Danıştay danistay 2024/3924 E. 2025/3529 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/3924
Karar No : 2025/3529

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Turizm Pazarlama Sanayi ve Ticaret
Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul İli, Sultangazi İlçesi,... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresindeki imarın ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı üzerinde bulunan davacı Şirkete ait "Akaryakıt LPG otogaz satış istasyonu" konusunda faaliyet gösteren İşyerinin, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik kapsamında mühürlenmek suretiyle faaliyetten men edilmesine ilişkin Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü'nün... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta; işyeri ile ilgili olarak düzenlenen 21/02/2023 tarihli İtfaiye Raporunda, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre akaryakıt istasyonu için asgari emniyet mesafelerinin uygunluğunun yeterli görülmediği ve davacıya eksikliğin giderilmesine yönelik 15 (on beş) günlük süre verildiği halde ... tarih ve ... sayılı İtfaiye Raporu içeriğinden de anlaşılacağı üzere söz konusu eksikliğin giderilmediğinin anlaşılması karşısında, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 23 ve Ek 3. maddesi hükümlerinde öngörülen usulün işletilmesi suretiyle tesis olunan davaya konu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; ruhsat ve tüm belgelerin mevcut olduğu, iş sağlığı ve güvenliğine aykırı bir durumun söz konusu olmadığı, kurumsal bir markanın şubesi konumunda bulunması nedeniyle işyerinin rutin bir şekilde denetime tabi tutulduğu, yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmaksızın karar verildiği yan parselde yer alan yapının imar mevzuatına aykırı olmasından kaynaklı 05/06/2023 tarihli İtfaiye Raporu'nun hatalı olduğu ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ :...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinde, 2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhi müesseseler için işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili mercinin büyükşehir belediye başkanlığı olduğu belirtildikten sonra 4. maddesinde; bu mercilerin; iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde, insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak şeklinde öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacağı hükmüne yer verilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin, 4. maddesinde; ikinci sınıf gayrisıhhî müesseseler, konutlardan ve insan ikametine mahsus diğer yerlerden mutlaka uzak bulundurulmaları gerekmeyen, bununla birlikte müessesenin faaliyetinin gerektirdiği durumlarda izin verilmeden önce civarında ikamet edenlerin esenlik ve istirahati hususunda konumu, tesisatı ve vaziyeti itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşması için inceleme yapılması gerekli müesseseler olarak tanımlanmış, "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler" başlıklı 23. maddesinde; "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder. Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır. Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir. Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz. İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır. Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır. İkinci sınıf gayrisıhhî müesseselerden yakıcı, parlayıcı, patlayıcı ve tehlikeli maddelerle çalışılan işlerle oksijen LPG dolum ve depoları, bunlara ait dağıtım merkezleri, perakende satış yerleri, akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğalgaz istasyonları, atık işleme sanayi tesisleri ve benzeri yerlere müsaade verilmezden evvel civarında ikamet edenlerin sıhhat ve istirahatleri üzerine gerek tesisatları ve gerekse vaziyetleri itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşturulması için yetkili idarelerce inceleme yapılması zorunludur. Bu müesseselerin etrafında yetkili idareler tarafından belirlenecek mesafede sağlık koruma bandı bırakılması mecburidir. Söz konusu yerlerin üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese olarak açılması durumunda sıhhî nezarete tabi tutulması yeterlidir." düzenlemesi, "Faaliyetten geçici süreyle men ve idarî para cezası" başlıklı Ek 3. maddesinde de; "13 üncü maddenin birinci fıkrası, 21 inci maddenin ikinci fıkrası ve 23 üncü maddenin beşinci fıkrası uyarınca yapılacak ilk denetimden sonra yetkili idarelerce yapılacak denetimlerde, işletmecinin kusurlu fiili sebebiyle iş yerinde oluşmuş, mer’i mevzuata aykırılıkların ve noksanlıkların tespiti halinde, bu aykırılıkların ve noksanlıkların giderilmesi için işletmeciye bir defaya mahsus onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen aykırılıkların ve noksanlıkların giderilmemesi halinde 1608 sayılı Kanunun 1 inci maddesi gereğince işletmeciye idari para cezası verilir. Ayrıca gayrisıhhî müesseselerde aykırılık ve noksanlıklar giderilinceye kadar, sıhhi müesseselerde ise yetkili idarenin öngördüğü ve onbeş günden fazla olmayan bir süre kadar faaliyetin menine karar verilir. Aykırılıkların ve noksanlıkların giderildiğinin tespiti halinde iş yeri hakkında verilmiş olan men kararı derhal kaldırılır. Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri bakımından 2559 sayılı Kanunun 6 ncı ve 8 inci madde hükümleri saklıdır." düzenlemesi getirilmiştir.
19/12/2007 tarih ve 26735 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı; kamu kurum ve kuruluşları, özel kuruluşlar ve gerçek kişilerce kullanılan her türlü yapı, bina, tesis ve işletmenin, tasarımı, yapımı, işletimi, bakımı ve kullanımı safhalarında çıkabilecek yangınların en aza indirilmesini ve herhangi bir şekilde çıkabilecek yangının can ve mal kaybını en aza indirerek söndürülmesini sağlamak üzere, yangın öncesinde ve sırasında alınacak tedbirlerin, organizasyonun, eğitimin ve denetimin usul ve esaslarını belirlemektir." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde ise; " Bu Yönetmelik;
a) Ülkedeki her türlü yapı, bina, tesis ile açık ve kapalı alan işletmelerinde alınacak yangın önleme ve söndürme tedbirlerini,
b) Yangının ısı, duman, zehirleyici gaz, boğucu gaz ve panik sebebiyle can ve mal güvenliği bakımından yol açabileceği tehlikeleri en aza indirebilmek için yapı, bina, tesis ve işletmelerin tasarım, yapım, kullanım, bakım ve işletim esaslarını, kapsar." hükmü yer almıştır.
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğin; "Tehlikeli maddelerin depolanması ve kullanılması" başlıklı 167. maddesinde;
(1) Mevcut binalarda, tehlikeli maddelerin depolanması ve kullanılması konusunda ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.
(2) İlgili mevzuatta düzenlenmeyen hususlar hakkında Sekizinci Kısımda yer alan hükümler uygulanır.
(3) 121 inci madde, mevcut akaryakıt istasyonlarında, bir yeraltı tankı kapasitesi 10 m3’ü geçmiyor
ise, pompanın, nefesliğin ve dolum ağzının komşu arsa ve yola olan mesafesi 5 m’den ve tank cidarının komşu arsaya ve yola olan en yakın mesafesi 3 m’den az olmayacak şekilde uygulanır.
(4) Sekizinci Kısımda belirtilen ve bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilgili mevzuata uygun şekilde yapılarak yapı ruhsatı ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı almış olan tehlikeli maddeler ile ilgili yerlerde, asgari emniyet mesafeleri hariç olmak üzere, yangın güvenliği ile ilgili diğer hususlar ve alınması gerekli tedbirler için bu Yönetmelik esas alınır.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerine dayanılarak, "Kamu kurum ve kuruluşları, özel kuruluşlar ve gerçek kişilerce kullanılan her türlü yapı, bina, tesis ve işletmenin, tasarımı, yapımı, işletimi, bakımı ve kullanımı safhalarında çıkabilecek yangınların en aza indirilmesini ve herhangi bir şekilde çıkabilecek yangının can ve mal kaybını en aza indirerek söndürülmesini sağlamak üzere, yangın öncesinde ve sırasında alınacak tedbirlerin, organizasyonun, eğitimin ve denetimin usul ve esaslarını belirlemek" amacıyla çıkarılan ve 19/12/2007 tarih ve 26735 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'in 121/1-2 maddesinde, servis istasyonları kurulurken Yönetmelikte yer almayan hususlar hakkında Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik ve ilgili standart hükümleriyle, EK-13'de verilen uzaklıklara uyulacağı öngörülmüş, 167/4. maddesinde ise bu Yönetmeliğin yürürlüğünden önce yapı ve işletme ruhsatı almış tehlikeli maddelerle ilgili yerlerde, asgari emniyet mesafeleri hariç tutularak yangın güvenliği ve diğer hususlarda bu Yönetmelik hükümlerinin esas alınacağı kurala bağlanmış, EK-13'de ise akaryakıt servis istasyonları ile ilgili asgari emniyet mesafeleri belirlenmiştir.
Ek-13’te, 09/09/2009 tarih ve 27344 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılması Hakkında Yönetmelik'le yapılan değişiklikle "akaryakıt pompasının komşu parsele uzaklığının asgari 7,5 metre olması gerektiği," belirtilmekle beraber not kısmında bu mesafenin topluma açık yerler ile arsa sınırına olan mesafelerin mevcut akaryakıt istasyonları için % 60 azaltılacağı açıklamasına yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; İstanbul İli Sultangazi sınırları içinde, imar planında ... sayılı Ada, ... sayılı parsel sayılı taşınmazı üzerinde bulunan aplikasyon krokisinde her biri 30 metreküplük 5 adet akaryakıt, 10 metreküplük 1 adet oto LPG yer altı tankı ile akaryakıt+LPG istasyonu için İstanbul İli, Gaziosmanpaşa İlçe Belediyesince verilen... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı Yapı ve Tadilat Yapı Ruhsatlarına dayanılarak kurulan ve ... tarih ve ... sayılı Yapı Kullanma izin belgesi ile projesine uygun olduğu kanıtlanan tesislere İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nce düzenlenen ... tarih ve ... sayılı 2. sınıf gayri sıhhi müessese işyeri açma ve çalışma ruhsatı kapsamında İstanbul İli, Sultangazi İlçesi,... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde davacı Şirkete ait "Akaryakıt LPG otogaz satış istasyonu" konusunda faaliyet gösteren İşyeri ile ilgili olarak, kullanım süresinin dolması nedeniyle yer altı tanklarının yenileri ile değiştirilmesi için davacı tarafından düzenlenen tadilat kurulum ve yerleşim projesisinin 11/08/2022 tarihli dilekçe ile onayının yapılmasının talep edilmesi üzerine tadilat kurulum ve yerleşim projesinin, uygulama sonrasında güncel itfaiye raporu ve TSE 11939 hizmet yeterlilik belgesinin müdürlüğe ibraz edilmesi koşuluyla 25/08/2023 tarihinde onaylandığı, devamında davacı tarafından projenin uygulandığı belirtilerek gerekli denetimlerin yapılarak itfaiye raporunun düzenlenmesinin talep edilmesi sonrasında işyeri hakkında 20/10/2022, 21/02/2023 tarihli olumsuz itfaiye raporlarının düzenlendiği, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Şube Müdürlüğü'nün ...tarih ve ... sayılı yazısı ile tespit edilen eksikliklerin 15 (on beş) günlük süre içerisinde tamamlanması gerektiğinin davacıya bildirildiği, eksikliğin giderildiği yönündeki 08/05/2023 tarihli başvuru neticesinde yapılan denetimde işyeri hakkında Binaların Yangından Korunması Yönetmeliğinin Ek-13'te bulunan Akaryakıt Servis İstasyonlarında Asgari Emniyet Mesafeleri tablosunda belirtilen mesafeye uygun olmadığının tespitine ilişkin ...tarih ve ... sayılı olumsuz İtfaiye Raporu'nun düzenlenmesine bağlı olarak 03/07/2023 tarihli Makam Olur'u ile İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 3. maddesi hükmü uyarınca işyerinin faaliyetten men edilmesine karar verildiği, devamında davaya konu işlem ile işyerinin mühürlenmek suretiyle faaliyetten men edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince her ne kadar işyeri ile ilgili olarak düzenlenen 21/02/2023 tarihli İtfaiye Raporunda, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre istasyon için asgari emniyet mesafelerinin uygunluğunun yeterli görülmediği ve davacıya eksikliğin giderilmesine yönelik 15 (on beş) günlük süre verildiği halde ... tarih ve ... sayılı İtfaiye Raporu içeriğinden de anlaşılacağı üzere söz konusu eksikliğin giderilmediğinin anlaşılması karşısında, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 23 ve Ek 3. maddesi hükümlerinde öngörülen usulün işletilmesi suretiyle tesis olunan davaya konu işlemde hukuka aykırılık bulunma gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de; davacının İstanbul İli, Gaziosmanpaşa İlçe Belediyesince verilen ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı Yapı ve Tadilat Yapı Ruhsatlarına dayanılarak kurulan ve ... tarih ve ... sayılı Yapı Kullanma izin belgesi ile projesine uygun olduğu kanıtlanan tesislere İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nce düzenlenen ...tarih ve ... sayılı 2. sınıf gayri sıhhi müessese işyeri açma ve çalışma ruhsatı kapsamında faaliyet gösterdiği ve Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğin 167. Maddesinin 4. Fıkrasında " Yönetmeliğin yürürlüğünden önce yapı ve işletme ruhsatı almış tehlikeli maddelerle ilgili yerlerde, asgari emniyet mesafeleri hariç tutularak yangın güvenliği ve diğer hususlarda bu Yönetmelik hükümlerinin esas alınacağının kurala bağlandığı dikkate alındığında davacıya ait işyeri çalışma ruhsatının Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğin yürürlüğe giriş tarihi olan 19/12/2007 tarihinden önce mevcut olduğu ve kapsam dışında kaldığı, "İşletmeye ait itfaiye uygunluk görüş yazısının 18/10/2000 tarihli olduğu, bahse konu Yönetmeliğin yürürlüğe giriş tarihinden sonra alınmış itfaiye uygunluk raporu bulunmadığı gerekçesiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince verilen kararda ise hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Temyiz isteminin kabulüne,
2\. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 29/05/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.