Danıştay danistay 2023/13028 E. 2025/2816 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/13028
Karar No : 2025/2816

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Temizlik İnşaat Petrol Ürünleri Tekstil İmalat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde bulunan restoran işletmesi için (mülga) Yalıkavak Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ve işletmenin kapatılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Bodrum Belediye Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile davacı şirket tarafından işletilen işyerinin, dava dışı ... ve diğer hissedarlara ait ... ada, ... parsel sayılı taşınmazdan kıyıya terk edilen ve dolayısıyla Devletin hüküm ve tasarrufu altında kalan alanda bulunduğu ve özel statüye sahip bu alanın ancak kıyı mevzuatı kapsamında ilgili idarenin tasarrufuyla kullanılabileceği, davacı şirket tarafından bu alanın kullanımına ilişkin güncel herhangi bir belgenin sunulamadığı, dolayısıyla davacının meşru bir kullanımının söz konusu olmadığı, ayrıca davacı şirket tarafından, ... tarihinde ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın malikleri ile imzalanan ve belirli şartların gerçekleşmesi hâlinde 01/03/2018 tarihine kadar geçerli olacağı belirtilen kira sözleşmesinin dosyaya sunulduğu görülmekte ise de, 2013 yılından daha önce kıyıya terki gerçekleşen ve Devletin hüküm ve tasarrufunda bulunduğu açık olan bu alanın kamusal niteliği gereği özel kişilerce kira sözleşmesine konu edilemeyeceği ve bu nedenle anılan kira sözleşmesinin davacı şirket lehine bir hak sağlamasının mümkün olmadığı, öte yandan; dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatına konu restorana ait bir yapı ruhsatının bulunmadığı, davacı şirket adına ... tarafından yapılan başvuru üzerine restoran ve üzerinde bulunduğu dolgu yapısı için ... tarih ve ... belge numaralı yapı kayıt belgesinin düzenlendiği, ancak söz konusu belgenin iptali istemiyle Mahkemelerine açılan davada verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; yapının kıyıda kalması nedeniyle yapı kayıt belgesine konu olamayacağı gerekçesiyle iptal edildiğinin görüldüğü, bu açıdan bakıldığında, 3572 sayılı Kanun'un 4'üncü maddesinde yer alan, "yetkili mercilerin iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde....imar ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak" kuralına uygun hareket edilerek, imar kurallarına aykırı olarak, yapı ruhsatı alınmaksızın inşa edilen yapılaşmada işletmecilik yapılmasının önüne geçildiği anlaşılmakla, dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatına konu olan ve yapı ruhsatı bulunmayan/yapı kayıt belgesi iptal edilen işyerinin herhangi bir mülkiyet ilişkisine, tahsis kararına geçerli bir kira sözleşmesine dayanmaksızın işletildiğinin tespiti üzerine davacıya verilen 15 günlük süre içerisinde bu eksikliğin giderilmemesi nedeniyle İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13'üncü maddesi uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek işletmenin kapatılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Kira sözleşmesi sunulması yönünde kendilerine on beş gün süre verilmişse de malik ile yapılan geçerli bir kira sözleşmesinin bulunduğu kaldı ki, kira sözleşmesi ibraz edildiğinden işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, kira sözleşmesinin imzalandığı tarihte malikin Hazine olmadığı, malik tarafından açılan tahliye davasında davanın reddine karar verildiği, emsal nitelikteki Danıştay kararlarında kira sözleşmesinin feshinin ruhsatın iptalini gerektirecek nedenler arasında sayılmadığı, on beş gün süre verme işleminin usule uygun olarak tebliğ edilmediği, davaya konu taşınmaz için 2015 yılından beri de ecrimisil ödendiğinden zımnen Milli Emlak Müdürlüğü ile aralarında kira ilişkisinin bulunduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinin (b) bendinde; "Belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere" işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye belediyelerin yetkili olduğu; 4.maddesinde, ruhsat vermeye yetkili mercilerin izin için yapılacak beyan ve incelemelerde, genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları; 5.maddesinin 1.fıkrasında, başvuru formunun doldurularak yetkili mercie verileceği; 2.fıkrasında, bu başvurunun ilgili yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak yapıldığının tespiti üzerine başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek, ilgiliye verileceği, bu belgeye dayanılarak işyerinin açılabileceği; 6.maddesinin 1.fıkrasında; ruhsatlı işyerlerinin, ruhsatın veriliş tarihinden itibaren 1 ay içinde kontrol ettirilecekleri, kontrolün yapılmaması halinde ilgilinin çalışma ruhsatı almış sayılacağı; 2.fıkrasında, kontrollerde ilgili Yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde verilmiş olan ruhsatın ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci tarafından iptal edilerek işyerinin kapatılacağı hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin "Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılması" başlıklı 32. maddesinde ise, umuma açık istirahat ve eğlence yeri açmak ve işletmek isteyen gerçek ve tüzel kişilerin Örnek-1’de yer alan başvuru ve beyan formu ile yetkili idareye başvuracağı, yetkili idarenin ruhsatını vermeden önce kolluk kuvvetinin görüşünü alarak başvuruları bir ay içinde sonuçlandıracağı; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi sırasında istenecek belgelere ilişkin usûl ve esaslar" başlıklı Ek 1. maddesinde, yetkili idarelerin, kendi kayıtlarında bulunan ve değişmediği başvuru sahibince beyan edilen bilgi ve belgeleri başvuru sahiplerinden talep edemeyeceği, başvuru sahibinin mülk sahibi olması ve tapu kayıtlarına idare tarafından erişilmesinin mümkün olduğu durumlarda, başvuru sahiplerinden tapu sureti alınmayacağı, yalnızca beyan ile tapu kayıtlarına ulaşılması için gerekli bilgilerin alınacağı ve mülkiyet beyanının doğruluğu yetkili idarelerce Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi (TAKBİS) üzerinden teyit edileceği düzenlemelerine yer verilmiş, 32. maddede işaret edilen Örnek 1 de yer alan formun 6. sırasında yeralan "Mülkiyet durumu" bölümünde ise, "kira (kira sözleşmesi), Malik (tapu sureti)" işaretlemelerine yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelemesinden, Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde bulunan, umuma açık istirahat ve eğlence yeri olan "içkili lokanta" faaliyet konulu "Aba Balık Restaurant" unvanlı işyeri hakkında (mülga) Yalıkavak Belediye Başkanlığı tarafından davacı şirket adına ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, dava dışı ... tarafından yapılan 17/08/2021 tarihli başvuru üzerine 28/10/2021 tarihinde mahallinde yapılan denetimde, söz konusu işletmenin bulunduğu alanın özel veya kamuya ait olmadığı, Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunduğunun tespit edildiği, ruhsat dosyasında yapılan incelemede alandaki kullanım hakkının meşruluğuna ve yasallığına dair Milli Emlak Müdürlüğü ve/veya diğer yetkili makamlarca akdedilmiş/tanzim edilmiş kira sözleşmesi, tahsis kararı veya herhangi bir belgeye ulaşılamaması üzerine 28/10/2021 tarihli tutanakla davacı şirkete 15 gün süre verilerek işyerinin yetkili makamlardan kiralandığına dair sözleşmenin veya sözleşme yerine geçebilecek bir kararın ibrazının istenildiği, anılan tutanağın işyerinde çalışan ve sigorta kaydı bulunan H.Ö. tarafından imzalandığı, eksikliklerin giderilmesi için verilen 15 günlük süre içerisinde herhangi bir belgenin sunulmaması üzerine 13/11/2021 tarihinde işyerine gidilerek yapılan kontrollerde işletmenin kapalı olduğunun tespit edildiği ve bu durumun tutanağa bağlandığı, diğer taraftan Bodrum Milli Emlak Müdürlüğü ile yazışmalar yapılarak alanın kullanımına ilişkin davacı ile akdedilen bir sözleşmenin bulunup bulunmadığının sorulduğu, Bodrum Milli Emlak Müdürlüğü'nün bila tarih ve ... sayılı yazısında, davacı şirketin söz konusu alanın kullanımına ilişkin herhangi bir kira sözleşmesinin bulunmadığı, kullanım nedeniyle ecrimisil bedeli ödendiğinin bildirilmesi üzerine ... tarih ve ... sayılı Bodrum Belediye Başkanlığı işlemiyle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek işletmenin kapatılmasına karar verildiği ve davacı şirket tarafından ... tarih ve ... sayılı Bodrum Belediye Başkanlığı işleminin iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat incelendiğinde; ruhsat başvurusunun ilgili yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak yapıldığının tespiti üzerine başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verileceği, bu belgeye dayanılarak işyerinin açılabileceği, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerlerinin ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol edileceği, bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde adına verilen ruhsatın kesinlik kazanacağı açıktır.
Davacının başvurusu sonucu ruhsat verildiği ve veriliş tarihinden itibaren bir aylık sürede yapılan/yapılması gereken kontrolde de herhangi bir hukuka aykırılık tespit edilmediğinden verilen ruhsat kesinleşmiştir.
Uyuşmazlıkta; dava konusu işyerine ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının hukuken geçerli olması karşısında, ruhsat dosyasının incelenmesi üzerine alanın Devletin hüküm ve tasarrufunda kaldığının anlaşılması ve işyerinin yetkili makamlardan kiralandığına dair sözleşme veya bunun yerine geçebilecek kararın ibraz edilmediği gerekçesiyle işlemler tesis edilmişse de; davacı tarafından Bodrum Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğünce düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile 06/08/2016-12/09/2017 tarihleri arası, ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile 13/09/2017-21/09/2021 tarihleri arası, ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile 22/09/2021-15/04/2022 tarihleri arası ve ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile 16/04/2022-05/09/2023 tarihleri arası dönemler için istenilen tutarların ödendiği, davacının ecrimisil bedeli karşılığında kullanımına izin verildiği görülmektedir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde; fuzuli şagilin, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgal eden olduğu, işgal edilen taşınmaz malın ise idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç on beş gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edileceği düzenlenmiş olup, olayımızda ise davacının Hazineye ait taşınmazı işgal etmesi nedeniyle fuzuli şagil olduğu sabit olmakla beraber Hazinenin davacıyı tahliye ettirme yetkisi söz konusu iken, ecrimisil bedeli adı altında kira verilmek suretiyle davacının taşınmazı kullanmasına izin verdiği görülmektedir.
Bu durumda, her ne kadar İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğe ekli iş yeri açma ve çalışma ruhsatı başvuru/beyan formunun "mülkiyet durumu" kısmında, başvuruda bulunanlardan tapu kaydı ya da kira sözleşmesi sunması zorunlu kılınmış ise de, idare tarafından ruhsat verilmesi sonrasında taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan alanlardan olmasının doğrudan ruhsat iptali sonucunu doğurmayacağı, kaldı ki ecrimisil bedeli ödemekle taşınmazın kullanılmasına izin verildiği; bu kapsamda, davacı şirketin taşınmazdan tahliyesi yönünde verilmiş herhangi bir yargı kararı da sunulmadığından dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığından temyize konu kararda isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Temyiz isteminin kabulüne,
2\. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 30/04/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.


(X) KARŞI OY :
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.