beklenen ilke ve usullere uyularak kamu yararına uygun olarak yapıldığı anlaşıldığından toplulaştırma işleminde dava konusu ... ada ... parsel yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Temyiz isteminin kabulüne,
2\. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 18/09/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.