Danıştay danistay 2024/2359 E. 2025/3873 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/2359
Karar No : 2025/3873

TEMYİZ EDEN (DAVACI) :...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ...Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : ...

İSTEMİN KONUSU :... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 07/11/2012 tarih ve 28460 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 12/10/2012 tarih ve 2012/3857 sayılı Bakanlar Kurulu kararı uyarınca, Ankara Gölbaşı Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında, Ankara ili, Gölbaşı ilçesi, Yavrucuk mahallesinde yer alan, davacının hissedarı olduğu ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsele ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ... parsel sayılı taşınmazın toplulaştırılması sonrasında davacıya ...parselin, müdahile... sayılı parselin tahsis edildiği, ... parsel sayılı taşınmazın içerisinde bulunan kuyu ve trafonun müdahile ait olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, müdahilin beyanına göre parselin kısmen toplulaştırıldığı, müdahilin kendisine ait olduğunu iddia ettiği trafonun çalınmış olduğu, kısmi toplulaştırma kararına sebep olan su kuyusunun da toplulaştırılan parsellerin dışında kaldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini ... sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır.
Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlamasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması, umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi, toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 - 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi, toplulaştırma yapılan köyler arasında sınır düzeltmesinin 3083 sayılı Kanunun 14. maddesine göre ve değer eşitliği sağlanarak yapılması, değişiklik yapıldığında köy sınırlarının yol, kanal gibi sabit sınırlara dayandırılmasına çalışılması, ancak zorunlu hallerde parsel sınırının köy sınırı olarak değerlendirilmesi, işletmeyi oluşturan maliklere ait arazinin bir arada değerlendirilebilmesi, maliklerin istekleri halinde tek parselde payları oranında adlarına hisseli olarak tescil edilmesi, parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi, arazi maliklerinden birden fazla ve komşu köylerde arazisi bulunanların arazilerinin ikamet ettikleri köyün sınırına yakın olacak şekilde planlanmaya çalışılması, blokların düzgün şekilli olmayan kısımlarına büyük parsellerin yerleştirilmeye çalışılması, düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması, verasete iştiraklerden aynı maliklere ait olan arazinin bir işletme olarak değerlendirilmesi, davalı arazinin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilmesi, hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılabilmesi, Talimatın 9. maddesi kapsamında yer alan tesislerin bulunduğu parsellerin, planlamada öncelikle bulunduğu yerde bırakılmaya çalışılması hususlarına dikkat edilmesi gerektiği kurallarına yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; Ankara ili, Gölbaşı ilçesi, ... Mahallesi, ... parselde davacı ve müdahilin 1/2 oranında hissedar olduğu, toplulaştırma işlemi sonucunda müdahil ... adına... parselin, davacı adına da... parselin tescil edildiği, ancak müdahil ...'ın 09/11/2020 tarihli dilekçesi ile ... parsel içerisinde adına ruhsatlandırılmış kuyu ve trafonun bulunduğu, bu nedenle ... parselin kendi adına tescil edilmesi gerektiği gerekçesiyle idareye başvuruda bulunduğu, davalı idarece ... tarih ve ... sayılı genel müdürlük oluru ile alınan kısmi toplulaştırma kapsamında trafo ve kuyunun müdahil...'a ait olduğu gerekçesiyle ... parselin (...)... adına, ... parselin (...) ise davacı adına tescil edilmesi üzerine, davacı tarafından tesis edilen kısmi toplulaştırma işleminin eski haline getirilmesi talebiyle 25/05/2022 tarihinde başvuru yapıldığı, başvurusunun ... tarih ve ... sayılı işlem ile reddedildiğinin bildirilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı, dosyaya sunulan bilirkişi raporunda; davacılara tahsis edilen taşınmazlar ile toplulaştırma uygulaması öncesine ait taşınmazlar arasında mevkii, eğim ve diğer özellikleri yönünden yasaya aykırı farklılıkların bulunmadığı, eski kadastro planındaki 845 numaralı parselin sınırları içerisinde kullanılabilir nitelikte kuyu bulunduğu ve bu kuyunun kullanılabilmesi için gerekli olan elektriğin aboneliğinin ... adına olduğu, toplulaştırma işlemi sonucunda ... adına tahsis edilen ... parselin içerisinde kalması gereken ruhsatlı kuyunun ...numaralı dava dışı bir parsel içerisinde planlandığı, ... parsel içerisindeki kuyunun ise ... nolu kadastro parseline ait olduğu belirtilmektedir.
Dava konusu ... parselde bulunan kuyu ve trafonun davacıya değil, müdahile ait olduğu sonucuna varılmış ise de, netice itibariyle ... parsel içerisindeki kuyu ve trafo davacıya tahsis edilen... parselde kalmadığı gibi... parselde de planlanmamıştır. Müdahile, toplulaştırma işlemi neticesinde tahsis edilen... parselin içerisinde bulunan kuyu, başka bir şahsa ait olan ... nolu parselin kuyusudur. Toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe, kuyu vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi gerektiği, davacı ve müdahile ait ... parsel sınırları içerisindeki kuyu ve trafonun arazi toplulaştırması işlemleri neticesinde her iki malike de tahsis edilmediği, komşu parseldeki kuyunun ise müdahil adına tahsis edilen parsel içerisinde kaldığı dikkate alındığında, dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddine ilişkin kararda ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Diğer taraftan, mahkeme kararı gereğince tesis edilecek ilave toplulaştırma işleminde, ... parsel üzerindeki kuyu ve trafonun malikinin tespit edilerek planlama yapılması gerektiği açıktır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Temyiz isteminin kabulüne,
2\. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 18/06/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.