Danıştay danistay 2024/3551 E. 2025/4605 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/3551
Karar No : 2025/4605

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... 2- ...3- ...
4- ... 5- ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ...Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 28/04/2011 tarih ve 27918 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 07/04/2011 tarih ve 2011/1677 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki listenin değiştirilmesine ilişkin 19/11/2015 tarih ve 29537 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 09/11/2015 tarih ve 2015/8220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca, Aksu Çayı Taşkın Koruma Projesi kapsamında, Antalya ili, Aksu ilçesi, ... Mahallesi'nde yer alan ve davacıların hissedarı olduğu ... ada ... (yeni ... ada ..., ... ada ..., ... ada ... ve ...) parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; davalı idarenin, toplulaştırma işleminin yürütülmesine yönelik dağıtım işlemi esnasında ilgili mevzuatı sırasına göre uyguladığı, uygulamadan önce ... sayılı kök parseldeki hissesinin tamamını ve... sayılı kök parseldeki hissenin bir kısmını, dağıtımda ... sayılı parselde tek parça halinde tam olarak verdiği, ..., ... ve ...sayılı parsellerdeki kalan hisselerini de... sayılı parselde Arazi Toplulaştırması Ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği'nin 16. maddesinin a) bendine uygun işlem tesis ettiği, davacıların kendilerine ait olduğu ve Aksu Çayı içerisinde ... ve ...sayılı parsel olarak değerlendirildiğini iddia ettiği hisselerin kök parselleri...ve ... sayılı parseller olup, bu parsellerin tapu kayıtlarındaki vasfının kanal olduğu, kök parsel halindeyken dahi davacıların bu parselleri kullanma hakkının olmadığı ve bu parsellerin uygulama ile yine kanal vasfında Aksu Çayı içerisine verildiğinin anlaşıldığı, bu hususta da davalı idarenin yürürlükteki toplulaştırma mevzuatına uygun işlem yaptığının anlaşıldığından dava konusu toplulaştırma işleminin anılan taşınmazlara ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : ... ada ... parsel sayılı taşınmaza karşılık uygulama sonrası farklı ada ve parsellerin tahsis edildiği, yeni tahsis edilen ... ada ... parsel sayılı taşınmazın Aksu çayı kenarında yer aldığı, bataklık durumunda olduğu, tarımsal kullanıma elverişli olmadığı, Mahkemece buna ilişkin bir değerlendirmenin yapılmadığı, ... ada ... ve ... parsel sayılı taşınmazların da Aksu Çayı altında kaldığı, bu durumda yeni tahsis edilen 4 taşınmazdan sadece ... ada ... parsel sayılı taşınmazın kullanılabilecek durumda olduğu, yapılan toplulaştırma ile bölgede birçok kişinin mağdur edildiği, toplulaştırma öncesi sulu tarım yapılabilen taşınmaz karşılık tahsis edilen taşınmazlarda tarım için uygun bir arazi bulunmadığı ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
Dava konusu toplulaştırma işleminin ... ada ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmı yönünden;
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Dava konusu toplulaştırma işleminin ... ada ... ve ... ada ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmı yönünden ise;
3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır.
6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce Yürütülen Hizmetler Hakkında Kanun'un Ek 9. Maddesinde, (Ek: 19/4/2018-7139/7 md.) arazilerin tabii ve suni etkilerle bozulmasının ve parçalanmasının önlenmesi, parçalanmış arazilerde ise tabii özellikleri, kullanım bütünlüğü ve mülkiyet hakları gözetilerek birden fazla arazi parçasının birleştirilip ekonomik, ekolojik ve toplumsal yönden daha işlevsel yeni parsellerin oluşturulması ve bu parsellerin arazi özellikleri ve alanı değerlendirilerek kullanım şekillerinin belirlenmesi ile köy ve arazi gelişim hizmetlerinin sağlanması maksadıyla arazi toplulaştırmasının yapılacağı, arazi toplulaştırması projesinin uygulanacağı sınırlar içinde kalan alanın arazi toplulaştırması proje sahası olarak belirleneceği; bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların DSİ’nin bağlı olduğu Bakanlık tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle belirleneceği hükme bağlanmıştır.
Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin, işlem tarihinde yürürlükte olan "Toplulaştırma" başlıklı 20. maddesinde, toplulaştırmanın, uygulama alanında ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalı ve hisseli arazinin birleştirilmesi ve bu amaçla kamulaştırma, az topraklı veya topraksız çiftçinin topraklandırılması, sahibine bırakılacak arazinin belirlenmesi, köy gelişme ve yeni köy yerleşme alanlarına yer ayrılması gibi arazi düzenlemesine dair diğer hususları kapsayacağı; "Talimat Hazırlanması" başlıklı 71. maddesinde, Genel Müdürlüğün bu Yönetmeliğin uygulamasını sağlamak, kolaylaştırmak, tamamlamak ya da açıklamak maksadıyla talimat çıkarmaya yetkili olduğu düzenlenmiştir.
09/12/2017 tarih ve 30265 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Arazi Toplulaştırma Uygulama Yönetmeliği'nin "Parsellerin yeniden düzenlenmesi" başlıklı 16.maddesinde; " ç) Sabit tesisler ile çevre ve doğaya görünüm güzelliği veren arazi, yapı ve tesisler eski maliklerine verilecek şekilde parsel planlaması yapılır. Ancak mal sahibinin birden fazla bu özellikte sabit tesisi var ise malikin bunlardan birinin etrafındaki toplulaştırma isteği dikkate alınır. e) Dikili tarım arazileri ile seraların olduğu alanlar gerektiğinde kendi içinde toplulaştırmaya konu olur. Bu yerlerde parsel büyüklükleri yörenin ihtiyaçlarına göre belirlenir." hükümlerine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; ... ada ... ve ... sayılı parsellerin dağıtımı sonucu oluşan ... ada ... sayılı parselin Aksu çayı kenarında yer aldığı, bataklık durumunda olduğu, tarımsal kullanıma elverişli olmadığı davacı tarafından ileri sürülmesine rağmen Mahkemece bu husus araştırılmaksızın karar verildiği, her ne kadar davalı İdarece savunma dilekçesinde ... ada ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu bölgenin eski çay güzergahında kaldığı, buraların İdarece ihale usulü ile doldurulacağı, ihale çalışmalarının devam ettiği belirtilmiş ise de karar tarihi itibariyle elde edilen Google Earth görüntülerinde hala herhangi bir doldurma işleminin yapılmadığı görülmüştür.
Bu durumda, davacının iddiaları araştırılarak, gerekli düzenlemelerin yapılıp yapılmadığı davalı idareden sorularak verilen cevaba istinaden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, ... ada ..., ... ve ... sayılı parsellerin dağıtımı sonucu oluşan ... ada ... sayılı parselin durumu, ... ada ... parsel sayılı taşınmazda yapılan değişiklikten etkileneceği için anılan parsel yönünden de kararın bozulması gerekmektedir.
Bu itibarla; davanın ... ada ... ve ... ada ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmını reddeden İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Temyiz isteminin kısmen kabul, kısmen reddine,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, ... ada ... ve ... parsel sayılı taşınmazları ilişkin kısmının ONANMASINA,
3\. Anılan İdare Dava Dairesi kararının, ... ada ... ve ... ada ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmının BOZULMASINA,
4\. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 22/09/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.