Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/1269
Karar No : 2025/5263

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) :1- ... Kaymakamlığı
2- ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Turizm Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ... Bulvarı, No:... adresinde ikinci el araç satış işyeri için yapılan işyeri açma ve çalışma ruhsatı talebinin, işletmenin trafiğe getireceği yük, can ve mal güvenliği riski ile çevre ve altyapıya getireceği yük açısından olumsuz değerlendirildiğinden bahisle reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ikinci el araç satışı konulu iş yeri açma ve çalışma ruhsatı talep edilen işyerinin trafiğe yük getireceği, can ve mal güvenliği riski ile çevre ve altyapıya getirdiği yük getireceği gerekçesiyle olumsuz değelendirilmesine yönelik hususların somut olarak ortaya konulamadığı, bir diğer ifadeyle soyut ve genel ifadeler içerdiği anlaşıldığından, hukuken kabul edilebilir nitelikte somut, yeterli inceleme ve tespitler içermeyen olumsuz Kaymakamlık görüşüne istinaden tesis edilen dava konusu işlemde sebep unsuru yönünden hukuka uyarlık görülmediği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı Çankaya Kaymakamlığı tarafından, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik uyarınca görüş belirtildiği, ruhsat verme yetkisinin belediyelerde olduğu ileri sürülmektedir.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı tarafından, Kaymakamlığın olumsuz görüşü doğrultusunda işlem tesis edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin 1. fıkrasında, bu Kanun'da hüküm bulunmayan hususlarda; hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü şahısların davaya katılması, davanın ihbarı, tarafların vekilleri, feragat ve kabul, teminat, mukabil dava, bilirkişi, keşif, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adli yardım hallerinde ve duruşma sırasında tarafların mahkemenin sukünunu ve inzibatını bozacak hareketlerine karşı yapılacak işlemler, elektronik işlemler ile ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla duruşma icrasında Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı; ancak, davanın ihbarının Danıştay, mahkeme veya hâkim tarafından re'sen yapılacağı kurala bağlanmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin atıf yaptığı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu yerine çıkarılan ve 01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Bilirkişiye başvurulmasını gerektiren hâller" başlıklı 266. maddesinde "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir. Ancak genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukukî bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz. Hukuk öğrenimi görmüş kişiler, hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu belgelendirmedikçe, bilirkişi olarak görevlendirilemez" hükmüne yer verilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 4. maddesinde; "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar. a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." hükmü ile Yönetmeliğin ''Gayrisıhhi Müesseseler Listesi'' başlıklı Ek 2 sayılı listenin ''3. sınıf gayrisıhhi müesseler'' başlıklı C bölümünün ''Diğerleri'' başlıklı 8. maddesinin 14. bendinde; ikinci el motorlu kara ticareti yapılan yerler sayıldıktan sonra, 7 numaralı alt bendinde; ''Çevreye, altyapıya ve trafiğe getirdiği yük ile can ve mal güvenliği riskine ilişkin Valilik görüşü alınacaktır.'' hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından, Ankara ili, Çankaya ilçesi, Ehlibeyt Mahallesi, Mevlana Bulvarı, No:183/A adresinde ikinci el el araç satış işyeri için yapılan işyeri açma ve çalışma ruhsat başvurusunun, görüşüne başvurulan Çankaya Kaymakamlığı tarafından işletmenin trafiğe getirdiği yük, can ve mal güvenliği riski ile çevre ve altyapıya getirdiği yük açısından olumsuz değerlendirildiğinden bahisle, reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, Çankaya Kaymakamlığının görüşünü istediği Ankara İl Emniyet Müdürlüğünce söz konusu iş yerinin açılması halinde trafiğe yük getireceğinin bildirildiği, Çankaya İlçe Emniyet Müdürlüğünce yapılan araştırmada ise iş yerinin açılması halinde can ve mal güvenliği riski açısından sakınca doğurabileceği sonucuna varıldığı, Çankaya Belediyesinin ... tarih ve ... sayılı yazısına ekli raporda ise, çevre ve altyapıya getirdiği yük açısından işyerinin bulvar üzerinde olduğu, yakın çevrede mesken bulunmayıp işyeri yoğunluklu olduğunun gözlemlendiğinin bildirilmesi üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği görülmektedir.
Yukarıda aktarılan mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, idari yargılama usulünde bilirkişi incelemesinin, aksi 2577 sayılı Kanun'da belirtilemedikçe, 6100 sayılı Kanun uyarınca gerçekleştirileceği, uyuşmazlığın çözümü için özel ve teknik bir bilginin önemi bulunması hâlinde mahkemenin bilirkişinin oy ve görüşüne başvurabileceği, genel bilgi veya tecrübeyle çözülebilecek uyuşmazlıklarda bilirkişi incelemesi yaptıramayacağı ve her hâlükârda hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukukî bilgiyle çözülebilecek uyuşmazlıklarda bilirkişi incelemesi yaptırılamayacağı anlaşılmaktadır.
İncelenen mevzuat hükümleri çerçevesinde dava konusu işlem değerlendirildiğinde, davacının ikinci el araç satışı konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi için yaptığı başvurunun reddine ilişkin idarenin görüşünden bağımsız olarak, anılan iş yerinin faaliyete geçmesi halinde çevreye, altyapıya ve trafiğe yük getirip getirmeyeceği, can ve mal güvenliği riski taşıyıp taşımadığı hususlarında alanında uzman bilirkişilerce yerinde yapılacak keşif ve inceleme sonucunda düzenlenecek bilirkişi raporuyla ortaya konulabileceği, bu hususlar somutlaştırılmadan uyuşmazlığın çözümlenemeyeceği açıktır.
Bu durumda, uyuşmazlığın çözümü için keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle verilen mahkeme kararına karşı istinaf başvurusunun reddine dair kararda hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Temyiz isteminin kabulüne,
2\. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 15/10/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.