Danıştay danistay 2023/12811 E. 2025/3445 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/12811
Karar No : 2025/3445

TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI) ...
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI)... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 15/03/2009 tarih ve 27170 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 26/02/2009 tarih ve 2009/14773 sayılı Bakanlar Kurulu kararı uyarınca, Muş Ovası 2. Kısım Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında, Muş ili, Merkez ilçesi, ... Köyü'nde yer alan, davacıya ait ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; kök ..., ..., ... parsel nolu taşınmazlarında Arazi Toplulaştırma Projesi sonucu alınan katılım ortaklık payının yasanın öngördüğü %10 oranından az olduğu, davacıya tahsis edilen yeni parsellerin parselinin tarımsal niteliği, eğimi ve topografik yapısı ile parsel derecesi dikkate alındığında; davacının kadastral parseli ile eşdeğer bir yapıda olduğu ve dava konusu toplulaştırma işlemi davacının 1/1 tam mülkiyet olan hissesinin korunduğu, yapılan toplulaştırma projesi bu açıdan mevzuata uygun olarak yapıldığından, dava konusu işlemin eski kök ..., ..., ... parsel nolu parseller yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı, ancak davacının eski kök ... nolu parselinin üç ayrı parsele dağıltıldığı, bu parsellerden ... nolu parselde 13 (onüç) farklı hissedarın olduğu, 1/1 tam mülkiyetti müstakil bir arazinin 13 farklı müşterekli bir yapıya dönüştürüldüğü, bu şekliyle parseli sevk ve idarenin çok zor olacağı, davacının anılan taşınmazı yönünden dava konusu Toplulaştırma Projesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından, 981 nolu parsele ilişkin iptal hükmünün ... ada ... parsel ve ... ada ... parselin de iptali neticesini doğurduğu, bu nedenle diğer parseller yönünden de ret kararı verilmesi gerektiği, ret kararı tüm parselleri etkilediğinden, davacı aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Davalı idare tarafından, ... parselin 74 m2 lik kısmının, davacının hissedarı olduğu ... nolu parselin bulunduğu yerde planlanan ... ada ... parselde değerlendirildiği, blok dengesinin sağlanması için bu şekilde işlem yapıldığı, ... ada ... parsele gönderilen kısım yönünden de hukuka aykırılık olmadığı, davacıya tahsis edilen parsellerin kök parsel ile eşdeğer olduğu ileri sürülmektedir.

DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
Davacının Muş ili, Merkez ilçesi, ... Köyü'nde yer alan, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü temyiz nedenleri, kararın buna ilişkin kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davalı idarenin, kararın 981 sayılı parsele ilişkin kısmına yönelik temyiz istemine gelince;
3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesi, işletilmesinin korunması, birim alandan azami ekonomik verimin alınması, tarım üretiminin sürekli olarak artırılması, değerlendirilmesi ve buralarda istihdam imkanlarının artırılması, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılması, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanması ve küçülmesinin önlenmesi amacına hizmet ettiği belirtilmektedir.
Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın "Yeni Parselasyon Planlarının Hazırlanması" başlıklı 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlanmasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması, umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi, toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi, toplulaştırma yapılan köyler arasında sınır düzeltmesinin 3083 sayılı Kanunun 14. maddesine göre ve değer eşitliği sağlanarak yapılması, değişiklik yapıldığında köy sınırlarının yol, kanal gibi sabit sınırlara dayandırılmasına çalışılması, ancak zorunlu hallerde parsel sınırının köy sınırı olarak değerlendirilmesi, işletmeyi oluşturan maliklere ait arazinin bir arada değerlendirilebilmesi, maliklerin istekleri halinde tek parselde payları oranında adlarına hisseli olarak tescil edilmesi, parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi, arazi maliklerinden birden fazla ve komşu köylerde arazisi bulunanların arazilerinin ikamet ettikleri köyün sınırına yakın olacak şekilde planlanmaya çalışılması, blokların düzgün şekilli olmayan kısımlarına büyük parsellerin yerleştirilmeye çalışılması, düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması, verasete iştiraklerden aynı maliklere ait olan arazinin bir işletme olarak değerlendirilmesi, davalı arazinin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilmesi, hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılabilmesi, Talimatın 9. maddesi kapsamında yer alan tesislerin bulunduğu parsellerin, planlamada öncelikle bulunduğu yerde bırakılmaya çalışılması hususlarının yerine getirilmesi gerektiği kuralına yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, Muş İli Merkez İlçesi ... Köyü sınırları dahilinde bulunan ve davacıya ait Eski ... Nolu Parselin...tam hisse oranında, 28.487.00 m2 toplam alan genişliğine sahip olduğu, toplulaştırma işlemleri kapsamında ..., ... ve ... nolu üç yeni parselde hisse tahsisi planlandığı, ...nolu yeni parselde 22.008,60 m2, ... nolu yeni parselde 73,80 m2 ,... nolu yeni parselde 5.769,80 m2 hisse alanı tahsis edildiği, diğer parsellerden gelen hak edişleri ile birlikte ... ada ... parsel ile ... ada ... parselin tam hisse olarak davacıya verilmiş olduğu, ... nolu parselde ise onüç farklı hissedar ile müşterek olduğu, eski ... nolu parsel karşılığında tahsisi planlanan ... nolu parseldeki farklı müşterek yapı nedeniyle toplulaştırma işleminin ilgili mevzuat hükümlerine ve toplulaştırma amacına ve ilkelerine uygun olarak yapılmadığı gerekçesiyle, arazi toplulaştırma işleminin bahse konu parsel yönünden iptaline karar verilmiştir.

Dosyaya sunulan dağıtım listesinin incelenmesinden, davacının dava konusu edilmemiş ... parselde 3/40 oranında hissedar olduğu, bu hissesinin karşılığı, ... parsel ile büyük oranda çakışacak şekilde planlanan ... parselin planlandığı,... parselden davacıya 1.666,83 m2 hisse tahsis edildiği, yani davacının zaten ... ada ... parsele isabet eden kök ... parselde hissedar olduğu, bu parselin dava konusu edilmediği, dolayısıyla davacının ... parselden, ... ada ... parsele taşınan 73,80 m2 hissesine ilişkin kısım iptal edilse dahi, davacının ... ada ... parselde, kök ... numaralı parseldeki hissesi nedeniyle hissedar olarak kalmaya devam edeceği bu nedenle "davacının... nolu parselde ise onüç farklı hissedar ile müşterek olduğu" gerekçesiyle verilen iptal kararında hukuka uyarlık görülmemiştir.
Davacının kök ... parseldeki 73,80 m2 hissesinin, ... parselde de hissedar olması sebebiyle, blok dengesinin sağlanması için ... ada ... parselde planlandığı ve dosyaya sunulan bilirkişi raporundan bu parsellerin eşdeğer olduğu yönünde görüş bildirildiği anlaşıldığından, ... parselin toplulaştırılması neticesinde kısmen ... ada ... parselden tahsis yapılmasında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Davacıya ... parsel karşığından toplulaştırma işlemleri neticesinde tahsis edilen ... nolu parselin ise kısmen ... üzerinde kısmen de ... üzerinde çakışık olduğu, toprak karakteristiklerinin benzer olduğu, aralarında derecelendirme farklılığının da çok yüksek olmadığı yönündeki bilirkişi görüşü dikkate alındığında, 981 parselin toplulaştırılması neticesinde kısmen ... ada ... parselden tahsis yapılmasında da hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Davacıya 981 parsel karşığından toplulaştırma işlemleri neticesinde tahsis edilen... nolu parsel yönünden ise dosyaya sunulan bilirkişi raporunda, bu iki parselin toprak karakteristikleri yönünden farklı olduktarı ifade edilmekle beraber, hangi parselin toprak yapısının üstün olduğu belirtilmemiş, davacıya tahsis edilen ... ada ... parsel yönünden toplulaştırma ilke ve esaslarına uygun bir işlem yapılıp yapılmadığı ortaya konulmamıştır. Davacının ... parsel numaralı taşınmazına karşılık toplulaştırma işlemi neticesinde ... ada ... parselden 5.769,80 m2 hisse alanı tahsis edildiği, bu parselin diğer hisselerden gelen paylarla birlikte müstakil olarak davacı adına planlandığı anlaşılmakla beraber, ... parsel ile... parselin toprak derecelendirmelerinin karşılaştırılması, dönüşüm hesaplarının doğru yapılıp yapılmadığının tespit edilmesi, dönüşüm hesabı doğru yapılmış ise idarenin belirlediği toprak derecelendirmesinin fiili durumla örtüşüp ötüşmediği tespit edildikten sonra ... parsel yönünden karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2\. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, Muş ili, Merkez ilçesi, ... Köyü ..., ... ve ... parsellere ilişkin kısmının oybirliğiyle ONANMASINA,
3\. Anılan İdari Dava Dairesi kararının Muş ili, Merkez ilçesi, ... Köyü ... parsele ilişkin kısmının Üye ...'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla BOZULMASINA,
4\. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 28/05/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.


(X) KARŞI OY :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının Muş ili, Merkez ilçesi, ... Köyü ... parsel yönünden de onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.