Danıştay danistay 2024/3494 E. 2025/3257 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/3494
Karar No : 2025/3257

DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU : Dava; Aksaray Polis Eğitim Merkezinde öğrenci olan davacı tarafından, Aksaray Polis Eğitim Merkezinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin Polis Akademisi Başkanlığı'nın ... günlü, ... sayılı işleminin kendisine ilişkin kısmı ile bu işlemin dayanağı olan Polis Akademisi Başkanlığı Akademi Yönetim Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.

YARGILAMA SÜRECİ :
İşbu davada, ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının başarısız darbe girişimi sonrasında ilgili Kanun Hükmünde Kararnamelerle kapatılan askeri okullardan ilişiği kesilen askeri öğrenci statüsünde olmadığı, ASTTASAK kursiyeri olarak eğitimini tamamlayan kişi konumunda bulunduğu, Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliği'nin 8. maddesinde adaylarda aranılacak niteliklerin sıralandığı ve mevzuatta, adı geçenin konumunda bulunan öğrenci adaylarının öğrencilik statüsünün sonlandırılmasına ilişkin bir yasal düzenlemeye yer verilmediğinden dava konusu işlemlerde yasal düzenlemeye ve hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline hükmedilmiştir.
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu ve kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Davalı idarece karara karşı temyiz yoluna başvurulması üzerine Danıştay İkinci Dairesinin 27/09/2023 günlü, E:2023/4051, K:2023/4351 sayılı kararı ile dava konusu Yönetim Kurulu kararının, ülke çapında uygulanan düzenleyici işlem niteliğinde olduğu, bu karara ve bu karar uyarınca tesis edilen işleme karşı açılan davanın ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülecek davalardan olduğu gerekçesiyle temyize konu karar bozulmuştur.
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararı ile bozma kararına uyularak yeniden bir karar verilmek üzere anılan İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı davanın görev yönünden reddine karar verilerek dosya Danıştaya gönderilmiştir.

DAVACININ İDDİALARI : 15/07/2016 tarihinde Balıkesir Karar Kuvvetleri Astsubay Meslek Yüksekokuluna bağlı ASTTASAK taburunda sivil kaynaklı kursiyer öğrenci olduğunu, 26/08/2016 tarihinde kursun bittiği ve süresiz izinli olduklarının bildirildiğini, daha sonra polis eğitim merkezlerine öğrenci alımı ilanı üzerine başvuru yaptığını, 18/10/2016 tarihinde yapılan mülakat ve fiziksel yeterlilik sınavında başarılı olduğu ve POMEM öğrencisi olarak kabul edildiğini, ilişiğinin kesildiği 18/01/2017 tarihine kadar öğrenimine devam ettiği bu sürede herhangi bir adli veya idari soruşturma geçirmediğini, POMEM öğrencisi olabilmek için gerekli olan şartları yitirmediğini, işlemin ve kararın hukuka aykırı olduğunu ileri sürmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI : Davacının 03-18 Ekim 2016 tarihleri arasında yapılan sınavlarda başarılı olması üzerine Aksaray Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğüne 18. Dönem POMEM öğrencisi olarak planlamasının yapıldığı, kesin kayıt işleminin yapılması sırasında SGK kayıt girişi yapılmak istenirken SGK kayıtlarının askeri okullarla ilişkilendirildiğinin belirlendiği, bahse konu öğrencilerin durumu ile ilgili Polis Akademisi Yönetim Kurulunca ... günlü, ... sayılı karar alındığı ve alınan kararların Okul Müdürlüklerine bildirildiği, Aksaray Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğü Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının Başkanlıklarına bildirildiği, Başkanlık Makamının 13/01/2017 tarihli onayı ile de Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğünden ilişiği kesilerek dosyasının işlemden kaldırıldığı, 15 Temmuz 2016 tarihinde darbe girişimi sonrası ilgili Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılan askeri okuldan ilişiği kesilen davacının Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğünden ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu edilen ... günlü, ... sayılı Polis Akademisi Başkanlığı Akademi Yönetim Kurulu kararı, kesinleşen yargı kararıyla iptal edildiğinden işin esası hakkında karar verilmesine yer olmadığı kararı verilmesi; davacının eğitim merkezinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin 13/01/2017 günlü Polis Akademisi Başkanlığı işlemi yönünden ise iptal kararı verilmesi gerektiği düşünülmüştür.

DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Davacı tarafından, Polis Akademisi Başkanlığı Akademi Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararıyla 15 Temmuz 2016 başarısız darbe girişimi sonrası Olağanüstü Kanun Hükmünde Kararnamelerle kapatılan askeri okullardan ilişiği kesildiği tespit edilen öğrencilerin ilişiğinin kesilerek dosyasının işlemden kaldırılmasının istenilmesi neticesinde; Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliğinin 21. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "Sağlık Şartları Yönetmeliği hükümleri hariç, POMEM'den çıkarılan öğrenciler bir daha POMEM Giriş sınavlarına başvuruda bulunamazlar. Bu durum, çıkarılan öğrencilere yazılı olarak tebliğ edilir." hükmüne istinaden Aksaray Polis Eğitim Merkezinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin Polis Akademisi Başkanlığı'nın ... olur tarihli ve ... sayılı işleminin kendisine ilişkin kısmı ile bu işlemin dayanağı olan Polis Akademisi Başkanlığı Akademi Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının kendisine ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.
Polis Akademisi Başkanlığı Akademi Yönetim Kurulunun 06/01/2017 günlü, 2017/1 sayılı kararı yönünden;
Söz konusu kararda, "15 Temmuz 2016 başarısız darbe girişimi sonrası ilgili Kanun hükmünde kararnamelerle kapatılan askeri okullardan ilişiği kesilen kişiler Başkanlığımıza bağlı okullarda kesin kayıt işlemleri sırasında SGK kayıtları girişi yapılırken tespit edilmiştir. Kişilerin okulların sınavlarına girdiği ve başvurdukları ilgili kayıtların girişi yapılmak istenirken SGK kayıtlarının askeri okullarla ilişkilendirildiği belirlenmiştir. Bu kapsamda 15 Temmuz 2016 başarısız darbe girişimi sonrası ilgili Kanun Hükmünde Kararnamelerle kapatılan askeri okullardan ilişiği kesilen kişilerin Başkanlığımıza bağlı eğitim kurumlarından ilişiğinin kesilmesine" karar verilmiştir.
Polis Akademisi Başkanlığı Akademi Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı dava konusu kararının Danıştay 5. Dairesinin 21/12/2021 tarihli ve E.2019/2249,K.2021/4687 sayılı kararıyla iptal edildiği, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 21/06/2023 tarihli ve E.2022/2617,K.2023/1503 sayılı kararıyla da onanmak suretiyle kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda davaya konu edilen karar kesinleşen yargı kararıyla iptal edilmiş olduğundan, bu davada işin esasının incelenme olanağı bulunmamaktadır.
Davacının okuldan ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin iptali istemine gelince;
İşleme dayanak alınan Polis Akademisi Başkanlığı Akademi Yönetim Kurulunun ... tarihli, ... sayılı karar hukuka aykırı bulunarak iptal edildiğinden davacının okuldan ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu bireysel işlemde de hukuka uyarlık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; davanın Polis Akademisi Başkanlığı Akademi Yönetim Kurulunun ... tarihli, ... sayılı kararına ilişkin kısmı hakkında karar verilmesine yer olmadığına ve anılan karar doğrultusunda davacının Polis Eğitim Merkezinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin Polis Akademisi Başkanlığı'nın 13/01/2017 tarihli işlemin ise iptaline karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Beşinci Dairesinin 01/07/2024 günlü, E:2024/11057, K:2024/11156 sayılı gönderme kararı ile Dairemize gelen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği düşünüldü:

MADDİ OLAY :
Davaya konu ... günlü, ... sayılı Polis Akademisi Başkanlığı Akademi Yönetim Kurulu kararı ile 15 Temmuz 2016 başarısız darbe girişimi sonrası ilgili Kanun Hükmünde Kararnamelerle kapatılan askeri okullardan ilişiği kesilen kişilerin, Polis Akademisi Başkanlığına bağlı okullarda kesin kayıt işlemleri sırasında SGK kayıtları yapılırken tespit edildiği belirtilerek, bu kapsamda askeri okullardan ilişiği kesilen kişilerin Polis Akademisi Başkanlığına bağlı eğitim kurumlarından da ilişiğinin kesilmesine karar verilmiştir.
Davacının, Astsubay Temel Askerlik ve Astsubaylık Anlayışı Kazandırma (ASTTASAK) Kursunu 26/08/2016 tarihinde tamamladığı, 15/07/2016 başarısız darbe girişimi sonrası izne gönderildiğinin bildirildiği; 669 sayılı KHK uyarınca harp akademileri, askeri liseler ve astsubay hazırlama okullarının kapatıldığı, 675 sayılı KHK'nın 6/1-a maddesi uyarınca, kuvvet komutanlıkları tarafından temin faaliyeti tamamlanmamış sözleşmeli astsubay adayları hakkındaki işlemlerin iptal edildiğine ilişkin hüküm gereği davacı hakkındaki işlemlerin iptal edilerek polis meslek eğitimi merkezinden ilişiğinin kesilmesi üzerine, davacının ilişiğinin kesilmesine ilişkin 13/01/2017 günlü Polis Akademisi Başkanlığı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan ... günlü, ... sayılı Polis Akademisi Başkanlığı Akademi Yönetim Kurulu kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT :
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuat incelendiğinde;
Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu'nun 3. maddesinde; "askeri öğrenci", subay, askeri memur veya astsubay yetiştirilmek üzere muhtelif okul ve üniversitelerde okuyan ve resmi bir kıyafet taşıyan öğrenciler olarak tanımlanmıştır.
Sözleşmeli Subay ve Astsubay Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde "Bu Yönetmelikte geçen;
a) Ön sözleşme: Türk Silahlı Kuvvetleri birlik, karargâh, kurum ve kuruluşları ile sözleşmeli subay veya sözleşmeli astsubay adayları arasında; askerî eğitime alınmaları konusunda yapılan ve askerî eğitim dönemi başlangıcı ile subaylık veya astsubaylık nasıp kararnamesinin onay tarihine kadar geçecek süreyi kapsayan sözleşmeyi,
b) Sözleşme: Türk Silahlı Kuvvetleri birlik, karargah, kurum ve kuruluşları ile sözleşmeli subay veya astsubay adaylarından askeri eğitimi başarı ile tamamlayanlar arasında yapılan ve üç yıldan az, dokuz yıldan fazla olmamak üzere hizmet yükümlülüğü getiren, örneğine göre hazırlanmış ve taraflarca imzalanmış olan yazılı bir belgeyi,
c) Sözleşmeli Subay/Astsubay Aday Adayı: Sözleşmeli subay veya astsubay adayı olmak için müracaat etmiş ancak henüz kendileriyle ön sözleşme yapılmamış olanları,
...
d) Sözleşmeli Astsubay Adayı: Sözleşmeli astsubay yetiştirilmek amacıyla ön sözleşme yapılarak askeri eğitime alınanları,
f) Sözleşmeli Astsubay: Bu Yönetmelikte öngörülen esaslara göre, kendileri ile sözleşme yapılarak astsubay nasbedilen astsubay çavuş, astsubay kıdemli çavuş, astsubay üstçavuş ve astsubay kıdemli üstçavuş rütbelerini haiz astsubayları,
g) Askerî eğitim: Sözleşmeli subay ve sözleşmeli astsubay adaylarına okul, kurum, sınıf okulu, kıtalar veya eğitim merkezlerinde yaptırılacak olan temel askerlik ile subaylık veya astsubaylık anlayışı kazandırma eğitimini, ... " ifade edeceği belirtilmiştir.
Türk Silahlı Kuvvetleri Sınıf Okulları/Eğitim Merkezi Komutanlıkları Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde; "öğrenci", Sınıf okulları/eğitim merkezi komutanlıklarında rütbesiz olarak temel askerlik eğitimine tabi tutulan ve/veya okuyan Türk Silahlı Kuvvetleri mensubu askeri personel ile Askeri Eğitim ve İşbirliği Anlaşmaları kapsamında eğitim verilen dost ve müttefik ülkelerin personeli; "kursiyer" ise, "sınıf okulları/eğitim merkezi komutanlıklarında subay/astsubay temel eğitim-öğretimine ve açılan her çeşit kurslara iştirak eden subay, sözleşmeli subay ... " olarak; "sözleşmeli subay/astsubay adayı", "Türk Silahlı Kuvvetlerinde sözleşmeli subay veya sözleşmeli astsubay olarak yetiştirilmek üzere kendileri ile ön sözleşme yapılarak askeri eğitime alınanların sözleşmeli subay/astsubay nasbedilinceye kadar sahip oldukları statü" olarak ifade edilmiştir.
Dış Kaynaktan Muvazzaf Astsubay Temin Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; "Muvazzaf Astsubay Adayı", kendi nam ve hesabına fakülte, yüksekokul veya meslek yüksekokullarını bitirenlerden Türk Silahlı Kuvvetlerinde muvazzaf astsubay nasbedilmek üzere temel askerlik ve muvazzaf astsubaylık anlayışı kazandırma eğitimine alınanlar olara: "Temel Askerlik ve Muvazzaf Astsubaylık Anlayışı Kazandırma Eğitimi" ise, muvazzaf astsubay adaylarına verilecek temel askerlik eğitimi ile onlara muvazzaf astsubaylık anlayışını kazandırmak amacıyla yaptırılacak eğitim olarak tanımlanmıştır.
06/06/2015 günlü, 29378 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliği'nin 8. maddesinde; Polis Meslek Eğitim Merkezlerine başvuru yapacak adaylarda aranılacak şartlar sayılmış; aynı Yönetmeliğin 21. maddesi ise; "Adaylar, intibak eğitiminin herhangi bir aşamasında POMEM Müdürlüğüne yazılı başvuruları ile POMEM’den çıkma isteklerini bildirerek ayrılabilirler. Çıkan adayların geri dönme istekleri kabul edilmez. Sağlık Yönetmeliği hükümleri hariç, POMEM’den çıkarılan adaylar bir daha POMEM giriş sınavlarına başvuruda bulunamazlar. Bu durum, çıkarılan adaylara yazılı olarak tebliğ edilir. 8 inci maddede sayılan nitelikleri taşımadıkları anlaşılan adayların ilişikleri, POMEM Müdürünün teklifi ve Başkanın onayıyla kesilir. POMEM’den çıkan veya çıkarılan adaylar, eğitim-öğretimin başlangıcına kadar yapılan masraflardan sorumlu tutulmazlar." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
I- Dava konusu ... günlü, ... sayılı Polis Akademisi Başkanlığı Akademi Yönetim Kurulu kararı yönünden;
Dava konusu ... günlü, ... sayılı Polis Akademisi Başkanlığı Akademi Yönetim Kurulu kararının, Danıştay Beşinci Dairesinin 21/12/2021 günlü, E:2019/2249, K:2021/4687 sayılı kararı ile iptaline hükmedildiği ve davalı idarenin temyiz başvurusu üzerine anılan kararın, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 21/06/2023 günlü, E:2022/2617, K:2023/1503 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği görülmektedir.
Bu itibarla, dava konusu edilen Polis Akademisi Başkanlığı Akademi Yönetim Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararı kesinleşen yargı kararıyla iptal edildiğinden işin esası hakkında yeniden karar verilmesine gerek görülmemiştir.

II- Davacının ilişiğinin kesilmesine ilişkin 13/01/2017 günlü Polis Akademisi Başkanlığı işlemi yönünden;
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinin bir arada değerlendirilmesinden; davacının, dış kaynaktan sözleşmeli astsubay kursiyeri olarak askeri eğitime başladığı ve eğitim süreci tamamlandıktan sonra kanun hükmünde kararnameler uyarınca hakkındaki işlemlerin iptal edildiği anlaşılmakla, davacının statüsünün "askeri okul öğrencisi" değil, "kursiyer" olarak nitelendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla; davacının başarısız darbe girişimi sonrasında ilgili Kanun Hükmünde Kararnamelerle kapatılan askeri okullardan ilişiği kesilen askeri öğrenci statüsünde olmadığı, ASTTASAK kursiyeri olarak eğitimini tamamlayan kişi konumunda bulunduğu, 06/06/2015 günlü, 29378 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliği'nin 8. maddesinde adaylarda aranılacak niteliklerin sıralandığı ve mevzuatta, davacının konumunda bulunan öğrenci adaylarının öğrencilik statüsünün sonlandırılmasına ilişkin yasal bir düzenlemeye yer verilmediği göz önünde bulundurulduğunda; Polis Meslek Eğitim Merkezi sınavlarına girerek başarılı olan ve geçici kaydı yapılarak intibak eğitimini tamamlayan davacı hakkında, davalı idarece Polis Meslek Eğitim Merkezine giriş koşullarını taşımadığı ya da kaybettiğine ilişkin mevzuata uygun şekilde yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucuna göre herhangi bir somut tespit yapılmaksızın sadece ilgili Kanun Hükmünde Kararnameler ile kapatılan askeri okullardan ilişiğinin kesilmiş olduğundan bahisle, dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşıldığından, davacının ilişiğinin kesilmesine ilişkin 13/01/2017 günlü Polis Akademisi Başkanlığı işleminde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Öte yandan; kapatılan askeri okullardan ilişiği kesildiği anlaşılan öğrencilerin durumunun görüşülmesine ilişkin ... günlü, ... sayılı Polis Akademisi Başkanlığı Akademi Yönetim Kurulu kararında, "15 Temmuz 2016 başarısız darbe girişimi sonrası ilgili kanun hükmünde kararnamelerle kapatılan askeri okullardan ilişiği kesilen kişiler Başkanlığımıza bağlı okullarda kesin kayıt işlemleri sırasında SGK kayıtları girişi yapılırken tespit edilmiştir. Kişilerin okulların sınavlarına girdiği ve başvurdukları ilgili kayıtların girişi yapılmak istenirken SGK kayıtlarının askeri okullarla ilişkilendirildiği belirlenmiştir. Bu kapsamda 15 Temmuz 2016 başarısız darbe girişimi sonrası ilgili Kanun Hükmünde Kararnamelerle kapatılan askeri okullardan ilişiği kesilen kişilerin Başkanlığımıza bağlı eğitim kurumlarından ilişiğinin kesilmesine" karar verildiği görülmekte olup, yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda, davacının statüsünün "askeri okul öğrencisi" değil, "ASTTASAK kursiyeri" olduğu dikkate alındığında, kapatılan askeri okullardan ilişiği kesilen askeri öğrencilere ilişkin Polis Akademisi Başkanlığı Akademi Yönetim Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararının davacıya uygulanma olanağı bulunmadığı açıktır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. ... günlü, ... sayılı Polis Akademisi Başkanlığı Akademi Yönetim Kurulu kararının iptali istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA;
2\. Davacının ilişiğinin kesilmesine ilişkin 13/01/2017 günlü Polis Akademisi Başkanlığı işleminin davacıya ilişkin kısmının İPTALİNE;
3\. Davacının adli yardım talebi yargılamanın başında kabul edildiğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin 1. fıkrası uyarınca adli yardım kararı nedeniyle ertelenmiş olan aşağıda dökümü yapılan yargılama giderlerinin davalı idarece ödenen miktar mahsup edilerek kararın kesinleşmesinden sonra davalı idareden alınmasına,
4\. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5\. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 30/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.