Danıştay danistay 2023/13829 E. 2025/2779 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/13829
Karar No : 2025/2779

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Komutanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, ... adlı, ... IMO numaralı geminin Samsun 1 no'lu demirleme sahası içerisinde bulunduğu sırada kirli balast suyu deşarj etmek suretiyle deniz kirliliğine sebebiyet verdiğinden bahisle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinin 3 nolu alt bendi ile 2. fıkrası uyarınca gemi donatanına 1.757,248,00 TL para cezası verilmesine ilişkin Cilt No:0267, Sayfa No: 0001 sayılı Sahil Güvenlik Komutanlığı idari yaptırım kararının iptali ve indirimli olarak ödenen 1.317,936-TL'nin yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlık konusu olayda, davacı dava dilekçesinde her ne kadar denize akan suyun balast suyu olmadığı, balast suyu olduğuna dair kalıntının bulunmadığı ve numunenin alınmadığı ileri sürülmüş ise de, dosyada mevcut denetim tutanağından ve davalı idarece alınarak dava dosyasına sunulan görüntü kayıtlarından davacının donatanı olduğu gemiden denize kirli balast deşarjı yapıldığı sabit görüldüğünden, davacıya 1.757,248,00-TL para cezası verilmesine ilişkin dava konusu idari yaptırım kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Dava konusu idari para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığından, davacının 3/4 indirimli şekilde ödediği 1.317,936-TL'nin yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi talebinin de reddi gerekmektedir.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; olayda; 24/03/2022 tarihinde, Samsun İlinde Sahil güvenlik Komutanlığı ekipleri tarafından helikopterle yapılan kontrollerde saat 10:40 sıralarında demirlemiş şekilde görülen davacının donatanı olduğu ... adlı, 9014949 IMO numaralı geminin yakınında deniz yüzeyinde renk değişikliği olduğunun tespit edilmesi üzerine olayın kara birliklerine haber verildiği, bunun üzerine Samsun Kolluk Destek Tim Komutanlığı tarafından olaydan 10 dakika sonra saat 10:50 sularında olay mahalline gidilerek olay yeri tespit tutanağının düzenlendiği, anılan tutanakta "geminin sancak kıç omuzluğundaki devreden boşaltımın durdurulduğu, deniz çevresinde yapılan incelemede kirliliğin dağıldığı, gemiye çıkılarak kontrollerin yapıldığı, kontrollerde deniz üzerindeki kirlilik olayı ile ilgili herhangi bir deniz kirliliği olayı görülmediği, kirliliğin deniz ve hava şartlarından dolayı sürüklenerek gemiden uzaklaşabileceği" tespitlerine yer verildiği ve olay mahallinden herhangi bir numune alınmadığı, yalnızca helikopterle çekilen video kaydında su yüzeyinde görülen renk değişikliği nedeniyle davacıya idari para cezası verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; dosya içinde bulunan ve dava konusu işleme esas alınan video kaydı incelendiğinde, video çekimi sırasında deniz yüzeyinde belli belirsiz bir renk değişikliğinin söz konusu olduğu, bu renk değişikliği alanı ile davacının donatanı olduğu geminin birleşik olmadığı ve arasında mesafe bulunduğu, söz konusu renk değişikliğine sebep olan maddenin gemiden boşaltıldığını gösterir somut tespitlerin video kaydında yer almadığı, ayrıca video kaydından 10 dakika sonra olay mahallinde yapılan inceleme sonucu deniz yüzeyinde herhangi bir kirliliğin bulunmadığı ve gemide de kirliliğe sebep olabilecek herhangi bir maddenin tespit edilmediğinin açıkça belirtildiği, kirli balast suyunun bu kadar kısa sürede deniz yüzeyinden dağılarak kaybolmasına olanak bulunmaması karşısında, dosyadaki tespitlerin davacı tarafından kirli balast suyunun denize boşaltılması suretiyle denizlerin kirletilmesi filinin işlenildiğini ortaya koymak için yeterli olmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, TCSG-506 kuyruk numaralı Sahil Güvenlik Helikopterinden alınan video kaydı incelendiğinde, söz konusu geminin sancak kıç omuzluğunda bir devreden denize boşaltım yaparak kirliliğin deniz yüzeyinde net bir şekilde görüldüğünün tespit edildiği, Çevre Denetim Yönetmeliğine göre fotoğraf, video, hava fotoğrafı, IR/UV tarayıcı veya teknik cihazların biri veya birkaçı ile fiilen tespit yapılmasının yeterli olduğunun, numune alınmasının gerekli olmadığının düzenlendiği, görüntü kaydının 4. saniyesinden itibaren geminin sancak kıç omuzluğundan boşaltım yapmaya devam ettiğinin görüldüğü, dolayısıyla dava konusu işlemin hukuka uygun tesis edildiği belirtilerek, dava konusu işlemin iptaline dair İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, video kaydının balast kirliliğinin tespiti için elverişli olmadığı, nitekim geminin etrafında kirli balastın varlığına dair renk değişikliğine dair bir tabakanın bulunmadığı, mevzuata göre balast suyunun tahliyesinin yasak olmadığı, kirli balast suyunun tahliyesinin yasak olduğu, dolayısıyla gemiden kaynaklı herhangi bir kirliliğin olmadığının davalı idare personeli huzurunda gerçekleştirilen balast suyu tahliyesi sırasında da ortaya konulduğu, görüntü kaydında belli belirsiz görülen renk değişiminin gemiden kaynaklı olmadığı, tespitin şüpheden uzak bir şekilde yapılması durumunda para cezası verilmesinin mümkün olduğu, dolayısıyla açık ve somut bir tespite dayanmayan dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile dava konusu işlemin iptaline dair İdare Dava Dairesi kararının, aşağıda yer verilen gerekçe ile bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
Samsun İlinde Sahil Güvenlik Komutanlığı ekipleri tarafından 24/03/2022 tarihinde helikopter ile yapılan kontrollerde Samsun 1 no'lu demirleme sahası içerisinde ... adlı, ... IMO numaralı, 2.497 groston ağırlığındaki ticari yük gemisinin kirli balast suyu deşarj ettiğine yönelik aynı tarihli tutanak tutulmuştur.
Söz konusu tespit tutanağı esas alınarak, Sahil Güvenlik Komutanlığının Cilt No:0267, Sayfa No:0001 sayılı idari yaptırım kararı ile; 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinin 3 nolu alt bendi ile 2. fıkrası uyarınca gemi donatanına 1.757,248,00 TL para cezası verilmiştir.
Bunun üzerine, anılan idari yaptırım kararı ile bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 2. maddesinde; "Kirli balast: Duran veya seyir halindeki tankerden, gemiden veya diğer deniz araçlarından su üzerine bırakıldığında; su üstünde veya bitişik sahil hattında petrol, petrol türevi veya yağ izlerinin görülmesine neden olan veya su üstünde ya da su altında renk değişikliği oluşturan veya askıda katı madde/emülsiyon halinde maddelerin birikmesine yol açan balast suyunu,(...) ifade eder." olarak tanımlanmış, 8. maddesinde; "Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır. Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle; kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler." 12. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine uyulup uyulmadığını denetleme yetkisi Bakanlığa aittir. Gerektiğinde bu yetki, Bakanlıkça; il özel idarelerine, çevre denetim birimlerini kuran belediye başkanlıklarına, Denizcilik Müsteşarlığına, Sahil Güvenlik Komutanlığına, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre belirlenen denetleme görevlilerine (...) devredilir." hükmüne, 20. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde; "3) (Değişik:29/11/2018-7153/5 md.) Petrol türevleri (sintine, slaç, slop, akaryakıt, yağlı atık vb.) veya kirli balast tahliyesi yapan gemi ve diğer deniz vasıtalarından bin grostona kadar olanlar için groston başına 200 Türk lirası, bin ilâ beşbin (dahil) groston arasında olanlara bu miktar ve ilave her groston başına 40 Türk lirası, beşbin grostondan fazla olanlara ise, yukarıdaki miktarlar ve ilave her groston başına 10 Türk lirası, (...) idarî para cezası verilir." hükmüne, aynı maddenin 2. fıkrasında ise; "Bu maddenin (ı) bendinin (1), (2), (3) ve (4) numaralı alt bentleri ile (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para cezaları kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verilir." hükmüne, yer verilmiştir.
31/12/2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği'nin 3. maddesinde; "Atık; her türlü üretim ve tüketim faaliyetleri sonunda, fiziksel, kimyasal ve bakteriyolojik özellikleriyle karıştıkları alıcı ortamların doğal bileşim ve özelliklerinin değişmesine yol açarak dolaylı veya doğrudan zararlara yol açabilen ve ortamın kullanım potansiyelini etkileyen katı, sıvı veya gaz halindeki maddelerle atık enerjiyi ifade eder." olarak tanımlanmış, 23. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; ''Türkiye’nin hükümranlık bölgesine giren denizlerde; gemilerden çöp, petrol ve petrol türevleri ile bunlarla bulaşık sintine suları, kirli balast suları, slaç, slop, yağ ve benzeri katı ve sıvı atıkların, her türlü kargo artıklarının ve bu denizler üzerindeki hava sahasında seyreden uçakların atıklarının boşaltılması yasaktır. Gemilerden kaynaklanan atıklar lisanslı atık kabul tesislerine ve/veya lisanslı atık alma gemilerine verilir. Gemilerden evsel nitelikli atıksu boşaltımı tüm gemiler için 24/6/1990 tarihli ve 20558 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Denizlerin Gemiler Tarafından Kirletilmesinin Önlenmesine Ait Uluslararası Sözleşmenin Ek-IV hükümlerine tabidir. Hassas alan niteliğindeki koy ve körfezlerde, gemide arıtma cihazı olsa dahi gemilerden evsel nitelikli atıksu boşaltımı yasaktır.'' düzenlemesi yer almaktadır.
12/06/2021 tarih ve 31509 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Çevre Denetimi Yönetmeliği"nin İhlalin tespiti başlıklı 17. maddesinde; "1) Kanunda belirtilen ihlallerin belirlenmesinde çevre denetim tutanağı kullanılır. İhlal tespitinde çevre bilgi sistemleri, fotoğraf, hava fotoğrafı, kamera, uydu görüntüleri ve diğer teknik cihazlardan yararlanılabilir. (2) Saha denetimleri haricinde; a) Çevre bilgi sistemleri ile yapılan tespitlerin denetim ekibi tarafından ihlali işleyenin ve ihlalin tespiti için yeterli bulunması halinde çevre denetim tutanakları bu bilgilere dayandırılarak düzenlenebilir. b) Resmi yazı ile denetim ekibine intikal eden ihlal bildirimlerinde, olayın mahiyeti nedeni ile ihlalin tekrar yerinde tespitinin mümkün olmadığı durumlarda, bildirilen bilgi ve belgelerin denetim ekibi tarafından ihlali işleyenin ve ihlalin tespiti için yeterli bulunması halinde çevre denetim tutanakları bu bilgilere dayandırılarak düzenlenebilir. (...) (5) İhlalin belirlenmesi için fotoğraf, kamera ve diğer teknik cihazlardan yararlanılması veya numune alınması işleminin; ilgililerin olay mahallinden ayrılması, olayın kendine özgü mahiyeti gibi fiili imkânsızlıklar nedeniyle yapılamadığı durumlarda çevre denetim tutanağının düzenlenmesi ihlalin tespiti için yeterlidir." kuralına yer verilmiştir.
30/12/2021 tarih ve 31705 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "2872 sayılı Çevre Kanunu Uyarınca Verilen İdari Para Cezalarına İlişkin Tebliğ" (2022/1) ile 01/01/2022 - 31/12/2022 tarihleri arasında, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinin (3) numaralı alt bendinde; bin grostona kadar olanlar için groston başına 200 Türk lirası olarak öngörülen miktar, 450,78 TL; bin ilâ beşbin (dahil) groston arasında olanlara bu miktar ve ilave her groston başına 40 Türk lirası, 90,16 TL; beşbin grostondan fazla olanlara ise, yukarıdaki miktarlar ve ilave her groston başına 10 Türk lirası, 22,53 TL olarak uygulanacağı belirlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; her türlü atık ve artığı usulüne aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermenin yasak olduğu, bu kapsamda denizlerde, gemilerden petrol ve türevleri ile yağ ve benzeri atıkların boşaltılmasının yasak olduğu, petrol türevleri veya kirli balast suyu tahliyesi yapan gemilere para cezası verileceği, fiili imkansızlık durumunda ise ihlalin tespiti için çevre denetim tutanağının düzenlenmesinin yeterli olduğu anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, her ne kadar İdare Dava Dairesince; video çekimi sırasında deniz yüzeyinde belli belirsiz bir renk değişikliğinin söz konusu olduğu, bu renk değişikliği alanı ile davacının donatanı olduğu geminin birleşik olmadığı ve arasında mesafe bulunduğu, söz konusu renk değişikliğine sebep olan maddenin gemiden boşaltıldığını gösterir somut tespitlerin video kaydında yer almadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, dava dosyasında bulunan video kaydının 03:55 saniyesinden itibaren gemiden deşarj edilen ve deşarj noktasıyla bağlantılı olarak suda renk değişikliği oluşturan veya askıda katı madde/emülsiyon halinde maddelerin birikmesine yol açan suyun yukarıda tanımına yer verilen ve boşaltılması yasak olan kirli balast olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinin 3 nolu alt bendi uyarınca 2497 gros ton üzerinden hesaplanan para cezasının, 2022/1 sayılı Tebliğ uyarınca uyarlanarak, aynı maddenin 2. fıkrası gereği davacının işletme olması nedeniyle 3 katı olarak verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptaline dair temyize konu İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Temyiz isteminin kabulüne,
2\. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 29/04/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.