Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/1397
Karar No : 2025/4835

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: 27/02/2010 tarih ve 27506 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 21/01/2010 tarih ve 2010/99 sayılı Bakanlar Kurulu kararı uyarınca, Gaziantep ili, Şahinbey ilçesi, ... Mahallesi ... sayılı parselin (yeni ... ada ... ve ... parsel) bulunduğu alanda yapılan toplulaştırma işleminin anılan parsele ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; davacının maliki olduğu taşınmazın bulunduğu alana ilişkin arazi yapısının, toprak özelliklerinin ve analizlerinin derecelendirme haritalarının hazırlanması sırasında dikkate alındığı ve dava konusu işlem ile uyuşmazlık konusu taşınmazları kapsayan alanda gerçekleştirilen toplulaştırma uygulamasının, arazi yapısı, toprak özellikleri, parsel özellikleri, işletme büyüklükleri, derecelendirme haritası, sabit tesis durumu, halihazır arazi kullanım durumu, eski mülkiyet haritası gibi hususlar da dikkate alınmak suretiyle yapıldığı anlaşıldığından dava konusu toplulaştırma işleminin anılan parsele ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Toplulaştırma ilanına ... tarih ve ... evrak kayıt numaralı dilekçesi ile itiraz edildiği, ancak başvuruya cevap verilmediği gibi herhangi bir mülakatta yapılmadığı, toplulaştırma işlemlerine ilişkin herhangi bir tebligatın taraflarına yapılmadığı, bunun da mülkiyet hakkının ihlaline neden olduğu, toplulaştırma işleminin yapılmasından sonra tek parsel olan arazisinin 67479 ve 6904 m2'lik iki parsele bölündüğü, bu işlem neticesinde kendisine ait araziden hem 1749,78 m2'lik bir azalma olduğu hem de arazi toplulaştırma işleminin amacına aykırı bir şekilde kendisine ait tek parsel arazi iki parsele bölündüğü, kaldı ki bu iki parselin birbirinden bağımsız noktada olup yan yana parseller olmadığı, eski ... nolu parsele haksız olarak el atılması nedeniyle... isimli kişiye karşı ... Asliye Hukuk Mahkemesinde .../... esas sayılı dosyası ile, "Elatmanın Önlenmesi, Eski Hale Getirme ve Ecrimisil" davası açıldığı, yapılan işlemin toplulaştırmadan ziyade ayrıştırma olduğu dolayısıyla arazi toplulaştırma işleminin ruhuna aykırı olduğu, toplulaştırma usul ve esaslarına aykırı, kamu yararı güdülmeyen bir işlem tesis edildiği, kendisi yönünden bir katlanma/zarar, diğer taraf için bir kazanma durumu olan bu işlemin anayasadaki eşitlik ilkesine de aykırılık teşkil ettiği, davalı idarece ileri sürülen dikili alanın toplulaştırma öncesinde kendisine ait alanda bulunduğu, dikili alanın korunması adına müvekkile ait tek parselin ikiye bölünmesi gibi bir durumun söz konusu olmadığı, dikili alanın kendi tapusu ikiye bölünmeden önce de, toplulaştırma işleminin yapılmasından önce de mevcut olup kendisine ait olan alanda bulunduğu, toplulaştırma işlemine kadar kendi alanında bulunan ve herhangi bir surette zarar vermediği dikili alana, toplulaştırmayla yine kendisine verilmesi durumunda zarar vermeyeceği, 76.132,78 m2'lik bir arazinin maliki olduğu ve Tapu kayıtlarında da görüleceği üzere tek parselinin ikiye bölündüğü, usul ve hukuka aykırı toplulaştırma işlemleri gerçekleştirildiğinden kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır.
6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce Yürütülen Hizmetler Hakkında Kanun'un Ek 9. maddesinde, (Ek: 19/4/2018-7139/7 md.) arazilerin tabii ve suni etkilerle bozulmasının ve parçalanmasının önlenmesi, parçalanmış arazilerde ise tabii özellikleri, kullanım bütünlüğü ve mülkiyet hakları gözetilerek birden fazla arazi parçasının birleştirilip ekonomik, ekolojik ve toplumsal yönden daha işlevsel yeni parsellerin oluşturulması ve bu parsellerin arazi özellikleri ve alanı değerlendirilerek kullanım şekillerinin belirlenmesi ile köy ve arazi gelişim hizmetlerinin sağlanması maksadıyla arazi toplulaştırmasının yapılacağı, arazi toplulaştırması projesinin uygulanacağı sınırlar içinde kalan alanın arazi toplulaştırması proje sahası olarak belirleneceği; bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların DSİ’nin bağlı olduğu Bakanlık tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle belirleneceği hükme bağlanmıştır.
Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin, işlem tarihinde yürürlükte olan "Toplulaştırma" başlıklı 20. maddesinde, toplulaştırmanın, uygulama alanında ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalı ve hisseli arazinin birleştirilmesi ve bu amaçla kamulaştırma, az topraklı veya topraksız çiftçinin topraklandırılması, sahibine bırakılacak arazinin belirlenmesi, köy gelişme ve yeni köy yerleşme alanlarına yer ayrılması gibi arazi düzenlemesine dair diğer hususları kapsayacağı; "Talimat Hazırlanması" başlıklı 71. maddesinde, Genel Müdürlüğün bu Yönetmeliğin uygulamasını sağlamak, kolaylaştırmak, tamamlamak ya da açıklamak maksadıyla talimat çıkarmaya yetkili olduğu düzenlenmiştir.
09/12/2017 tarih ve 30265 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Arazi Toplulaştırma Uygulama Yönetmeliği'nin "Parsellerin yeniden düzenlenmesi" başlıklı 16. maddesinde; " ç) Sabit tesisler ile çevre ve doğaya görünüm güzelliği veren arazi, yapı ve tesisler eski maliklerine verilecek şekilde parsel planlaması yapılır. Ancak mal sahibinin birden fazla bu özellikte sabit tesisi var ise malikin bunlardan birinin etrafındaki toplulaştırma isteği dikkate alınır. e) Dikili tarım arazileri ile seraların olduğu alanlar gerektiğinde kendi içinde toplulaştırmaya konu olur. Bu yerlerde parsel büyüklükleri yörenin ihtiyaçlarına göre belirlenir." hükümlerine yer verilmiştir.
Dosyada bulunan bilgi ve belgelerle Mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu ... ada ... ve ... parsellerin geldisinin davacının müstakil olarak mülkiyetinde bulunan eski ... parsel olduğu, eski ... parselin ise dava dışı ...'ye ait olduğu, 2010 yılı ortofoto haritası ve 2012 yılı Google Earth görüntüsü üzerinde incelendiğinde eski ... parsel ile eski ... parselin bir kısmında ağaç bulunup dikili tarım yapıldığı, dava konusu parsele ilişkin zeminde kullanım hatasının bulunduğu, dikili alanın eski ... parsel kısmında bulunan sabit tesis ağaçların davacının mülkiyetinde bulunan kısımda kaldığı, dava dışı ...'nin davacının mülkiyetinde bulunan alana tecavüzlü olarak ekmiş olduğu ağaçların korunması durumunda davacının müstakil olarak mülkiyetinde bulunan parselin iki ayrı parçaya bölünmesi durumunun meydana geldiği, dolayısıyla tecavüzlü ekim yapılan alanın dava dışı komşu parsele tahsis edilmesini gerektirir teknik koşulların mevcut olmadığı, toplulaştırma işlemlerinde esas olanın mülkiyet hakkının korunması olduğu, taşınmazların dağıtımının toplulaştırma işlemlerinde beklenen ilke ve usullere uyularak kamu yararı ve amacına uygun olarak yapılmadığı dolayısıyla toplulaştırma işleminin dava konusu parsele ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Üye ...'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 25/09/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.


(X) KARŞI OY :
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.