Danıştay danistay 2023/5030 E. 2025/3363 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/5030
Karar No : 2025/3363

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi, ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; davacının, 2017 yılında yapılan Dış Kaynaktan Muvazzaf Subay Temini kapsamında Yalova Karamürselbey Eğitim Merkezi Astsubay Meslek Yüksekokulunda eğitim görmekte iken güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanması sebebiyle ilişiğinin kesilmesine dair işlemin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesince yürütmenin durdurulması yolunda verilen ... günlü, E:... sayılı kararın uygulanarak eğitime devam edebilmesi için gerekli olan sağlık kurulu raporunun aldırılmak üzere hastaneye sevk edilmesi neticesinde, "muvazzaf astsubay olur" kararlı sağlık kurulu raporu alamadığından bahisle, yargı kararı gereğinin yerine getirilemediğine ilişkin 19/03/2019 günlü işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlığın çözümü için, davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz çıktığından bahisle muvazzaf astsubay adaylığına son verilmesine ilişkin işlemin iptaline dair yargı kararının ne şekilde uygulanması gerektiğinin ortaya konulması gerektiği, her ne kadar MSY 33-3 sayılı Yönerge gereğince davacının eğitim merkezine başlarken almış olduğu "muvazzaf astsubay olur" kararlı sağlık kurulu raporu üzerinden bir yıl geçtiğinden bahisle davalı idarece yeniden hastaneye sevk edilmişse de, davacının, hukuka aykırı olduğu mahkeme kararı ile ortaya konulan işlem öncesinde "muvazzaf astsubay olabileceğine" yönelik rapor aldığı, ilgili yönergede raporların geçerlilik süresi belirtilmişse de, eğitimine devam eden kişilerden yeniden rapor alınacağı ve eğitime devamının ancak bu şekilde mümkün olacağına ilişkin olarak ne yönerge ne de Dış Kaynaktan Muvazzaf Astsubay Temin Yönetmeliği ya da Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'nde bir düzenlemenin bulunduğu, bu kapsamda dava konusu olay incelendiğinde, davacının 2017 yılından "muvazzaf astsubay olur" kararlı raporu bulunduğu, davalı idarenin hukuka aykırı olduğu mahkeme kararı ile ortaya konulan işlemi olmasaydı davacının eğitimine devam edeceği hususları göz önüne alındığında iptal kararından beklenen amacın sağlanabilmesi ve hukuka aykırı bulunan işlemden doğan tüm sonuçların ortadan kaldırılabilmesi için davacının bu karar üzerine eğitimine başlatılması gerektiği açık olduğundan, davacının "muvazzaf astsubay olur" kararlı sağlık kurulu raporu alamadığı gerekçesiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararla; davacının, eğitim göreceği Karamürselbey Eğitim Merkezi Komutanlığı tarafından ilişiğinin kesildiği tarih itibarıyla eğitime devam edebilmesi için tabi olacağı eğitim takviminin 20/12/2018 tarihi itibarıyla tebliğ edildiği, söz konusu takvimde; 20/12/2018 tarihinde "muvazzaf astsubay olur" kararlı sağlık raporu alması maksadıyla yeniden hastaneye sevk edildiği hususunun da belirtildiği, bu işlemin idari davaya konu olabilecek nitelikte kesin ve icrai bir işlem olduğu; ancak davacı tarafından bu işleme karşı dava açılmadığı, işbu davanın konusunun da söz konusu işlem olmayıp, davacının yeniden sevk edildiği hastanelerden "muvazzaf astsubay olur" kararlı sağlık raporu alamaması nedeniyle eğitim merkezinde eğitime başlatılmamasına ilişkin işlem olduğu, dolayısıyla, davacıya yeniden sağlık kurulu raporu aldırılmasına ilişkin işlemin hukuka uygunluğunun işbu davada irdelenemeyeceği açık olmakla birlikte, askeri öğrencilerin sağlık açısından göreve uyarlık ve elverişlilik yönlerinden sağlık raporu kontrolüne tabi tutulabileceğinin 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu'nun amir hükmü olduğu, bu hususun MSY:33-3 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı Personelinin Sağlık Muayene Yönergesi'nin 3. bölüm 11. maddesi ve 6. bölüm 3. maddelerinde de belirtildiği, uyuşmazlıkta davacının askeri eğitimden uzakta kaldığı süre göz önüne alındığında, "muvazzaf astsubay olur" kararlı sağlık kurulu raporu aldırılmak üzere yeniden hastaneye sevk edilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmakla mahkeme kararında bu yönüyle hukuki isabet görülmediği; diğer taraftan, dosyanın incelenmesinden; davacının, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Yalova ili Karamürselbey Eğitim Merkezi Komutanlığı Astsubay Meslek Yüksek Okulunda dış kaynaktan temin muvazzaf astsubay adayı olarak eğitim görmekte iken güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz çıktığından bahisle muvazzaf astsubay adaylığına son verilerek 18/07/2018 tarihinde eğitiminin sonlandırıldığı, bu işleme karşı açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih E:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği, bu karar gereği Deniz Kuvvetleri Komutanlığınca Karamürselbey Eğitim Merkezi Komutanlığına gönderilen 17/12/2018 tarihli yazı doğrultusunda, Eğitim Merkezi Komutanlığı tarafından davacıya, ilişiğinin kesildiği tarih itibarıyla eğitime devam edebilmesi için tabi olacağı eğitim takviminin tebliğ edildiği, söz konusu takvimde; 20/12/2018 tarihinde "muvazzaf astsubay olur" kararlı sağlık raporu alması maksadıyla yeniden hastaneye sevk edildiği hususunun da belirtildiği, bu doğrultuda davacının ilk olarak sevk edildiği Gölcük Necati Çelik Devlet hastanesinden alınan raporda; "Trombositopeni, Hepatosplenomegali" tanısıyla "A/35-(F2), A/45-(F12) muvazzaf astsubay adayı olamayacağının" belirtilmesi üzerine, davacının bu rapora karşı itiraz ettiği, itiraz üzerine sevk edildiği Soma İlçe Devlet Hastanesi tarafından düzenlenen 17/01/2019 tarihli raporda; "075.1-Sekonder Polisitemi" tanısı ve "Sağlık Yeteneği Yönetmeliği Ek-D(1) numaralı değerlendirme sütununa göre muvazzaf astsubay olamaz, Sağlık Yeteneği Yönetmeliği Ek -D(2) numaralı değerlendirme sütununa göre muvazzaf astsubay olur" şeklinde tespitlerde bulunulduğu, bunun üzerine Derince Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevk edildiği, anılan hastane tarafından düzenlenen 08/02/2019 tarihli raporda; "Sekonder Polisitemi" tanısıyla "Ek -D(1)'e göre muvazzaf astsubay olamaz, Ek-D(2)'ye göre muvazzaf astsubay olur" şeklinde tespitlerde bulunulduğu, davalı idare tarafından söz konusu raporlar göz önünde bulundurularak, davacının "muvazzaf astsubay olur" kararlı sağlık raporu alamaması nedeniyle iptal kararı gereğinin yerine getirilmesine yönelik işlem tesis edilemeyeceğinin 12/04/2019 tarihli tutanak ile davacıya bildirilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı, uyuşmazlıkta, davalı idarece MSY 33-3 sayılı Yönergenin yukarıda yer verilen hükmü uyarınca yeniden sağlık kurulu raporu aldırılmak üzere hastaneye sevk edilen davacının, dış kaynaktan temin yoluyla eğitime başlatıldığı "Yara savunma" sınıfının muharip sınıflardan olduğu, kendisine tanısı konulan "Sekonder polisitemi" hastalığının, Türk Silahlı Kuvvetleri Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'nin EK-D Personel Adaylarının Hastalıklara Göre Değerlendirme Çizelgesi'nin muharip sınıfların tabi olduğu (1) Numaralı Subay ve Astsubay Adayları Değerlendirme Sütunundaki karşılığının (-) olduğu, davacı tarafından söz konusu hastalığının olmadığı yönünde bir iddianın da bulunmaması karşısında, yukarıda yer verilen Yönetmelik hükümleri çerçevesinde "muvazzaf astsubay olur" kararlı sağlık kurulu raporu alamayan davacının eğitime kaldığı yerden başlatılmamasına yönelik tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yönde verilen idare mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle davalı idare vekilince yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, başvuruya konu mahkeme kararının kaldırılmasına; davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; güvenlik soruşturması sebebiyle ilişiğinin kesilmesine ilişkin davada verilen yürütmeyi durdurma ve iptal kararlarının gereğinin davalı idarece yerine getirilmediği, mahkemece verilen iptal kararı üzerine kendisinden yeniden bir sağlık raporu istenilmeden eğitimine kaldığı yerden devam ederek astsubay nasbedilmesi gerektiği, muvazzaf astsubay adaylarının herhangi bir nedenle ilişiklerinin kesilmesini müteakip mahkeme kararıyla geri dönmeleri halinde yeniden sağlık kurulu raporu istenileceğine dair mevzuatta herhangi bir hükmün bulunmadığı, temyize konu kararda ilgili yönetmelik ve yönerge hükümlerinin hatalı yorumlandığı, hakem hastanece konulan tanının A diliminde yer alan bir hastalık olduğu, “SAT/SAS Kursuna katılıp katılamayacağı ve kurbağaadam olup olamayacağının” belirlenmesi amacıyla birliği tarafından sevk edildiği İstanbul Haydarpaşa Sultan Abdülhamid Eğitim ve Araştırma Hastanesince düzenlenen ... günlü, ... sayılı sağlık kurulu raporu ile kendisine “sağlam” teşhisi konulduğu ve “SAT/SAS Kursuna katılır, Kurbağaadam olur” kararı verildiği, söz konusu rapor ile sağlık nitelikleri yönünden en iyi personelin görev yapabileceği en zor bölümlerden biri olan SAT/SAS Komandosu olarak görev yapabileceğinin ortaya konulduğu dikkate alındığında eksik inceleme ve araştırma yapılarak verilen kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği ileri sürülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma isteminin reddine karar verilerek ve dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
2017 yılı dış kaynaktan muvazzaf astsubay temini kapsamında astsubay adayı iken güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz sonuçlandığından bahisle ilişiğinin kesilmesi üzerine ... İdare Mahkemesinin E:... esasına kayden açtığı dava sonucunda ilişik kesme işlemi iptal edilen davacı tarafından, anılan davada verilen yürütmenin durdurulması kararı uyarınca hakkında tesis edilecek statüye alma işlemleri sırasında, temin faaliyetine başvuru aşamasında sunulan Soma İlçe Devlet Hastanesine ait 27/11/2017 tarihli sağlık kurulu raporunun geçerlilik süresi dolduğundan bahisle yeniden sağlık kurulu raporu istenilerek düzenlenen yeni raporlar uyarınca Sağlık Yönetmeliği'nde aranan sağlık şartlarını taşımadığından bahisle yargı kararı gereğinin yerine getirilemediğine ilişkin işlemin iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT :
211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu'nun 59. maddesinde "(Değişik: 22/1/2015-6586/22 md.) Subay, astsubay, uzman jandarma, sivil personel, askerî öğrenciler, erbaş ve erler ile bunların adayları, yönetmelikle belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde sağlık açısından; göreve uyarlık ve elverişlilik ile periyodik veya zorunlu kontrollere ya da sağlık raporu kontrolüne tabi tutulabilir." hükmü yer almaktadır.
31/10/2016 günlü, 2016/9431 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe konulan Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'nin 84. maddesinde "(1) Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli, bu Yönetmeliğin ilgili Bölümlerindeki sağlık kurulu muayeneleri hariç aşağıdaki durumlarda sağlık kurulu muayenesine tabi tutulabilir.
a) Son sağlık durumlarının saptanmasını yazılı olarak isteyenler.
b) Amirin veya tabibin gerekli gördüğü hallerde." hükmüne yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Hakkında Kanun'un "dosyaların incelenmesi" başlıklı 20. maddesinde "1. (Değişik birinci cümle: 18/6/2014-6545/17 md.) Danıştay, bölge idare mahkemeleri ile idare ve vergi mahkemeleri, bakmakta oldukları davalara ait her türlü incelemeyi kendiliğinden yapar. Mahkemeler belirlenen süre içinde lüzum gördükleri evrakın gönderilmesini ve her türlü bilgilerin verilmesini taraflardan ve ilgili diğer yerlerden isteyebilirler. Bu husustaki kararların, ilgililerce, süresi içinde yerine getirilmesi mecburidir. Haklı sebeplerin bulunması halinde bu süre, bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabilir..." düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Uyuşmazlık; güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucu ilişiği kesilen davacının açtığı davada verilen yürütmeyi durdurma kararı neticesinde okula yeniden yapılan kaydının, tekrardan sağlık kurulu raporu aldırılması sonucunda verilen "muvazzaf astsubay olamaz" görüşü doğrultusunda sonlandırılması işleminden kaynaklanmaktadır.
Askerlik mesleğinin özelliği göz önünde bulundurularak, ileride bu mesleği yapacak olan öğrencilerde bazı sağlık koşullarının aranması hizmetin gereği gibi ifa edilmesi açısından önem taşımakta olup, belirli bir süre statü dışında kalan adaylar açısından statüye tekrardan alınma sonrası sağlık kurulu raporu alınması işleminin, mesleğin özelliği, yukarıda belirtilen 211 sayılı Kanun ve Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'nin 84. maddesi uyarınca hukuka uygun olduğu değerlendirilmektedir.
Diğer taraftan, davacıya ilişkin sağlık kurulu raporlarında konulan tanının ve "muvazzaf astsubay olamaz" görüşünün teknik bir bilgi gerektirmesi nedeniyle, belirlenecek bir hakem hastaneye davacının sevk edilerek, ilgili hastanece yapılacak muayene ve tetkikler neticesinde davacının Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği hükümleri uyarınca muvazzaf astsubay olup olamayacağı yönünde bir belirleme yapılması sonucunda bir karar verilmesi gerekirken, davalı idare tarafından gönderilen hastane raporları dikkate alınarak verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3\. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 03/07/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.