Danıştay danistay 2025/1396 E. 2025/5028 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/1396
Karar No : 2025/5028

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) :... Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Şanlıurfa ili Eyyübiye ilçesi ... Mahallesinde Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri kapsamında yapılan arazi toplulaştırması işleminin davacının maliki olduğu toplulaştırma öncesinde ..., ..., ..., ... sayılı parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; toplulaştırma uygulaması ile toplulaştırma öncesinde dava konusu beş adet müşterek hisseli parselin toplulaştırma sonrasında müstakil hale getirildiği, kamu yatırım payı kesintisinin yasal sınırın altında kaldığı, davacıya ait alanın endeks farklılığı sebebiyle 39,39 metrekare artırıldığı, eski kadastro parselleriyle toplulaştırma sonrası oluşan parsellerin benzer nitelikte olduğu ... ada ... parselin dışında bütün parsellerin bulunduğu yerden verildiği dolayısıyla dava konusu toplulaştırma işleminde anılan parseller yönünden toplulaştırma amaç ve ilkeleri ile hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, toplulaştırma sonrasında davacıya verilen taşınmazın başkasına ait parselden ve evine tarlasına uzak olan yerden verildiği, buna karşılık davacıya ait uzun yıllardır tarım yaptığı yeni ... ada ... parselin ise başkasına verilerek yeni hak sahibi ile aralarında husumete yol açıldığı yapılan arazi toplulaştırmasının hukuka uygun olmadığı belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:


İNCELEME VE GEREKÇE :
Davacı tarafından yapılan temyiz isteminin, temyize konu kararın Şanlıurfa ili Eyyübiye ilçesi ... Mahallesinde yapılan arazi toplulaştırması işlemi ile davacıya verilen eski ..., ..., ... sayılı parsellere karşılık yeni verilen ... ada ... sayılı, ... ada ... sayılı, ... ada... sayılı ve ... ada ... sayılı parsellere ilişkin kısmı yönünden;
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davacı tarafından yapılan temyiz isteminin, temyize konu kararın dava konusu arazi toplulaştırması işlemi ile davacıya verilen yeni ... ada ... sayılı parsele ilişkin kısmı yönünden ise;
3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini ... sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır.
07/02/2019 tarih ve 30679 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği'nin ''Parsellerin yeniden düzenlenmesi'' başlıklı 16. maddesinde,"(1) Proje idaresi tarafından proje alanının yeniden düzenlenmesi aşağıda belirtilen hususlara uygun olarak yapılır veya yaptırılır.
a) Maliklerin istekleri de dikkate alınarak parsel değer sayılarından azami yüzde on ortak tesislere katılım payı düşüldükten sonra kalan miktarın toplamına eşit değerdeki alan, mümkünse tek parsel olarak tercih sırasına göre verilmeye çalışılır.
b) Uygulamaya tabi parseller üzerinde zemine bağlı hakların varlığı halinde söz konusu parseller, hak lehtarlarının görüşü doğrultusunda parselasyon işlemine tabi tutulur.(....) düzenlemesine yer verilmiştir.
Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin, "Talimat Hazırlanması" başlıklı 71. maddesinde, Genel Müdürlüğün bu Yönetmeliğin uygulamasını sağlamak, kolaylaştırmak, tamamlamak ya da açıklamak maksadıyla talimat çıkarmaya yetkili olduğu düzenlenmiştir.
Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın "Yeni Parsel Planlarının Hazırlanması" başlıklı 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlamasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması, umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi, toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 - 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi,... parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi,....blokların düzgün şekilli olmayan kısımlarına büyük parsellerin yerleştirilmeye çalışılması, düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması, verasete iştiraklerden aynı maliklere ait olan arazinin bir işletme olarak değerlendirilmesi, davalı arazinin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilmesi, hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılabilmesi, Talimatın 9. maddesi kapsamında yer alan tesislerin bulunduğu parsellerin, planlamada öncelikle bulunduğu yerde bırakılmaya çalışılması hususlarına dikkat edilmesi gerektiği kurallarına yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, yapılan toplulaştırma işlemiyle davacıya hakedişinin kök ... sayılı kadastro parselinden verilmemesinin sebebinin teknik ve bilimsel gerekçelerle ortaya konulmaksızın, başkasına ait kök ... sayılı kadastro parseli üzerinde oluşturulan yeni ... ada ... sayılı parselden tahsis yapıldığı ancak davacının toplulaştırma işlemi öncesinde maliki olduğu eski ... parseline karşılık verilen ... ada ... parselin eskisine nazaran daha düşük dereceli olduğu, toprak yapısının eşdeğer olmadığı gibi yeni parselin şeklinin de arazi toplulaştırması Teknik Talimatında yer aldığı üzere 1/3, 1/7 geometrik şekil oranı ile uyumlu olmadığı ve makineli ve verimli tarımsal faaliyete uygun olmadığı ayrıca davacının hakedişinin başkasına verilmesi ve davacıya da başkasına ait eski ... kadastro parseli üzerinden yeni parsel verilerek hasım ve hısım ilişkisinin de gözetilmediği anlaşılmaktadır.
Belirtilen gerekçelerle davalının temyiz isteminin kabul edilerek temyize konu kararın ... ada ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin toplulaştırma işlemine karşı açılan davayı reddeden İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine dair İdare Dava Dairesi kararı kısmının bozulması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu ... ada... parsel sayılı parsele ilişkin davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kısmen kabul, kısmen reddine,
2.... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının, davacıya verilen eski ..., ..., ... sayılı parsellere karşılık yeni verilen ... ada ... sayılı, ... ada ... sayılı, ... ada ... sayılı ve ... ada ...sayılı parsellere ilişkin kısmının Üye ...'ın karşı oyu ile oy çokluğuyla ONANMASINA,
3.Anılan İdare Dava Dairesi kararının toplulaştırma öncesinde ... parsele karşılık yeni ... ada ... parsel sayılı parsele ilişkin kısmının oybirliğiyle BOZULMASINA,
4.Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 06/10/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.


(X) KARŞI OY :
Davacı tarafından, Şanlıurfa ili Eyyübiye ilçesi ... Mahallesinde Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri kapsamında yapılan arazi toplulaştırması işleminin davacının maliki olduğu toplulaştırma öncesinde ..., ..., ..., ... sayılı parsellere ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; yapılan arazi toplulaştırması uygulaması ile davacıya ait müşterek maliki olduğu toplulaştırma öncesi parsellerin her birinin olduğu yerde yine parçalı olarak bırakıldığı, toplam 33.687,50 metrekare olan hakedişinin %3 kamu yatırım payı kesintisi uygulanarak kalan alanın endeks farklılığından dolayı 39,39 metrekare artırılarak beş ayrı parselde, küçük ölçekli yeni parseller oluşturulduğu, anılan Talimatın 19. maddesinde belirtildiği üzere davacının hakedişlerinin en büyük parselin etrafında toplanarak parsel bütünlüğünün sağlanmadığı ayrıca yapılan toplulaştırma uygulamasında temel amaçlardan birinin de yola ve suya erişim olduğu gözetildiğinde yapılan dava konusu toplulaştırma işlemiyle anılan parsellere yönelik olarak yola ve suya erişimin sağlanmış olduğunun söylenemeyeceği ayrıca yapılan dava konusu toplulaştırma ile davacıya tek veya daha az parçalı olarak düzgün geometrik şekle sahip olan ve yüzölçümü düşünüldüğünde tek parselde verilebilecekken tarımsal verimliliği azaltacak ve maliyeti artıracak şekilde ve davacıya müdahalenin men'i ve benzeri davalar açılması sonucunu doğuracak şekilde parçalı alanlar verilerek husumet oluşturulmak suretiyle yapılan arazi toplulaştırmasında hukuka uyarlık bulunmadığı ve temyize konu kararın bozulması gerektiği oyuyla Dairenin kısmen onama kararına katılmıyorum.