Danıştay danistay 2024/241 E. 2025/3626 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/241
Karar No : 2025/3626

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ...Genel Müdürlüğü (E-Tebligat)
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 07/11/2012 tarih ve 28460 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 12/10/2012 tarih ve 2012/3857 sayılı Bakanlar Kurulu kararı uyarınca, Niğde Bor Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında, Niğde ili, Bor ilçesi, ... Köyü'nde yer alan ve davacının hissedarı olduğu ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacıya ait Niğde ili, Bor ilçesi, ... köyü, ..., ..., ... nolu parsellerde yapılan toplulaştırma işleminde yapılan kesintilerin yasal sınırları içinde kaldığı, ancak ..., ... ve ... nolu parseller içinde bulunan ve sabit yapı niteliğindeki kavak ağaçlarının da korunacak şekilde parselasyon planı yapılması ve bu alanların davacıya tahsis edilmesi gerekirken, anılan parseller içindeki bir kısım ağaçların korunmadığı ve kavak ağaçlarının yeni parselasyonda başka parseller içinde bırakıldığı, bu şekilde dava konusu parsellerle ilgili olarak yapılan toplulaştırma işleminin Toplulaştırma Teknik Talimatı uyarınca, dağıtım ve parselasyon işlemlerinin uygun olmadığı, söz konusu sabit tesis niteliğinde olan kavakların durumları dikkate alınmadan toplulaştırma işlemi yapıldığı ve dolayısıyla toplulaştırmanın amacına, ilkelerine ve hukuka aykırı olduğu sonucuna varıldığından, davaya konu toplulaştırma işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 3083 sayılı Kanunun amaçları doğrultusunda, toprağın verimli şekilde işletilmesi, korunması, birim alandan azami ekonomik verimin alınması, tarım üretiminin sürekli olarak artırılması, tarım arazilerinin parçalanarak küçülmesinin önlenmesi amacıyla çalışmalar yürütüldüğü, toplulaştırma alanındaki tüm tercihlerin kabul edilebilmesinin mümkün olmadığı, bir kısım tercihlerin zorunlu olarak yerine getirilemediği, aksi halde toplulaştırmanın tamamlanmasının mümkün olmadığı, dava konusu toplulaştırma işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ :...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini ... sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır.
Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı'nın 3. maddesinde, "sabit tesis", ev, ahır, samanlık, ağıl, ambar, kuyu vb. yapılarla bağ, bahçe ve ağaçlık arazi olarak tanımlanmış, 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlamasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması, umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi, toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 - 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi, toplulaştırma yapılan köyler arasında sınır düzeltmesinin 3083 sayılı Kanunun 14. maddesine göre ve değer eşitliği sağlanarak yapılması, değişiklik yapıldığında köy sınırlarının yol, kanal gibi sabit sınırlara dayandırılmasına çalışılması, ancak zorunlu hallerde parsel sınırının köy sınırı olarak değerlendirilmesi, işletmeyi oluşturan maliklere ait arazinin bir arada değerlendirilebilmesi, maliklerin istekleri halinde tek parselde payları oranında adlarına hisseli olarak tescil edilmesi, parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi, arazi maliklerinden birden fazla ve komşu köylerde arazisi bulunanların arazilerinin ikamet ettikleri köyün sınırına yakın olacak şekilde planlanmaya çalışılması, blokların düzgün şekilli olmayan kısımlarına büyük parsellerin yerleştirilmeye çalışılması, düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması, verasete iştiraklerden aynı maliklere ait olan arazinin bir işletme olarak değerlendirilmesi, davalı arazinin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilmesi, hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılabilmesi, Talimatın 9. maddesi kapsamında yer alan tesislerin bulunduğu parsellerin, planlamada öncelikle bulunduğu yerde bırakılmaya çalışılması hususlarına dikkat edilmesi gerektiği kurallarına yer verilmiştir.
Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "sabit tesis", ev, ahır, samanlık, ambar, kuyu gibi yapılar ile dikili ve kapama meyve bahçesi niteliğindeki tarım arazileri olarak tanımlanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; davacı, kardeşi ve annesinin ... nolu parselden kaynaklanan hakkedişlerinin ... ada ... nolu imar parselinde, ... nolu parselden kaynaklanan hakkedişlerinin ... ada ... nolu imar parselinde, ... nolu parselden kaynaklanan hakkedişlerininde de... ada ... nolu imar parselinde kendi adlarına müstakil olarak planlandığı, davacının yer yer parselleri içinde ve özellikle de parsel sınırları boyunca sabit tesis niteliğinde yoğun kavak ağaçları bulunduğu, anılan parseller içindeki bir kısım ağaçların korunmadığı ve kavak ağaçlarının yeni parselasyonda başka parseller içinde bırakıldığı gerekçesiyle toplulaştırma işleminin iptal edildiği anlaşılmıştır.
Davacıya ait bir kısım ağaçların komşu parsellerde ve yolda kaldığı sabit olmakla beraber, parselin birebir eski sınırıyla korunmasının her durumda mümkün olmadığı, toplulaştırmanın doğal sonucu olarak kaymaların olabileceği, kaymanın yol ve katılım payı kesintisinden kaynaklı olduğu, her türlü yapının ve ağacın sabit tesis olarak kabul edilemeyeceği, dikili ve kapama meyve bahçesi niteliğinde olmayan, parsel sınırlarına dikilmiş kavak ağaçlarının sabit tesis olmadığı, kaldı ki sabit tesislerin bile imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi ilkesinin kabul edilmiş olduğu dikkate alındığında, endeks değerleri, kesinti miktarları doğru olarak uygulandığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Temyiz isteminin kabulüne,
2\. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 03/06/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.