Danıştay danistay 2023/13186 E. 2025/2915 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/13186
Karar No : 2025/2915

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
3- ... Mirasçıları: ..., ..., ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : ... Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Maltepe ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde faaliyet gösteren "... Mağazacılık A.Ş." adlı işletme için verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ile ruhsatın iptali istemiyle idareye yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, dava konusu yere ilişkin 27/08/1997 tarihli yapı ruhsatının bulunduğu, söz konusu yapı ruhsatı incelendiğinde yapının A blok, B blok, C blok ve D bloktan oluştuğu, A bloğun konut ve dükkan olmak üzere 44 bağımsız bölümden oluştuğu, B bloğun 1 dükkandan oluştuğu, C bloğun 1 konuttan oluştuğu, D bloğun 1 konuttan oluştuğu, ... parsel üzerinde bulunan A Blok ve B-C-D blokların birbirinden bağımsız olduğu, B-C-D blokların müstakil yapı olduğu, yapıya ilişkin yönetim planında diğer blokların B, C, D blokların dükkan veya daire olarak kullanılmasına A Blok sakinlerinin müdahale hakkı olmadığının belirtildiği, bu durumda davacıların temel iddiasının; kat malikleri kurulunca alınmış bir karar olmaması hususuna dayandırıldığı, dava konusu taşınmaza ilişkin yönetim planında A Blok ve B-C-D blokların birbirinden bağımsız olduğu, B-C-D blokların müstakil yapı olduğu, yapıya ilişkin yönetim planında diğer blokların B, C, D blokların dükkan veya daire olarak kullanılmasına A Blok sakinlerinin müdahale hakkı olmadığının belirtildiği; dolayısıyla, ... Tekstil Mağazacılık A.Ş adlı işyerine verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatı öncesinde aralarında davacıların da yer aldığı A blok sakinlerinden muvafakat alınmasının gerekli olmadığı anlaşılmakla, anılan işletme için verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile söz konusu ruhsatın iptali istemiyle idareye yapılan başvuruların reddine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Aynı parsele ilişkin ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında iptal kararı verildiği, işbu dosyada verilen kararın anılan dosyada verilen karar ile çeliştiği, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği, taşınmazın işyeri işlevli olarak belirtilen yapı kayıt belgesinin yargı kararı ile iptal edildiği, anılan yargı kararları dikkate alınmaksızın eksik inceleme sonucu karar verildiği, toplu yapıya geçişe ilişkin kat malikleri kurulu kararı bulunmadığı, C ve D blokun konut olduğu, keşif yapılması gerektiği, arsa payı sahipleri oldukları ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinin (b) bendinde; işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere belediyelerin yetkili olduğu, 4. maddesinde ise; 3. maddede belirtilen mercilerin, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde, insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak ve yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak genel kriterlerine göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları hükme bağlanmıştır.
10/08/2005 tarihli 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 5. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır.
...
b) 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamına giren gayrimenkullerin, tapu kütüğünde mesken olarak gösterilen bağımsız bölümlerinde sinema, tiyatro, kahvehane, gazino, pavyon, bar, kulüp, dans salonu ve benzeri eğlence ve toplantı yerleri; fırın, lokanta, pastane, süthane gibi gıda ve beslenme yerleri; imalathane, boyahane, basımevi, dükkan, galeri ve çarşı gibi işyerlerinin açılması hususunda kat maliklerinin oy birliği ile karar alması..." düzenlenmiştir.
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 24. maddesinin 2. fıkrasında, "Anagayrimenkulün, kütükte mesken olarak gösterilen bağımsız bir bölümünde sinema, tiyatro, kahvehane, gazino, pavyon, bar, kulüp, dans salonu ve emsali gibi eğlence ve toplantı yerleri ve fırın, lokanta, pastahane, süthane gibi gıda ve beslenme yerleri ve imalathane, boyahane, basımevi, dükkan, galeri ve çarşı gibi yerler, ancak kat malikleri kurulunun oybirliği ile vereceği kararla açılabilir." kuralına yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; İstanbul ili, Maltepe ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parsel için 1997 yılında A blok için konut ve dükkan, B blok için dükkan, C ve D blok için ise konut yapı ruhsatı düzenlendiği, B-C-D bloklarının bulunduğu prefabrik sundurma dahil 950,00 m²'lik alan için blok sahipleri ile ... İnş. San ve Tic. A.Ş. (... Maltepe) arasında 30/01/2015 tarihinde yapılan kira sözleşmesi ile market olarak 10 yıllığına kiraya verildiği, kira sözleşmesinde alt kiraya izin verildiği, bu çerçevede 01/04/2016 tarihinde ... Mad. İnş. San ve Tic. A.Ş. (... Maltepe) ile ... Tekstil Mağazacılık Anonim Şirketi arasında söz konusu alanın 200,00 m²'lik kısmının 9 yıllığına alt kiraya verildiği, 26/10/2016 tarihinde bu alan için "hediyelik eşya ve giyim mağazası" olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği, davacılar tarafından anılan ruhsatın iptali talebiyle 05/04/2021 ve 25/03/2021 tarihinde yapılan başvuruların Maltepe Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünün 13/04/2021 ve 07/04/2021 tarihli işlemleri ile reddedilmesi üzerine, temyizen bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu "hediyelik eşya ve giyim mağazası" ruhsatı verilen işyerinin de bulunduğu B, C ve D blok için işyeri işlevli yapı olarak düzenlenen 28/06/2019 tarihli yapı kayıt belgesinin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; yapının, 436,00 m²'lik kısmının ortak alan niteliğindeki bahçede yer aldığı, bu durumda paylı mülkiyet hükümlerine tabi olan ortak alanlarda malikler kendi payları oranında hak ve yükümlülüğe sahip olduğundan, paylı mülkiyetin özgülendiği amacın ve kullanım şeklinin değiştirilmesi veya paylı mal üzerinde tasarruf yapılabilmesi için tüm paydaşların oybirliğiyle karar alması gerektiği, dolayısıyla paylı mülkiyete konu taşınmazlar üzerinde bulunan yapılar için yapı kayıt belgesi düzenlenebilmesi, paydaşlar tarafından oybirliği ile karar alınmasına bağlı olduğu ve böyle bir oybirliği bulunmadığı anlaşılmakla, düzenlenen yapı kayıt belgesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, yapı kayıt belgesinin iptaline karar verildiği görülmüştür.
Bu durumda, dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen yapının işyeri işlevli olarak düzenlenene yapı kayıt belgesinin yargı kararı ile iptal edilmiş olması karşısında, imar mevzuatına uygunluk şartını sağlamadığı anlaşılmakla, işyeri açma ve çalışma ruhsatında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Nitekim, aynı parsel üzerindeki söz konusu blokların 900,00 m²'lik kısmında "market" faaliyeti için düzenlenen 26/05/2015 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle davacılar tarafından açılan davada, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptal edildiği ve söz konusu kararın Danıştay Dördüncü Dairesinin 11/06/2024 tarih ve E:2023/13276, K:2024/3893 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği görülmüştür.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Temyiz isteminin kabulüne,
2\. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 07/05/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.


(X) KARŞI OY :
Dava; İstanbul ili, Maltepe ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde faaliyet gösteren "... Tekstil Mağazacılık A.Ş." adlı işletme için verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle davacı kat malikleri tarafından idareye yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı işlemlerin iptali ile söz konusu ruhsatın iptali istemiyle açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihlerde yürürlükte bulunan haliyle, "Dava Açma Süresi" başlıklı 7. maddesinde; dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gün olduğu; bu sürelerin idari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı hükmüne; "Sürelerle İlgili Genel Esaslar" başlıklı 8. maddesinde; sürelerin, tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı hükmüne; "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde; idari dava açmadan önce ilgililerin, idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasını üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde isteyebileceği ve bu başvurunun, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durduracağı, 60 gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı ve isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde, dava açma süresinin yeniden işlemeye başlayacağı ve başvurma tarihine kadar geçmiş sürenin de hesaba katılacağı; 14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendinde; dilekçelerin süre aşımı yönünden inceleneceği, aynı maddenin 6. fıkrasında; 3. fıkrada belirtilen hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15. madde hükmünün uygulanacağı, 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise; davada, süre aşımı bulunması halinde davanın reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.
Yukarıda aktarılan hükümler uyarınca; idari davalarda dava açma süresinin başlangıç tarihi; idari işlemin tebliğ, yayın veya ilan tarihidir. Ancak Kanunda öngörülen bu durumların söz konusu olmadığı hallerde, ilgililerin dava konusu işlemi öğrenme tarihinin iyiniyet kuralları çerçevesinde, olayın özelliği ve niteliği gözönünde tutulmak suretiyle yargı organınca belirleneceği kuşkusuzdur. İdari işlemin usulüne uygun tebliği ve bütün unsurlarıyla ilgililer tarafından öğrenilmesi; ilgililerin dava açma haklarını kullanmalarını ve açılan davanın da gereği gibi yargı mercileri önüne getirilebilmesini doğrudan etkiler. Bu anlamda; bir idari işlemin iptali istemiyle açılan davada usul ve esas yönünden hukuki denetim yapılabilmesi; işlemin içeriğinin tebliğe veya duyuruya ilişkin olarak düzenlenen belgeden kuşkuya yer vermeyecek şekilde açıkça anlaşılabilmesi halinde mümkündür.
Dosyanın incelenmesinden; İstanbul ili, Maltepe ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parsel için 1997 yılında A blok için konut ve dükkan, B blok için dükkan, C ve D blok için ise konut yapı ruhsatı düzenlendiği, B-C-D bloklarının bulunduğu prefabrik sundurma dahil 950,00 m²'lik alan için blok sahipleri ile ... Mad. İnş. San ve Tic. A.Ş. (... Maltepe) arasında 30/01/2015 tarihinde yapılan kira sözleşmesi ile market olarak 10 yıllığına kiraya verildiği, kira sözleşmesinde alt kiraya izin verildiği, bu çerçevede 01/04/2016 tarihinde ... Mad. İnş. San ve Tic. A.Ş. (... Maltepe) ile ... Tekstil Mağazacılık Anonim Şirketi arasında söz konusu alanın 200,00 m²'lik kısmının 9 yıllığına alt kiraya verildiği, 26/10/2016 tarihinde bu alan için "hediyelik eşya ve giyim mağazası" olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği, davacılar tarafından anılan ruhsatın iptali talebiyle 05/04/2021 ve 25/03/2021 tarihinde yapılan başvuruların Maltepe Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünün 13/04/2021 ve 07/04/2021 tarihli işlemleri ile reddedilmesi üzerine, 04/06/2021 tarihinde temyizen bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; uyuşmazlık konusu işyerinin, davacıya ait taşınmazla aynı binada olması, davacının aynı yerde ikamet ediyor olması, öte yandan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 11. maddesi gereği işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının işyerinde herkesin görebileceği şekilde asılması zorunluluğu karşısında, hayatın olağan akışı gereği davaya konu işyeri açma ve çalışma ruhsatının verildiği tarih olan 26/10/2016 tarihinden itibaren 60 gün içerisinde ya doğrudan doğruya dava açılması veya aynı süre içerisinde 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca, ruhsatın iptali istemiyle davalı idareye başvurularak, talebin reddi üzerine de kalan süre içerisinde dava açılması gerekirken, 04/06/2021 tarihinde açılan iş bu davanın süresinde olmadığı, bu sebeple davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği sonucuna varıldığından, temyize konu İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davacıların temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.