Danıştay danistay 2024/4025 E. 2025/3713 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/4025
Karar No : 2025/3713

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Şanlıurfa İli, Karaköprü İlçesi, ... Mahallesinde bulunan, ... parsel sayılı taşınmazda (Şanlıurfa-Gaziantep Otoyolu) Dekoratif Taş İşleme Atölyesi olarak faaliyet göstermek için işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Karaköprü Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararda; davaya konu Dekoratif Taş İşleme Atölyesinin bulunduğu yerin Şanlıurfa ili, Karaköprü ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazda, Şanlıurfa-Gaziantep Otoyolu (O52) Organize ... Kavşağı üzerinde, dolayısıyla karayolu kenarında ve kavşak noktasında bulunduğundan, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi aşamasında karayolu kenarında ve kavşak noktasında olan işyeri için Karayolları Genel Müdürlüğü'nden uygun görüş alınmasının zorunlu olduğu, davalı idarece dava konusu işleme ek olarak sunulan Karayolları Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısında uygun görüş verilmediğinin görüldüğü; davacının, Dekoratif Taş İşleme Atölyesi olarak faaliyette bulunmak istediği adresin (yerin) karayolu kenarında ve kavşak noktasında bulunduğu hususunda ihtilaf bulunmadığı, davacı tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesine ilişkin başvuru formunda da 17. sırada yer alan karayolu trafik güvenliği gerektiren işyerleri için izin bölümünün boş bırakıldığı, dolayısıyla bu belgenin de sağlanması gerektiğinin davacı tarafından zaten bilindiği, bu durumda karayolu kenarında ve kavşak noktasında olan işyeri için Karayolları Genel Müdürlüğü'nden alınması gereken uygun görüşün alınmamış olduğu hususu açık olduğundan dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, işyeri açma çalışma ruhsatı verilmesi için yaptığı müracaatta yol geçiş izin belgesinin gerekli olup olmadığını bilebilecek konumda olmadığı, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesinin (g) bendine "..ve geçiş yolu izin belgesinin alınmış olması.." şartının 17/04/2021 tarihindeki değişiklikle eklendiği, davacının başvurusunu yaptığı tarihte anılan değişikliğin henüz yürürlüğe girmediği, eksik inceleme ve araştırma neticesinde verilen kararın hukuka aykırı olduğu, keşif yapılmadığı, işyerinin karayoluna uzaklığının dosya kapsamına göre tespitinin mümkün olmadığı, davacının ... sayılı parsele ilişkin durum haritasında A alanı olarak Atölye şeklinde işaretlenmiş bulunan dava konusu işleme konu edilen yerinin, otobana sınırı olmadığından, izne ihtiyacının da bulunmadığı; parsele bağlantılı bir köy yolu ve Organize Sanayi Bölgesi tarafından açılmış ve parsel sınırına kadar uzanan kullanıma hazır bir başka yol daha bulunduğu, davacının parselinin ulaşıma yönelik olarak otoban bağlantı yoluna açılacak bir yol ihtiyacı ve dolayısıyla yol geçiş iznine ihtiyaç bulunmadığı belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; "(...) Geçiş yolu: Araçların bir mülke girip çıkması için yapılmış olan yolun, karayolu üzerinde bulunan kısmıdır." hükmüne, "Belediye sınırları dışında karayolu kenarındaki yapı ve tesisler" başlıklı 17. maddesinde; "Karayollarında her iki taraftan sınır çizgisine elli metre mesafe içinde bağlantıyı sağlayacak geçiş yolları yönünden; akaryakıt, servis, dolum ve muayene istasyonları, umuma açık park yeri ve garaj, terminal, fabrika, işhanı, çarşı, pazar yeri, eğlence yerleri, turistik yapı ve tesisler, inşaat malzemesi ocak ve harmanları, maden ve petrol tesisleri, araç bakım, onarım ve satım işyerleri ve benzeri trafik güvenliğini etkileyecek yapı ve tesisler için, o karayolunun yapım ve bakımı ile sorumlu kuruluştan izin alınması zorunludur. (...)" hükmü, "Belediye sınırları içinde bulunan karayolu kenarındaki yapı ve tesisler" başlıklı 18.maddesinde; "Belediye sınırları içindeki karayolları kenarında yapılacak veya açılacak 17 nci maddede sayılan yapı ve tesisler için;
a) Belediyelerden izin alınması,
b) (Değişik: 17/10/1996-4199/8 md.) Belediyelerce bu iznin verilmesinde, trafik güvenliği bakımından bu tesisler hakkındaki Yönetmelikte belirlenen şartların yerine getirilmesini sağlamaları ve ayrıca Karayolları Genel Müdürlüğünün yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayolu kenarında yapılacak ve açılacak olanların bu yollara bağlantıları için bu Genel Müdürlüğün ilgili bölge müdürlüğünden uygun görüş almaları, zorunludur.
İzinsiz yapılan bu gibi tesislerin yapımı ve işletilmesi yetkililerce durdurulacağı gibi, yönetmelikteki şartlar yerine getirilmeden işletme izni verilmez ve bağlantı yolu, her türlü gider sorumlulara ait olmak üzere yolun yapım ve bakımı ile ilgili kuruluşlarca ortadan kaldırılır (...)
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "İşyeri Açılması" başlıklı 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz (...) hükmüne, "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler" başlıklı 23. maddesinde; "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder. Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır (...)" hükmüne yer verilmiştir.
Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik'in 39. maddesinde; "İlgili Belediye Başkanlıklarının, Karayolları Genel Müdürlüğünün yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayolları kenarında yapılacak ve açılacak tesislere Geçiş Yolu İzin Belgesi verilmesinden önce Karayolları Genel Müdürlüğünün ilgili Bölge Müdürlüğünden uygun görüş almaları zorunludur. Bu Yönetmelik gereğine göre verilen geçiş yolu izin belgesinin bir örneği Karayolları Genel Müdürlüğü'nün ilgili Bölge Müdürlüğüne gönderilir ve bu tesislerin yapımı veya işletilmesinin; verilen izin ve bu yönetmelik şartlarına uygunluğu, ilgili Belediye ve Karayolları Genel Müdürlüğü yetkililerince denetlenir." hükmü yer almaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından, Şanlıurfa ili, Karaköprü ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazda (Şanlıurfa-Gaziantep Otoyolu) Dekoratif Taş İşleme Atölyesi olarak faaliyet göstermek için İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının verilmesi istemiyle davalı idareye 2019 Nisan ayında başvuru yapıldığı, istenilen ilgili belgeler tamamlanarak 16/09/2019 tarihinde davalı idareye teslim edildiği, idare tarafından herhangi bir cevap verilmemesi üzerine 24/12/2019 tarihinde ruhsat başvurusunun sonucunu öğrenmek amacıyla yapılan başvurunun, aynı gün gerekli evrakların bulunmadığı gerekçesiyle reddedildiği, başvuru için gerekli olan karayollarından alınması gereken yol geçiş izin belgesinin sonradan eklendiği, ancak bu belgenin açılacak işyeri ile ilgisinin olmadığı, otobana bağlantısının bulunmadığı nedeniyle ruhsat verilmemesi işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, karayolu kenarında yer alan işyerlerinin açılmasından önce ilgili belediyelerden geçiş yolu izin belgesinin alınmasının zorunlu olduğu ve belediyelerin bu izin belgesini düzenlemeden önce Karayolları Genel Müdürlüğünün ilgili bölge müdürlüğünden uygun görüş almaları gerektiği, bu kapsamda karayolları bölge müdürlüğünden işyerinin karayolu mevzuatına uygunluğu ile ilgili görüş alması gerekenin işyeri açma ve çalışma ruhsatı sahiplerinin değil, ilgili belediyeler olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, Gaziantep-Şanlıurfa Otoyolu(O52)Organize Bağlantı Yolu Kavşağı üzerinde bulunan davacıya ait işyeri için ilgili karayolları bölge müdürlüğünden görüş alması gerekenin davalı belediye olduğu ve bu yükümlülüğünü kendisi yerine getirmesi gerekmesine karşın davacı üzerine yüklediği anlaşıldığından, davacının karayolu geçiş belgesine esas uygun görüş almadığından bahisle tesis olunan dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk, İdare Dava Dairesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir
Öte yandan Mahkeme kararında, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi aşamasında karayolu kenarında ve kavşak noktasında olan işyeri için Karayolları Genel Müdürlüğü'nden uygun görüşün alınmasının zorunlu olduğu, davalı idarece dava konusu işleme ek olarak sunulan Karayolları Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısında uygun görüş verilmediğinin görüldüğü belirtilmiş ise de anılan yazının, davaya konu edilen Dekoratif Taş İşleme Atölyesine ait İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının verilmesi istemine ilişkin olmayıp davacının daha önce aynı parselde işletmekte olduğu başka bir işyerine (Cotkar Market) ait olduğu anlaşılmıştır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Temyiz isteminin kabulüne,
2\. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 12/06/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.