Danıştay danistay 2023/13586 E. 2025/3440 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/13586
Karar No : 2025/3440

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ...Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 21/03/2015 tarih ve 29302 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 11/02/2015 tarih ve 2015/7277 sayılı Bakanlar Kurulu kararı uyarınca, Muş Ovası 2. Kısım Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında, Muş ili, Merkez ilçesi, ... Köyü'nde yer alan, davacının hissedarı oluğu ..., ..., ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; toplulaştırma işleminin amacının; toprağın verimli şekilde işletilmesi, birim alandan azami ekonomik verimin alınması, tarım üretiminin sürekli olarak artırılması, değerlendirilmesi, ekonomik üretime imkan vermiyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplanması ve tarım arazisinin parçalanması ve küçülmesini önlemek olduğu gözetildiğinde, dava konusu işlemle dağınık arazi parsellerini bir arada toplayarak tarımsal faydayı artırmak gibi bir sonucun amaçlanmadığı, dava konusu toplulaştırma işleminin davacılara ait arazi parçalarının kısmen şeklinin düzeltilerek, bulunduğu yerin genel itibariyle korunması dışında tarımsal anlamda fayda sağlamadığı ve toplulaştırma işleminin genel mantığıyla örtüşmediği anlaşılmakla, amaç unsuru bakımından kamu yararına hizmet etmeyen dava konusu işlemin eski ..., ... ve ... sayılı parsele ilişkin kısmında hukuka uyarlık, Muş ili, Merkez ilçesi, ... Köyünde yer alan; ..., ..., ... sayılı parsellerin Arazi Toplulaştırma çalışmaları içerisinde yer almadığından anılan parsellere ilişkin kısım yönünden ise hukuka aykırılık bulunmadığı varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın ..., ... ve ... parseller yönünde kabulüne ve dava konusu arazi toplulaştırma işleminin bu parsellere ilişkin kısmının iptaline, ...,... ve ... sayılı parseller yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ :Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
Davalı idarenin Muş ili, Merkez ilçesi, ... Köyü'nde yer alan ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü temyiz nedenleri, kararın buna ilişkin kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Kararın ... ve ... sayılı parsele ilişkin kısmına yönelik temyiz istemine gelince;
3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesi, işletilmesinin korunması, birim alandan azami ekonomik verimin alınması, tarım üretiminin sürekli olarak artırılması, değerlendirilmesi ve buralarda istihdam imkanlarının artırılması, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılması, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanması ve küçülmesinin önlenmesi amacına hizmet ettiği belirtilmektedir.
Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın "Yeni Parselasyon Planlarının Hazırlanması" başlıklı 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlanmasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması, umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi, toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi, toplulaştırma yapılan köyler arasında sınır düzeltmesinin 3083 sayılı Kanunun 14. maddesine göre ve değer eşitliği sağlanarak yapılması, değişiklik yapıldığında köy sınırlarının yol, kanal gibi sabit sınırlara dayandırılmasına çalışılması, ancak zorunlu hallerde parsel sınırının köy sınırı olarak değerlendirilmesi, işletmeyi oluşturan maliklere ait arazinin bir arada değerlendirilebilmesi, maliklerin istekleri halinde tek parselde payları oranında adlarına hisseli olarak tescil edilmesi, parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi, arazi maliklerinden birden fazla ve komşu köylerde arazisi bulunanların arazilerinin ikamet ettikleri köyün sınırına yakın olacak şekilde planlanmaya çalışılması, blokların düzgün şekilli olmayan kısımlarına büyük parsellerin yerleştirilmeye çalışılması, düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması, verasete iştiraklerden aynı maliklere ait olan arazinin bir işletme olarak değerlendirilmesi, davalı arazinin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilmesi, hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılabilmesi, Talimatın 9. maddesi kapsamında yer alan tesislerin bulunduğu parsellerin, planlamada öncelikle bulunduğu yerde bırakılmaya çalışılması hususlarının yerine getirilmesi gerektiği kuralına yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; 21/03/2015 tarih ve 29302 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 11/02/2015 tarih ve 2015/7277 sayılı Bakanlar Kurulu kararı uyarınca, Muş Ovası 2. Kısım Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında, davacıya ait Muş ili, Merkez ilçesi, ... Köyü eski ... sayılı parsele karşılık ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın tahsis edildiği, ... nolu parselin 14.250,00 m² yüzölçümüne sahip derecelendirme puanın ise 0,455505 olduğu, yeni oluşan...nolu parselin 13.574,91 m² yüzölçümüne sahip derecelendirme puanının ise 0,455797 olduğu, davacıya ait 570 sayılı parsele karşılık yeni ... ada, ... parselin tahsis edildiği, ... nolu parselin 9.750,00 m² yüzölçümüne sahip ve derecelendirme puanın 0,497763 puan olduğu, ... ada ... parselin 9.723,65 m² yüzölçümüne sahip derecelendirme puanının ise 0,475772 olduğu, dosyaya sunulan 26/01/2023 tarihli bilirkişi raporunda, ... ve ... parsel sayılı taşınmazın geometrik yapılarının düzeltildiği, arazi toplulaştırma projesi sonucu alınan katılım ortaklık payının ve bu paydan oluşturulan taşınmazların toplulaştırmaya yönelik mevzuata uygun olduğu belirtildikten sonra herhangi bir yol ve sulama kanalının götürülmemesinden ötürü kamu yararına fayda sağlamamış olduğu yönünde görüş verilmesi üzerine, kamu yararına hizmet etmediği gerekçesiyle arazi toplulaştırması işleminin ... ve ... parsel yönünden iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.


Arazi toplulaştırması, çeşitli nedenlerle ekonomik olarak tarımsal faaliyetleri yapmaya imkân vermeyecek biçimde parçalanmış, dağılmış, bozuk şekilli parsellerin modern tarım işletmeciliği esaslarına göre uygun biçimde birleştirilmesi, şekillendirilmesi ve yeniden düzenlenmesi işlemi olup amacı tarım işletmelerinin sahip oldukları küçük, parçalı ve
dağınık arazileri modern tarım işletmeciliğine göre yeniden düzenleyerek, daha az zaman, işgücü ve sermaye kullanımı sağlamak, üretimi ve tarım işletmelerinin verimliliğini artırmak ve kırsal kesimdeki nüfusun hayat standartlarını yükseltmektir.
Dosyaya sunulmuş bilirkişi raporunda, ... ve ... parsellerin 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine dair Tarım Reformu Kanunu ve Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Uygulama Yönetmeliğinde öngörülen usule ve şekle uygun olarak yapıldığı, davacıya verilen taşınmaz ile önceki taşınmazların konum ve verimlilik esaslarına göre eşdeğer olduğu, davacıya ait önceki parseller ile tahsis edilen yerlerin teknik kriterlere ve fiili duruma uygun olduğu belirtilmiş olup, ... ve ...nolu parselin uydu görüntülerinin incelenmesinden taşınmazın geometrik yapısının davacının fiili durumuna göre düzenlendiği, taşınmazda dağınık biçimde ve taşkın şekilde bulunan sabit tesislerin yeni parselin sınırları içerisine alındığı, eski parsele tam olarak dahil olmayan ev ve ağaçların parsele dahil edilerek parsel sahibine fayda sağlandığı, parsellerin yerlerinde korunduğu dikkate alındığında, yapılan arazi toplulaştırması işleminde ... ve ... parsel yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Temyiz isteminin kısmen kabul, kısmen reddine,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, Muş ili, Merkez ilçesi, ... Köyü ... parsele ilişkin kısmının ONANMASINA,
3\. Anılan İdare Dava Dairesi kararının ... ve ... parsele ilişkin kısmının BOZULMASINA,
4\. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 28/05/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.