Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/809
Karar No : 2025/5326

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Aksaray Ortaköy Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında, Aksaray ili Ortaköy ilçesi ... Köyü'nde yer alan davacıya ait ..., ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davaya konu edilen birbirine komşu eski ... ve ... nolu parsellerin toplulaştırılmasında, ... nolu parseldeki kuyunun yeni toplulaştırma parselinde planlanmadığı, bu iki arazinin sulak araziden kıraç araziye dönüştürüldüğü; birbirine komşu eski ... ve ... nolu parsellerin toplulaştırılmasında, parsellerin yaz başına kadar akan dere yatağından ve davacının sıralı iğde ağaçlarından uzaklaştırıldığından, parsel geometrisinin makinalı tarıma elvermeyecek biçimde paralel kenar geometrik şekilde planlandığı; ... nolu parseldeki kuyunun yeni toplulaştırma parselinde planlanmadığı, yeni planlamada parsel içindeki çukurluk, tümsekliklerden ve sazlık bölgeden dolayı parselin bir bölümünde tarım yapılamayacağı, dolayısıyla toplulaştırma işlemi ile yeni durumda davacının taşınmazlarının değer kaybına ve kazanç/getiri kaybına uğrayacağı anlaşıldığından dava konusu taşınmazlara yönelik olarak yapılan toplulaştırma işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, müdahilin bilirkişi raporunda belirttiği hususların aksini ispatlayan bilgi ve belgeler sunduğu, 3083 sayılı Kanunun amaçları doğrultusunda, toprağın verimli şekilde işletilmesi, korunması, birim alandan azami ekonomik verimin alınması, tarım üretiminin sürekli olarak artırılması, tarım arazilerinin parçalanarak küçülmesinin önlenmesi amacıyla çalışmalar yürütüldüğü, toplulaştırma alanındaki tüm tercihlerin kabul edilebilmesinin mümkün olmadığı, bir kısım tercihlerin zorunlu olarak yerine getirilemediği, aksi halde toplulaştırmanın tamamlanmasının mümkün olmadığı, dava konusu toplulaştırma işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
Dava konusu toplulaştırma işleminin, Aksaray ili, Ortaköy ilçesi, ... Köyü'nde yer alan ..., ..., ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmı yönünden;
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Aksaray ili, Ortaköy ilçesi, ... Köyü'nde yer alan ... ve ... sayılı parsellere ilişkin kısma yönelik temyiz istemine gelince;
3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesi, işletilmesinin korunması, birim alandan azami ekonomik verimin alınması, tarım üretiminin sürekli olarak artırılması, değerlendirilmesi ve buralarda istihdam imkanlarının artırılması, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılması, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanması ve küçülmesinin önlenmesi amacına hizmet ettiği belirtilmektedir.
Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın "Yeni Parselasyon Planlarının Hazırlanması" başlıklı 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlanmasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması, umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi, toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi, toplulaştırma yapılan köyler arasında sınır düzeltmesinin 3083 sayılı Kanunun 14. maddesine göre ve değer eşitliği sağlanarak yapılması, değişiklik yapıldığında köy sınırlarının yol, kanal gibi sabit sınırlara dayandırılmasına çalışılması, ancak zorunlu hallerde parsel sınırının köy sınırı olarak değerlendirilmesi, işletmeyi oluşturan maliklere ait arazinin bir arada değerlendirilebilmesi, maliklerin istekleri halinde tek parselde payları oranında adlarına hisseli olarak tescil edilmesi, parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi, arazi maliklerinden birden fazla ve komşu köylerde arazisi bulunanların arazilerinin ikamet ettikleri köyün sınırına yakın olacak şekilde planlanmaya çalışılması, blokların düzgün şekilli olmayan kısımlarına büyük parsellerin yerleştirilmeye çalışılması, düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması, verasete iştiraklerden aynı maliklere ait olan arazinin bir işletme olarak değerlendirilmesi, davalı arazinin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilmesi, hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılabilmesi, Talimatın 9. maddesi kapsamında yer alan tesislerin bulunduğu parsellerin, planlamada öncelikle bulunduğu yerde bırakılmaya çalışılması hususlarının yerine getirilmesi gerektiği kuralına yer verilmiştir.
Aksaray Ortaköy Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında, Aksaray ili Ortaköy ilçesi ... Köyü'nde zorunlu arazi toplulaştırması işlemi yapıldığı, dava konusu parseller yönünden yapılan keşif incelemesi sonucu dosyaya sunulan ... tarihli bilirkişi raporunda ... ve ... nolu kadastro parsellerinin, Harmandalı köy yerleşiminin kuzey çıkışındaki ilk tarımsal parseller olduğu, parseller arasında belirleyici bir sınır olmadığı ve birbirinin devamı niteliğinde olduğu, yapılan ilk toplulaştırma parselasyonunda kuyu ve trafonun davacının mülkiyet sınırları içinde olduğu, daha sonra parsellerin sağ tarafında bir yol planlandığından yapılan dağıtımda davacının sabit tesislerinin mülkiyetinin dışında kaldığı tespitlerine yer verildiği, dava konusu edilen parsellerin büyük ölçüde bulunduğu yerde toplulaştırıldığı için konumu itibarı ile hukuka uygun olarak tesis edildiği ve Ortak Tesislere Katılma Payı Oranının davacının taşınmazları açısından doğru uygulandığı ancak davaya konu edilen birbirine komşu eski ... ve ... nolu parsellerin toplulaştırılmasında, ... nolu parseldeki kuyunun yeni toplulaştırma parselinde planlanmadığı, bu iki arazinin sulak araziden kıraç araziye dönüştürüldüğü gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.
Dosyaya ... tarafından sunulan müdahale dilekçesinde ise ... parselde olduğu belirtilen kuyunun esasen kendisine ait ... parsel içerisinde yer aldığı, ... parsel içerisinde hiçbir zaman kuyu ve trafo bulunmadığı, mülkiyet hakkının ihlal edildiği belirtilerek dilekçesinin ekinde, 05/06/2014 tarihli yeraltı suyu kullanma belgesi sunulmuştur. Dava dilekçesinde de ... nolu kadastral parselde kuyu olduğuna dair bir iddianın yer almadığı dikkate alındığında; müdahil ...'ın iddialarının karşılanması, bilirkişi raporunda davacının ... nolu parselinde olduğu belirtilen kuyunun davacının parsel sınırlarında olup olmadığı hususunun şüpheden uzak bir şekilde ortaya konulduktan sonra karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Temyiz isteminin kısmen kabul, kısmen reddine,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, ..., ..., ... sayılı parsellere ilişkin kısmının ONANMASINA,
3\. Anılan İdare Dava Dairesi kararının ... ve ... sayılı parsellere ilişkin kısmının BOZULMASINA,
4\. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 16/10/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.