Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
ÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/8299
Karar No : 2025/3968

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Vergi Dairesi Müdürlüğü/...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına yöneltilen istinaf başvurularına ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı adına, ''100- Kasa'' hesabı karşılığında ''529.02-Diğer Sermaye Yedekleri Enflasyon Düzeltme Farkı'' hesabını borçlandırmak suretiyle çekilen tutarın dönem kazancı ile ilişkilendirilmeksizin vergiye tabi tutulması gerektiğinden bahisle 2018 yılı için re'sen salınan bir kat vergi ziyaı cezalı kurumlar vergisi ile aynı yılı Temmuz-Eylül ve Ekim-Aralık dönemleri için re'sen salınan bir kat vergi ziyaı cezalı geçici verginin kaldırılması istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Enflasyon fark hesaplarının herhangi bir suretle işletmeden çekildiğinin tespiti halinde bu işlemlerin yapıldığı dönemlerin kazancı ile ilişkilendirilmeksizin vergiye tabi tutulacağının 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 298. maddesiyle hüküm altına alındığı, mevcut olayda, davacının defter ve belgeleri incelendiğinde “529.02-Diğer Sermaye Yedekleri Enflasyon Düzeltme Farkı” hesabını borçlandırmak suretiyle anılan hesabın bakiyesinden hesaplanan tutarların işletmeden çekildiğinin görüldüğü, inceleme esnasında verilen ifadenin de bu yönde olduğu anlaşıldığından enflasyon fark hesabında yer alan ve işletmeden çekilen tutarların hesaplanması suretiyle tespit edilen fark matrah üzerinden yapılan tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı ancak mahsup dönemi geçen geçici verginin aranmayacağı gerekçesiyle bir kat vergi ziyaı cezalı kurumlar vergisi ile geçici vergi üzerinden kesilen bir kat vergi ziyaı cezası yönünden dava reddedilmiş, geçici vergi ise kaldırılmıştır.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davalı idare istinaf başvurusunun, usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılan Vergi Mahkemesi kararının geçici verginin kaldırılmasına ilişkin hüküm fıkrasının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilmiştir.
Şirket yetkilisi tarafından inceleme elemanına beyan edildiği üzere şirket sermayesinin düşük olduğu, yüksek tutarlı alışlar için şirket hakim ortağı tarafından şirket hesabına para yatırıldığı, muavin defter kayıtlarından da bu hususun görüldüğü dolayısıyla sermaye içinde yer alan enflasyon düzeltmesi farklarının sermaye azaltımı suretiyle işletmeden çekilmiş sayılarak vergilendirileceğine ilişkin herhangi bir kanun hükmü bulunmadığı halde, davalı idarece yapılan genişletici yorum yoluyla mükelleflerin vergisel yüklerinin artırılmasının kanunilik ilkesiyle bağdaşmayacağı ve ortakların sermayeye eklediği kıymet niteliği kazanan enflasyon düzeltmesi farklarının, yapılan sermaye azaltımında geçmiş yıl zararından mahsup edilmesinin kurum kazancı ve kâr dağıtımı niteliğinde olmadığı sonucuna varıldığından yapılan tarhiyatta hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle değinilen hüküm fıkrasına yöneltilen Vergi Mahkemesi kararının bir kat vergi ziyaı cezalı kurumlar vergisi ile geçici vergi üzerinden kesilen bir kat vergi ziyaı cezası yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasına yöneltilen davacı istinaf başvurusu kabul edilerek değinilen hüküm fıkrası kaldırıldıktan sonra tarhiyatın sözü edilen kısmı da kaldırılmıştır.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Enflasyon fark hesaplarından çekilen tutarların vergilendirileceği yolundaki açık yasal düzenleme karşısında yapılan tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacının yasal defter ve belgeleri incelendiğinde; ''100- Kasa'' hesabı karşılığında ''529.02-Diğer Sermaye Yedekleri Enflasyon Düzeltme Farkı'' hesabını borçlandırmak suretiyle anılan hesabın bakiyesinden 18.092.976,22-TL çekildiği, şirket yetkilisinin ifadesinde, şirketin sermayesinin düşük olması nedeniyle ortağı tarafından yüksek tutarlı alışlar için şirket hesabına para yatırıldığı ve çekilen tutarla ortağa ödeme yapıldığının, enflasyon fark hesabının sehven kullanıldığının ve yapılan bu hatanın karlılıklarının artmasına neden olduğunun belirtildiği ve bu tutar üzerinden hesaplanan matrah üzerinden dava konusu cezalı vergilerin salındığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
213 sayılı Vergi Usul Kanununun 3. maddesinin (B) bendinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas alınacağı, vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin yemin hariç her türlü delille ispatlanabileceği, vergiyi doğuran olayla ilgisi tabii ve açık bulunmayan şahit ifadesinin ispatlama vasıtası olarak kullanılamayacağı, iktisadi, ticari ve teknik icaplara uymayan veya olayın özelliğine göre normal ve mutad olmayan bir durumun iddia olunması halinde ispat külfetinin bunu iddia eden tarafa ait olacağı, aynı Kanun'un 134. maddesinin birinci fıkrasında da, vergi incelemesinden amacın, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırarak, tespit etmek ve sağlamak olduğu kurala bağlanmıştır.
213 sayılı Kanun'un mükerrer 298. maddesinin (A) fıkrasının 5. bendinin 5. paragrafında, pasif kalemlere ait enflasyon fark hesaplarının, herhangi bir suretle başka bir hesaba nakledildiği veya işletmeden çekildiği takdirde, bu işlemlerin yapıldığı dönemlerin kazancı ile ilişkilendirilmeksizin bu dönemde vergiye tâbi tutulacağı hüküm altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyiz istemine konu edilen Vergi Dava Dairesi kararının; geçici vergiye ilişkin hüküm fıkrası aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle Dairemizce de uygun bulunmuştur.
Öte yandan, vergiyi doğuran olayla ilgisi tabii ve açık olan şirket yetkilisinin ifadesinin hukuken geçerli bir delil niteliği taşıdığı ve 213 sayılı Kanun'un yukarıda kuralına yer verilen mükerrer 298. maddesinin (A) fıkrasının 5. bendinin 5. paragrafı gereğince pasif kalemlere ait enflasyon fark hesaplarının, herhangi bir şekilde başka bir hesaba nakledilmesi veya işletmeden çekilmesi halinde bu işlemlerin yapıldığı dönemlerin kazancı ile ilişkilendirilmeksizin bu dönemde vergiye tâbi tutulacağının açık olduğu dikkate alındığında, davacı şirket yetkilisince de kabul edildiği üzere ''529.02-Diğer Sermaye Yedekleri Enflasyon Düzeltme Farkı'' hesabının borçlandırılması suretiyle işletmeden 18.092.976,22-TL çekildiği hususu somut olarak ortaya konulduğu gibi davacı tarafından aksi yönde bir kanıt da sunulamadığından dolayısıyla re'sen salınan bir kat vergi ziyaı cezalı kurumlar vergisi ile geçici vergi üzerinden kesilen bir kat vergi ziyaı cezasının hukuka uygun olduğu sonucuna varıldığından Vergi Dava Dairesince yazılı gerekçeyle kaldırılmasına ilişkin hüküm fıkrasının bozulması gerekmiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Temyiz isteminin kısmen reddine,
2\. Temyize konu Vergi Dava Dairesi kararının; geçici vergiye ilişkin hüküm fıkrasının ONANMASINA,
3\. Temyiz isteminin kısmen kabulüne,
4\. Kararın; bir kat vergi ziyaı cezalı kurumlar vergisi ile geçici vergi üzerinden kesilen bir kat vergi ziyaı cezasına ilişkin hüküm fıkrasının BOZULMASINA, 15/10/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.