Danıştay danistay 2024/3728 E. 2025/2180 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/3728
Karar No : 2025/2180

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Nakliye ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: İstanbul ili, Büyükçekmece ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel yanındaki kamu malı sahaya izinsiz hafriyat toprağı dökülmek suretiyle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 8. maddesinin ve Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği'nin 13. maddesinin ihlal edildiğinden bahisle, anılan Kanunun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi ve 23. maddesi uyarınca tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle davacıya toplam 1.639,602,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyada bulunan belgeler ve fotoğraflar incelendiğinde, 24/08/2023 tarihinde yapılan denetim neticesinde davacı şirket adına kayıtlı bulunan ... plakalı araç ile belediyenin izin verdiği yerler dışına hafriyat dökümü yapıldığının somut olarak ortaya konulduğu anlaşıldığından, 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu, davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, beton duvar oluşturulması için kazı yapılması ve çıkan hafriyat toprağının da tekrar istinat malzemesi olarak kullanılması zorunluluğundan dolayı, hafriyat toprağının geçici olarak yer değiştirdiği, idari para cezası kesilmesi için yeterli görülen fotoğrafların sadece bir kaç saatlik duruma ilişkin olduğu ve somut bir araştırma yapılmaksızın işlem tesis edildiği, söz konusu işlemde hukuki yarar ve kamu menfaati bulunmadığı belirtilerek, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ:...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
Davacı tarafından temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, temyize konu kararın, dava konusu idari para cezasının temel cezaya isabet eden kısmı yönünden verilen davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Dava konusu idari para cezasının tekerrüre ilişkin kısmına gelince;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, "Davaların Karara Bağlanması" başlığını taşıyan 22. maddesinin 1. fıkrasında; konular aydınlandığında meselelerin sırasıyla oya konulacağı ve karara bağlanacağı; aynı Kanunun "Kararlarda Bulunacak Hususlar" başlıklı 24. maddesinin e fıkrasında, kararın dayandığı hukuki sebepler ile gerekçesi ve hükmün, tazminat davalarında hükmedilen tazminatın miktarının kararda belirtileceği, düzenlemesine yer verilmiş, aynı Kanunun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı, 49. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde ise, usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması durumu, Mahkeme kararının bozulması nedeni olarak gösterilmiştir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Taleple bağlılık ilkesi" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında, "Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez..." hükmüne yer verilmiştir.
Söz konusu düzenlemede yer alan ve usul hukukunun yerleşik içtihatlarından olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, idari yargı mercilerinde açılan davalarda da, yargı mercilerinin davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar veremeyeceği açıktır.
Dosyanın ve dava dilekçesinin incelenmesinden; davanın "hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının, belediyenin izin verdiği yerler dışına dökülmesi" fiili nedeniyle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20/r maddesi uyarınca davacıya 1.639,602,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açıldığı; anılan Kanunun 23.maddesi uyarınca, idari para cezasının tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle bir kat arttırılmış olmasına rağmen, temyize konu kararda idari para cezasının temel cezaya isabet eden kısmı yönünden inceleme yapıldığı, idari para cezasının tekerrüre isabet eden kısmı yönünden ise değerlendirme yapılmamış olduğu anlaşılmaktadır.
Mahkeme tarafından dava konusu işlemin bir unsuru olan tekerrür hakkında karar verilmemiş olması, davanın esasına yönelik eksiklikten ziyade yargılama usulüne ilişkin bir eksiklik olduğu, usule ilişkin eksikliğin ise temyiz aşamasında resen araştırma ilkesi çerçevesinde incelenmesi gereken bir husus olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu durumda, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesi uyarınca usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması hallerinde temyize gelen tarafa ya da kararın taraflardan herhangi biri yönünden kesinleşip kesinleşmediğine bağlı olmaksızın incelenen kararın bozulacağının hüküm altına alındığı, temyiz incelemesinde usul hükümlerine uyulmadığının tespit edilmesi halinde, usul hükümlerine uyulmadan verilen kararın bozulmasına karar verilmesi gerektiği, görülmekte olan davada da dava konusu işlemin tekerrür unsuru yönünden karar verilmemiş olduğu anlaşıldığından; eksik inceleme sonucu verilen mahkeme kararına ilişkin istinaf isteminin reddine yönelik Bölge İdare Mahkemesi kararında, dava konusu idari para cezasının tekerrür nedeniyle artırılan kısmı yönünden hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2.... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu işlemin temel para cezasına isabet eden kısmının oybirliğiyle ONANMASINA,
3.Anılan İdare Dava Dairesi kararının, dava konusu idari para cezasının tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle arttırılan kısmının ise Üye ... ile Üye ...'in karşı oyları ve oyçokluğuyla BOZULMASINA,
4.Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 08/04/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY :
Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, temyize konu İdare Dava Dairesi kararının idari para cezasının tekerrür nedeniyle artırılan kısmının bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile kararın bu kısmının da onanması gerektiği görüşüyle Dairemiz kararının bozmaya ilişkin kısmına katılmıyoruz.