Danıştay danistay 2023/12129 E. 2025/3612 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/12129
Karar No : 2025/3612

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Tarım Madencilik Petrol Sanayi ve
Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) :... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Muğla İli, Yatağan İlçesi, ...Mahallesi, hazineye ait ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda kültür varlıklarının bulunduğundan bahisle, alanın ekli haritada gösterildiği şekliyle 1. derece arkeolojik sit alanı olarak tescil edilmesine, 05/11/1999 tarih ve 658 sayılı ilke kararının 1. maddesinin I. derece arkeolojik sit hükümlerinin "Geçiş Dönemi Koruma Esasları ve Kullanma Şartları" olarak belirlenmesine, aynı alan içerisinde madencilik faaliyetlerinin yapılması talebinin uygun bulunmadığına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin ...tarih ve ... sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları Koruma Yüksek Kurulu kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; olayda; dava dilekçesinde, davacı tarafça, Muğla İli, Yatağan İlçesi, ... Mahallesi, hazineye ait ... ada ... parsel sayılı taşınmaz içerisinde kültür varlığı tespit edildiğinden, alanın 1. derece arkeolojik sit alanı olarak tescil edilmesine ve aynı alanda madencilik faaliyeti yapılması talebinin reddine ilişkin Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun...tarih ve ... sayılı kararının 15/06/2021 tarihinde kendisine tebliğ edildiği belirtilerek, söz konusu karara 11/08/2021 tarihli dilekçe ile itiraz edildiği, itiraz üzerine de dava konusu Kültür Varlıkları Koruma Yüksek Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının tesis edilerek bu işlemin 21/12/2021 tarihinde kendisine tebliğ edildiği beyan edilmektedir.
Bu durumda; Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının 15/06/2021 tarihinde davacıya tebliği üzerine 60 günlük dava açma süresinin işlemeye başladığı, 11'inci madde kapsamında yapılan 11/08/2021 tarihli başvuruyla dava açma süresinin durduğu, bu iki tarih arasında 56 günlük dava açma sürenin işlediği, 11'inci madde kapsamında yapılan başvurunun reddi yolundaki dava konusu Kültür Varlıkları Koruma Yüksek Kurulunun... tarih ve ... sayılı kararının 21/12/2021 tarihinde davacıya tebliği üzerine dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başladığı, buna göre en geç 27/12/2021 tarihine kadar dava açılması gerekirken (dava açma süresinin son günü olan 25/12/2021 tarihinin ve sonraki gün olan 26/12/2021 tarihinin haftasonu tatili olması sebebiyle) bu tarihten sonra 07/01/2022 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçeyle, davanın süreaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, 06/01/2021 tarih ve 31356 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu ve Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulları Yönetmeliğinin 6/1-e maddesi ile 18. maddesi uyarınca bölge kurulu kararına karşı itiraz edilmesi gerektiği yönündeki hükümlerin dava şartı olduğu, dolayısıyla itiraz edilmeksizin dava açılmasının mümkün olmadığı, işin esası bakımından da dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, koruma bölge kurulu kararına karşı yapılan itirazın 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında bir itiraz olduğu, bu nedenle davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu, esasa ilişkin olarak dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ :...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdare Dava Dairesi kararının, aşağıda yer verilen gerekçeyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
Muğla İli, Yatağan İlçesi, ... Mahallesi, hazineye ait ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda kültür varlıklarının bulunduğundan bahisle, alanın 1. derece arkeolojik sit alanı olarak tescil edilmesi isteği ile (davacının) aynı alanda madencilik faaliyeti yapılması talebine ilişkin dilekçeler üzerine, hazırlanan uzman raporları da dikkate alınarak, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile; alanın ekli haritada gösterildiği şekliyle 1. derece arkeolojik sit alanı olarak tescil edilmesine, 05/11/1999 tarih ve 658 sayılı ilke kararının 1. maddesinin I. derece arkeolojik sit hükümlerinin "Geçiş Dönemi Koruma Esasları ve Kullanma Şartları" olarak belirlenmesine, aynı alan içerisinde madencilik faaliyetlerinin yapılması talebinin uygun bulunmadığına karar verilmiştir.
Davacı tarafından, anılan koruma bölge kurulu kararının 15/06/2021 tarihinde kendisine tebliğ edildiği belirtilerek, 11/08/2021 tarihinde yapılan itiraz, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları Koruma Yüksek Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile reddedilmiştir. Davacı tarafından, bu kararın kendisine 21/12/2021 tarihinde tebliğ edildiği beyan edilmiştir.
Bunun üzerine, anılan Koruma Yüksek Kurulu kararının iptali istemiyle 07/01/2022 tarihinde bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde; "1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. 2. Bu süreler; a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı, ...Tarihi izleyen günden başlar. ..." hükmüne, "İdari makamların sükutu" başlıklı 10. maddesinde; "1. İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler. 2. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı,isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemez. Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler." hükmüne, "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde ise; "1. İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. 2. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. 3. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır." hükmüne yer verilmiştir.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 61. maddesinde; "(...) (Değişik fıkra: 8/8/2011-KHK-648/50 md.) Koruma bölge kurullarınca alınan kararlara kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerce yapılan itirazlar, Bakanlıkça değerlendirilerek gerekli görüldüğü takdirde Koruma Yüksek Kurulu gündemine alınır. Bu itirazlar, Koruma Yüksek Kurulunca incelenir ve en geç üç ay içinde karara bağlanır. Koruma Yüksek Kurulunda görüşülen itiraz konuları ayrıca koruma bölge kurulu gündemine alınmaz. Koruma Yüksek Kuruluna yapılacak itirazlarla ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanan yönetmelikle belirlenir.
Anılan Kanun'a dayanılarak 19/04/2012 tarih ve 28269 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu ve Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulları Yönetmeliği"nin 18. maddesinde; "(1) Koruma bölge kurullarınca alınan kararlara, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerce Koruma bölge kurulu kararının tebliğ veya ilanından itibaren altmış gün içinde Koruma Yüksek Kuruluna itiraz edilebilir. Bu itirazlar Bakanlıkça değerlendirilerek gerekli görüldüğü takdirde Koruma Yüksek Kurulu gündemine alınır." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; Yönetmelikte koruma bölge kurullarınca alınan kararlara kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerce yapılan itirazlarla ilgili 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesindeki genel düzenlemenin dışında özel bir usulün öngörüldüğü, bu kararlara tebliğ veya ilanından itibaren altmış gün içinde Koruma Yüksek Kuruluna itiraz edilebileceği, itirazların, Bakanlıkça değerlendirilerek gerekli görüldüğü takdirde koruma yüksek kurulunun gündemine alınabileceği dikkate alındığında, her itirazın koruma yüksek kurulu gündemine alınmayabileceği, dolayısıyla gündeme alınarak değerlendirilen itiraz üzerine verilen kararın ise yeni bir işlem niteliğinde olduğu, bu nedenle koruma yüksek kurulu kararının tebliği veya öğrenme üzerine 60 günlük dava açma süresi içerisinde dava açılabileceği sonucuna varılmıştır.
Uyuşmazlıkta, her ne kadar İdare Mahkemesince; davacı tarafından yapılan itirazın 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında yapılan bir itiraz olarak değerlendirilmesi suretiyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiş ise de, koruma bölge kurullarınca alınan kararlara yapılan itirazlarla ilgili olarak yukarıda belirtilen mevzuatta öngörülen özel düzenlemeler uyarınca, ... tarih ve ... sayılı Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararının davacıya 15/06/2021 tarihinde tebliğ edildiği belirtilerek 11/08/2021 tarihli dilekçe ile 60 gün içerisinde itiraz edildiği, itiraz üzerine de dava konusu Kültür Varlıkları Koruma Yüksek Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının verildiği ve bu kararın da davacıya 21/12/2021 tarihinde tebliğ edildiğinin belirtildiği dikkate alındığında, 21/12/2021 tarihinden itibaren 60 gün içerisinde 07/01/2022 tarihinde açılan davanın süresinde olduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim, benzer bir uyuşmazlıkta Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 18/01/2016 tarih ve E:2014/3142, K:2016/16 sayılı kararı da bu yöndedir.
Bu itibarla, uyuşmazlığın esasının incelenmesi suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Temyiz isteminin kabulüne,
2\. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Üye...'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 02/06/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.


(X) KARŞI OY :

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.