Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/303
Karar No : 2025/3452

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Toptan Gıda Maddeleri ve Tekstil
Sanayi Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Gaziantep ili, Şahinbey ilçesi, ... Mahallesinde bulunan ve tapunun ... ada, ... sayılı parselinde kayıtlı mülkiyeti davalı idareye ait olan taşınmaz üzerindeki Mavi Çarşı içerisinde yer alan ... numaralı işyerine market olarak kullanılmak üzere işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Şahinbey Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararda; davacı şirket ile davalı idare arasında 24/09/2018 tarihinde akdedilen beş yıl süreli kira sözleşmesinin 28. maddesinde "İşyerine idaremizce ya da kamu kurum ve kuruluşlarınca ihtiyaç duyulması veya satışı halinde sözleşme tek taraflı olarak feshedilecek, kiracı idareden hiçbir hak ve tazminat talebinde bulunmadan, yapılacak tebligatı takip eden 15 gün içerisinde işyerini tahliye edecektir." hükmüne yer verildiği, dava konusu işyerinin de davalı idarece satışa çıkarılması ve sonrasında ihale yoluyla satışının yapılması üzerine sözleşmenin 28. maddesine istinaden kira sözleşmesinin feshedildiği ve sözleşmenin feshine ilişkin işlemin davacı şirkete tebliğ edildiği, ancak davacı şirket tarafından söz konusu işlemin iptali istemiyle herhangi bir dava açılmadığı anlaşılmakta olup, davacı şirket tarafından söz konusu işyerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebiyle yapılan başvuru tarihinde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'te belirtilen başvuru formuna ekli evraklar arasında davalı idareye sunulması gereken "işyerinin mülkiyet durumuna ilişkin kira sözleşmesinin yahut tapu suretinin" davalı idareye sunulamadığı görüldüğünden, davacı şirket tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebiyle yapılan başvurunun başvuru evrakları arasında sunulan kira sözleşmesinin feshedildiği ve fesih işleminin de tebliğ edildiği, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınabilmesi için yeni bir kira sözleşmesi ile müracaat edilmesi gerektiğinden bahisle reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; davacının kira sözleşmesinin süresinin henüz dolmadığı, dolayısıyla kira sözleşmesi nedeniyle davacının anılan taşınmazda kiracılık sıfatının devam ettiği, kiralayan Belediyece özel hukuk hükümlerine göre adli yargıda kira sözleşmesinin feshi yönünde bir dava da açılmadığı anlaşılmakla, davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebiyle yapmış olduğu başvurunun "işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınabilmesi için yeni bir kira sözleşmesi ile müracaat edilmesi gerektiğinden" bahisle reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık, istinafa konu İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmediği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Borçlar Kanunu'na (genel hükümlere) göre dava açma zorunluluğu bulunmadığı, fesih işlemine karşı dava açılması gerekirken açılmadığı, kira sözleşmesinin sunulması gerektiği, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesine göre tahliyesinin sağlanması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı, sanayi, tarım ve diğer işyerleri ile her türlü işletmeleri, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi işlerinin basitleştirilmesi ve kolaylaştırılmasıdır.''; 4. maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar. a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak."; 5. maddesinde, '' İşyeri veya işletme açmak isteyen; işin özelliğine göre 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3 üncü maddede belirtilen mercie ibraz ederler. Bu başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bütün işyerleri için tek tip olarak düzenlenir. Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.'' kuralı yer almaktadır.

10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in ''İşyerlerinde aranacak genel şartlar'' başlıklı 5. maddesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerlerinin taşımak zorunda olduğu şartların sayıldığı; ''İşyeri açılması'' başlıklı 6. maddesinde, yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı, işyerlerine bu Yönetmelik'te belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemlerin bu Yönetmelik'e göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılacağı; aynı maddenin 4. fıkrasında, bu Yönetmelik'e göre yapılacak her türlü ruhsat başvurusunda, müracaat sahibine başvuruyu kabul eden görevlinin adı, soyadı ve unvanı ile başvurunun yapıldığı tarih ve saati gösteren Örnek 6’da yer alan alındı belgesi verileceği; ayrıca, başvuru ve beyan formu ile ekli evrakın verilmesi sırasında başvuruyu kabul eden görevli tarafından yapılacak ön incelemede tespit edilen noksanlıkların, müracaat sahibine verilen alındı belgesinde gösterileceği; bu Yönetmelikte belirtilen ruhsatlandırmaya ilişkin sürelerin eksik belgelerin yetkili idareye verilmesi ile başlayacağı; ''Ruhsatın düzenlenmesi'' başlıklı 12. maddesinde, sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerin, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat edeceği; başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verileceği; umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatlandırılmasında bu Yönetmelik'in dördüncü kısmında belirtilen sürelerin geçerli olduğu, işyeri açma ve çalışma ruhsatı müracaatı sırasında bu Yönetmelik'te belirtilen bilgi ve belgeler dışında başka herhangi bir belge istenemeyeceği ve başvuru formundaki beyana göre ruhsat işlemlerinin sonuçlandırılacağı, ilgilinin beyanına göre tanzim edilen ruhsatın müktesep hak doğurmayacağının düzenlendiği; ''İşyeri açma ve çalışma ruhsatının kesinleşmesi'' başlıklı 13. maddesinde de, ''İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir.
Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır. '' düzenlemesine yer verilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden; Gaziantep ili, Şahinbey ilçesi, ... Mahallesinde bulunan ve tapunun ... ada, ... sayılı parselinde kayıtlı mülkiyeti davalı idareye ait olan taşınmaz üzerindeki Mavi Çarşı içerisinde yer alan ... numaralı işyerinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre ihale yoluyla 24/09/2018 tarihli kira sözleşmesi ile davacıya beş yıllığına kiralandığı, işyerinin 05/10/2021 tarihli belediye meclis kararı ile satışına karar verilmesi üzerine, kira sözleşmesinin 28. maddesindeki "İşyerine idaremizce ya da kamu kurum ve kuruluşlarınca ihtiyaç duyulması veya satışı halinde sözleşme tek taraflı olarak feshedilecek, kiracı idareden hiçbir hak ve tazminat talebinde bulunmadan, yapılacak tebligatı takip eden 15 gün içerisinde işyerini tahliye edecektir." hükmüne istinaden 17/11/2021 tarihinde feshedildiği, fesih bildirimin davacıya 26/11/2021 tarihinde tebliğ edildiği, sonrasında 31/12/2021 tarihinde yapılan ruhsat başvurusunun davalı idarece tesis edilen 04/01/2022 tarihli işlemle yeni kira sözleşmesi ile müracaat edilmesinin davacıya bildirilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta; davacı şirket ile davalı idare arasında 24/09/2018 tarihinde akdedilen beş yıl süreli kira sözleşmesinin 28. maddesine istinaden kira sözleşmesinin feshedildiği ve sözleşmenin feshine ilişkin işlemin davacı şirkete tebliğ edildiği, davacı şirket tarafından fesih işleminin iptaline karşı herhangi bir dava da açılmayarak, sonrasında davacı şirket tarafından söz konusu işyerinde market faaliyetinde bulunmak amacıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebiyle yapılan başvuruda işyerinin mülkiyet durumuna ilişkin kira sözleşmesi yahut tapu suretinin sunulamadığı anlaşılmakla, davalı idarece tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin kabulüne dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Temyiz isteminin kabulüne,
2\. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararının Üye ...'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 28/05/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.


(X) KARŞI OY :

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.