Danıştay danistay 2023/4355 E. 2025/2700 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/4355
Karar No : 2025/2700

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem : Dava; 2019-2020 eğitim - öğretim döneminde Polis Amirleri Eğitim Merkezi (PAEM) Müdürlüğünde öğrenci adayı olarak eğitime başlatılan davacının, Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinin Ek-3-1-A maddesinde belirtilen sağlık şartlarını taşımadığından bahisle ilişiğinin kesilmesine ilişkin 15/06/2020 tarihli Polis Akademisi Başkanlığı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; 2019-2020 eğitim-öğretim döneminde Polis Amirleri Eğitim Merkezi'ne geçici kaydı yapılan davacının gönderildiği Pursaklar Devlet Hastanesi'nce düzenlenen 21/01/2020 günlü sağlık kurulu raporunda; "Hematoloji hanesinde: Dalak uzun akım 14 cm artmış hematoloji, Gastroenteroloji hanesinde: Dalak uzun akışı 14 cm olup artmıştır. Gastroenteroloji T. Bil: 2,6<3, Romatoloji hanesinde: Romatoid artrit öyküsü, romatoloji önerilir. Teşhis hanesinde: Anemisi olan Talasemi Minör, Karar hanesinde: Öğrenci Olamaz." tanı kararının sağlık komisyonunda incelenmesi sonucu, davacının Ankara Şehir Hastanesi'ne sevki ile okul öğrencisi olup alamayacağına dair sağlık kurulu raporu aldırılmasına karar verilmesi üzerine, anılan hastanece düzenlenen 09/03/2020 günlü sağlık kurulu raporunda; "Teşhis hanesinde: Talasemi Taşıyıcılığı, Kalıtsal hemolitik anemiler, Splenomegali, Karar hanesinde: ETSŞY Ek-3-4-A/Ek-3-2-A ve Ek-3-1-C-2-b'ye uyar, Paem Öğrencisi Olamaz." tanı kararının sağlık komisyonunda incelenmesi neticesinde, dava konusu işlemle Polis Amirleri Eğitim Merkezi ile ilişiği kesilmiş ise de; mahkemelerinin 19/08/2020 tarihli ara kararı ile, davacının Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinin Ek-3-1-A maddesindeki (anemi + talasemi) sağlık şartlarını taşıyıp taşımadığı ve PAEM öğrencisi olup olamayacağını bildirir rapor düzenlenmesi için hakem hastane olarak belirlenen Ankara Yenimahalle Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nden rapor alınmasına karar verildiği, söz konusu hastanece hazırlanan 15/09/2020 günlü sağlık kurulu raporunda, "Tanı: anemisi olmayan talasemi minör, Ek/3 Dahiliye 2.b ye göre PAEM öğrencisi olur." tanısına istinaden mahkemelerince verilen 22/09/2020 günlü YD Kabul kararının ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin 14/10/2020 günlü kararıyla kaldırılması üzerine, davacının yeniden Yenimahalle Eğitim ve Araştırma Hastanesine gönderilmesine karar verildiği ve hastanenin 10/12/2020 günlü sağlık kurulu raporunda davacı hakkında "Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği Ek-3-1-A'ya göre PAEM öğrencisi olur." kararı verilmesi üzerine, mahkemelerince 23/12/2020 tarihinde ikinci kez YD Kabul kararı verildiği, bu kararın da ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... günlü, ... YD İtiraz sayılı kararı ile kaldırılması üzerine, mahkemelerinin 23/02/2021 günlü ara kararı ile, "davacının Splenomegali olup olmadığının ve bu durumun etyolojik bir patolojik nedene bağlı olup olmadığının, Dünya Sağlık Örgütü kriterlerine göre, kişide anemi bulunup bulunmadığının, mevcut hematolojik patolojik durumu baskılamaya veya farklı göstermeye yönelik herhangi bir tedavi kullanılıp kullanılmadığının" açıkça belirtilerek PAEM öğrencisi olup olamayacağını bildirir rapor düzenlenmesi için üçüncü kez Hacettepe Üniversitesi Hastanesi'nden rapor alınmasına karar verildiği, Hacettepe Üniversitesi Hastanesi'nin ... günlü, ... sayılı raporu ve ... günlü, ... sayılı raporlarında; "Hastanın güncel kan sonuçlarındaki bulgular Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Ek-3,A maddesinde Hematoloji alt başlığında yer alan b maddesindeki talasemi minör (talasemi taşıyıcılığı) ile uyumludur. Hasta, talasemi taşıyıcısıdır. Bu sebeple sağlam kabul edilir. Durum bildirir rapordur." tespitine yer verildiği, Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği hükümlerine göre Polis Amirleri Eğitim Merkezi öğrencisi olabilmek için gerekli sağlık şartlarını taşıdığı üç ayrı hakem hastaneden alınan raporla anlaşılan davacının ilişiğinin kesilmesi yolunda tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; Mahkeme kararının usul ve hukuka uygun bulunduğu gerekçesiyle, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacının ilişiğinin kesilmesine neden olan tanının, Pursaklar Devlet Hastanesi'nin 21/01/2020 günlü ve Ankara Şehir Hastanesi'nin 09/03/2020 günlü sağlık kurulu raporlarıyla tespit edilen "anemi + talasemi ve splenomegali" tanıları olduğu, söz konusu raporların davacının okula geçici kayıt yaptırdığı andaki sağlık durumunu belgelediği, davacının Polis Amirleri Eğitim Merkezi öğrencisi olamayacağına karar verilmesine ilişkin işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Sekizinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 19/07/2023 günlü, K:2023/33 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 2. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava, 2019-2020 eğitim - öğretim döneminde Polis Amirleri Eğitim Merkezi (PAEM) Müdürlüğünde öğrenci adayı olarak eğitime başlatılan davacının, Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinin Ek-3-1-A maddesinde belirtilen sağlık şartlarını taşımadığından bahisle ilişiğinin kesilmesine ilişkin 15/06/2020 tarihli Polis Akademisi Başkanlığı işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT :
-16/07/2015 günlü, 29418 sayılı Resmi Gazete ile yürürlüğe giren (ve dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan) Polis Akademisi Başkanlığı Polis Amirleri Eğitimi Merkezi Giriş ve Eğitim Öğretim Yönetmeliği'nin;
"Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "1) Bu Yönetmelikte geçen;... o) Sağlık Yönetmeliği: 4/8/2003 tarihli ve 25189 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğini... ifade eder."
"Adaylarda aranılan şartlar" başlıklı 9. maddesinde, " (1) PAEM’e başvuru yapacak adaylardan;... b) Emniyet mensubu olmayan adaylarda aşağıdaki şartlar aranır: ... 6) Sağlık Yönetmeliğinde belirtilen şartları taşımak..."
"PAEM’den çıkma ve çıkarılma" başlıklı 41. maddesinde, "... (2) İlgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla öğrencilerden;... b) Sağlık kurullarınca verilecek raporlara dayalı olarak PAEM’de öğrenime devam imkânı kalmadığı Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığınca belirlenmiş olanların... yönetim kurulu kararı, müdürün teklifi ve Başkanın onayı ile PAEM’den ilişikleri kesilir..." hükümlerine yer verilmiştir.
-03/01/2018 günlü, 30290 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nin;
"Okullara alınacak öğrenci adaylarında aranacak sağlık şartları" başlıklı 5. maddesinde, "(1) (Değişik cümle:RG-29/9/2019-30903) Okullara alınacak öğrenci adayları için giriş raporu aldırılır ve öğrenci adayları A dilimi sağlık şartlarına uygun olmak zorundadırlar . Bu Yönetmelikte bire bir karşılığı olmayan durumlarda, bu Yönetmeliğin 21 inci maddesi gereği, öğrenci adayının muayenesini yapan hastane sağlık kurulu doktorları, kişinin hastalığının uygun olabileceği dilim hakkında karar verir. B-C-D-E dilimlerinde geçen hastalığı olanlar veya 21 inci madde gereği değerlendirildiğinde hastalıklarının B-C-D-E dilimlerine uyduğuna, A dilimine uymadığına karar verilenler öğrenci olamazlar."
Anılan Yönetmeliğin "Hastalık Branşlarının Sınıflandırılması" başlıklı (29/09/2019 günlü, 30903 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren haliyle değişik) Ek-3 bölümünün;
"1- Dahiliye (Endokrinoloji- Hematoloji- Nefroloji- Gastroenteroloji) ve Enfeksiyon Hastalıkları" başlığı altında,
"A Dilimi
Dahiliye ve enfeksiyon hastalıkları yönünden sağlam olacaktır.
Bu sisteme ait kronik hastalığı, sürekli diyet uygulamasıyla veya ilaç tedavisiyle kontrol altında tutulmayı gerektirecek bir hastalığı, tedavisiz şekilde remisyonda olsa dahi sürekli olarak kontrol altında tutulmayı gerektirecek bir hastalığı, organ ve sistem fonksiyonlarını etkileyen bir hastalığı, sakatlığı olanlar ile doğuştan (konjenital) veya sonradan (cerrahi-travmatik) organ eksikliği veya organ yokluğu olanlar (aşağıdaki istisnai maddeler hariç) öğrenciliğe kabul edilmezler.
...
B-C-D dilimlerinde tanımlanan hastalıklar öğrenciliğe engeldir.
...
(2) Hematolojik yönden;
...
b) WHO (Dünya Sağlık Örgütü) kriterlerine göre anemisi olmayan talasemi taşıyıcılığı (talasemi minör) sağlam kabul edilir.
...
B Dilimi
...
(2) Hematolojik yönden;
...
b) Organ ve sistem fonksiyonlarını bozmayan, patolojik bir etyolojik faktöre bağlı gelişen veya etyolojisi tespit edilemeyen, WHO (Dünya Sağlık Örgütü) kriterlerine göre anemisi olanlar,
...

"4- Genel Cerrahi" başlığı altında,
" A Dilimi
Genel cerrahi yönünden sağlam olacaktır.
Bu sisteme ait kronik hastalığı, sürekli diyet uygulamasıyla veya ilaç tedavisiyle kontrol altında tutulmayı gerektirecek bir hastalığı, tedavisiz şekilde remisyonda olsa dahi sürekli olarak kontrol altında tutulmayı gerektirecek bir hastalığı, organ ve sistem fonksiyonlarını etkileyen bir hastalığı, sakatlığı olanlar ile doğuştan (konjenital) veya sonradan (cerrahi-travmatik) organ eksikliği veya organ yokluğu olanlar (aşağıdaki istisnai maddeler hariç) öğrenciliğe kabul edilmezler.
...
B-C-D dilimlerinde tanımlanan hastalıklar öğrenciliğe engeldir.
...
(7) Patolojik bir etyolojik faktörün tespit edilebilmesine yönelik gerekli olan bütün laboratuvar yöntemlerinin, görüntüleme yöntemlerinin, fonksiyon tespit yöntemlerinin yapıldığı, patolojik bir etyolojik faktöre bağlı olmadığı ispatlanan, organ ve sistem fonksiyonlarında bozukluk oluşturmayan hepatomegali, splenomegali sağlam kabul edilir. Patolojik bir etyolojik faktör tespit edilmesi durumunda ilgili bölümce (hematoloji, immünoloji, gastroenteroloji veya diğer) değerlendirilir.
...
B Dilimi
...
(7) b),Organ ve sistem fonksiyonlarını bozmayan, patolojik bir etyolojik faktöre bağlı olan hepatomegali veya splenomegali.
..."
hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yukarıda anılan yönetmelik hükümleri incelendiğinde, "splenomegali (dalak büyümesi)"nin her durumda başlı başına öğrencilikten ilişik kesme sebebi olarak gösterilemeyeceği, "patolojik bir etyolojik faktörün tespit edilebilmesine yönelik gerekli olan bütün laboratuvar yöntemleri, görüntüleme yöntemleri, fonksiyon tespit yöntemleri yapılarak, patolojik bir etyolojik faktöre bağlı olmadığı ispatlanan, organ ve sistem fonksiyonlarında bozukluk oluşturmadığı belirlenen" splenomegali tanısının "sağlam" kabul edileceği, diğer durumlarda hastanın sağlık durumunun B, C veya D dilimi olarak değerlendirileceği anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan; yine anılan mevzuat hükümlerine göre, WHO (Dünya Sağlık Örgütü) kriterlerine göre "anemisi olmayan talasemi taşıyıcılığı"nın A diliminde ve "sağlam" olarak kabul edileceği, "organ ve sistem fonksiyonlarını bozmayan, patolojik bir etyolojik faktöre bağlı gelişen veya etyolojisi tespit edilemeyen, WHO (Dünya Sağlık Örgütü) kriterlerine göre anemisi olanlar"ın ise B diliminde kabul edilecekleri ve bu durumun öğrenciliğe engel teşkil edeceği açıktır.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgeler incelendiğinde; gerek dava konusu işleme dayanak teşkil eden Ankara Şehir Hastanesi'nin 09/03/2020 günlü ve gerekse idare mahkemesince hakem hastane olarak tayin edilen Hacettepe Üniversitesi Hastanesi'nin 22/03/2021 günlü sağlık kurulu raporları ile davacıda "splenomegali (dalak büyümesi)" olgusu sabit olmakla birlikte, Hacettepe Üniversitesi Hastanesinin anılan raporundaki açıklamalar dikkate alındığında, davacıda tespit edilen "splenomegali" olgusunun "talasemi taşıyıcılığı" ile ilişkilendirildiği, diğer taraftan; dava konusu işleme dayanak teşkil eden sağlık kurulu raporlarından Pursaklar Devlet Hastanesi'nin 21/01/2020 günlü raporunda davacının hemoglobin (Hgb) değerinin 11,2 olarak tespit edildiği, Ankara Şehir Hastanesi'nin 09/03/2020 günlü sağlık kurulu raporunda ise davacının (Hgb) değerinin 11, 6 olarak tespit edildiği ve "WHO (Dünya Sağlık Örgütü) kriterlerine göre anemisi olan talasemi" tanısı konulduğu; idare mahkemesince ilk olarak hakem hastane olarak tayin edilen Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Yenimahalle Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nin 15/09/2020 günlü sağlık kurulu raporunda, "splenomegali saptanmadı. WHO kriterlerine göre anemisi olmayan talasemi minör" teşhisi konulduğu, bu raporda davacının hemoglobin değerinin belirtilmediği, aynı hastanece düzenlenen 10/12/2020 günlü sağlık kurulu raporunda da "anemi olmayan talasemi taşıyıcı" denilmekle birlikte davacının hemoglobin değerinin belirtilmediği, istinaf merciinin 04/02/2021 günlü YD İtiraz Kabul kararı sonrasında idare mahkemesince hakem hastane olarak tayin edilen Hacettepe Üniversitesi Hastanesi'nin 22/03/2021 günlü sağlık kurulu raporunda davacının Hgb değerinin 12,3 olarak tespit edildiği ve raporda "talasemi taşıyıcılığına bağlı olarak hb 12,3 olan hastada anemi bulunmaktadır." değerlendirmesinin yapıldığı, son olarak aynı hastane tarafından düzenlenen 26/04/2021 günlü ek sağlık kurulu raporunda ise, "hastanın güncel kan sonuçlarındaki bulgular, talasemi minör ile uyumludur. Hasta talasemi taşıyıcısıdır. Bu nedenle sağlam kabul edilir." şeklinde tıbbi görüşe yer verildiği anlaşılmaktadır.
Konuya ilişkin tıp literatürü ve kaynakları incelendiğinde; "anemi"nin; "vücudun dokularına gerekli oksijen taşımak için kandaki kırmızı kan hücrelerinin sayısının veya hemoglobin miktarının normalin altına düşmesi durumu" olarak tanımlandığı, "talasemi"nin ise (diğer adıyla akdeniz anemisi) aneminin bir türü olduğu, WHO (Dünya Sağlık Örgütü) tarafından belirlenen kriterlere göre, "anemi"nin, "15 yaşın üzerindeki yetişkin erkeklerde Hgb değerinin 13 gr/dl altında, 15 yaşın üstünde ve gebe olmayan kadınlarda 12 g/dl nin altında, gebelerde ise 11gr/dl’nin altında olması" şeklinde tanımlandığı görülmektedir.
Uyuşmazlıkta; dava konusu işleme dayanak teşkil eden sağlık kurulu raporlarında davacının Hgb değerlerinin 11,2 ve 11,6 olarak tespit edildiği, idare mahkemesince ilk olarak hakem hastane olarak belirlenen Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Yenimahalle Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nce düzenlenen sağlık kurulu raporlarında davacının Hgb değerlerinin belirtilmediği, dava sürecinde sonradan hakem hastane olarak tayin edilen Hacettepe Üniversitesi Hastanesi'nin 22/03/2021 günlü sağlık kurulu raporunda davacının Hgb değerinin 12,3 olarak belirlendiği, anılan hastanece düzenlenen 26/04/2021 günlü ek raporda ise herhangi bir Hgb değerinin bulunmadığı, yukarıda yer verilen bilgiler ışığında konu incelendiğinde, davacının ölçülen bütün Hgb değerlerinin 13 gr/dl altında kaldığı, bu durumun ise WHO (Dünya Sağlık Örgütü) tarafından belirlenen kriterlere göre "anemi" olarak değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; davacının Hgb değerlerinin WHO (Dünya Sağlık Örgütü) tarafından belirlenen kriterlerin altında kaldığı belirtilmek suretiyle yeniden hakem hastaneye sevk edilmesi ve "davacının WHO (Dünya Sağlık Örgütü) kriterlerine göre anemi ya da talasemi taşıyıcısı olup olmadığının belirtildiği" yeni bir sağlık kurulu raporu almak suretiyle karar verilmesi gerektiğinden, dava konusu işlemin iptali yolundaki mahkeme kararına karşı davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3\. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 26/05/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.


(X) KARŞI OY:
Dava; 2019-2020 eğitim - öğretim döneminde Polis Amirleri Eğitim Merkezi (PAEM) Müdürlüğünde öğrenci adayı olarak eğitime başlatılan davacının, Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinin Ek-3-1-A maddesinde belirtilen sağlık şartlarını taşımadığından bahisle ilişiğinin kesilmesine ilişkin 15/06/2020 günlü Polis Akademisi Başkanlığı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlık konusu olayda; davacının, ETSŞY gereğince sağlık kurulu raporu almak üzere sevk edildiği ve dava konusu işleme dayanak teşkil eden Ankara Şehir Hastanesi'nin 09/03/2020 günlü sağlık kurulu raporu ile davacıda "splenomegali (dalak büyümesi)" olgusu tespit edildiği, yine dava konusu işleme dayanak teşkil eden sağlık kurulu raporlarından Pursaklar Devlet Hastanesi'nin 21/01/2020 günlü sağlık kurulu raporunda davacının hemoglobin (Hgb) değerinin 11,2 olarak tespit edildiği, Ankara Şehir Hastanesi'nin 09/03/2020 günlü sağlık kurulu raporunda ise davacının (Hgb) değerinin 11, 6 olarak tespit edildiği ve "WHO (Dünya Sağlık Örgütü) kriterlerine göre anemisi olan talasemi" tanısı konulduğu, anılan raporlara istinaden davacının okulla ilişiğinin kesildiği, idare mahkemesince ilk olarak hakem hastane olarak tayin edilen Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Yenimahalle Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nin 15/09/2020 günlü sağlık kurulu raporunda, "splenomegali saptanmadı. WHO kriterlerine göre anemisi olmayan talasemi minör" teşhisi konulduğu, bu raporda davacının hemoglobin değerinin belirtilmediği, aynı hastanece düzenlenen 10/12/2020 günlü sağlık kurulu raporunda "anemi olmayan talasemi taşıyıcı" denilmekle birlikte davacının hemoglobin değerinin belirtilmediği, istinaf merciinin 04/02/2021 günlü YD İtiraz Kabul kararı sonrasında idare mahkemesince hakem hastane olarak tayin edilen Hacettepe Üniversitesi Hastanesi'nin 22/03/2021 günlü sağlık kurulu raporunda davacının Hgb değerinin 12,3 olarak tespit edildiği ve bu raporda "talasemi taşıyıcılığına bağlı olarak hb 12,3 olan hastada anemi bulunmaktadır." değerlendirmesinin yapıldığı, son olarak aynı hastane tarafından düzenlenen 26/04/2021 günlü ek sağlık kurulu raporunda ise, "hastanın güncel kan sonuçlarındaki bulgular, talasemi minör ile uyumludur. Hasta talasemi taşıyıcısıdır. Bu nedenle sağlam kabul edilir." şeklinde tıbbi görüşe yer verildiği, anılan rapor üzerine idare mahkemesince iptal kararı verildiği, istinaf aşamasında da ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince istinaf başvurusunun reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
İdari işlemlerin yargısal denetimi, kural olarak dava konusu işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka uygunluğunun denetimine ilişkindir. İşlemin sebep unsurunun, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hususlara dayalı olması halinde, davalı idarece anılan uzmanlık alanına ilişkin bilgi ve görüşlere dayalı olarak işlem tesis edilmesi gerektiği gibi, sözü edilen işlemlerin yargısal denetiminde, yargı merciince de, anılan sebep unsurunu oluşturan özel ve teknik bilginin hukuka uygunluğunun denetlenmesi gerekecektir.
Nitekim, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 266. maddesinde; "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir...." hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlıkta; dava konusu işlemin, davacının sağlık şartlarını taşımadığına ilişkin Sağlık Kurulu raporuna dayalı olduğu göz önüne alındığında; işlemin dayanağı olan Sağlık Kurulu raporunun hukuka aykırı olduğu iddiasıyla açılan davalarda yapılacak yargısal denetimde, özel ve teknik bilgi içeren Sağlık Kurulu raporunun, bilim ve fenne uygunluğu, yapılan tetkik ve tahlil sonuçları ile teşhis ve tanının hukuka uygunluğunun belirlenmesi, bu amaçla da; işleme dayanak Sağlık Kurulu raporunun hastalık branşına uygun uzman bilirkişilere incelettirilmesi gerekecektir.
Mahkemece görüşüne başvurulan ve bilirkişi niteliğinde olan hakem Hastane tarafından yapılacak incelemede; dayanak Sağlık Kurulu raporunun usul ve fenne aykırı olduğu, hastalığın tesbitine ilişkin yeterli tetkik yapılmadığı ya da tanı için ileri tetkik yapılması gerektiğinin belirlenmesi halinde; davacının sağlık şartlarını sağlayıp sağlamadığının belirlenebilmesi için yeniden tetkik ve tahlile tabi tutulması, önceki rapora itibar edilemeyeceğine ilişkin açıklamalar içeren raporun Mahkemeye ibrazı, Mahkemece de, sözü edilen raporun yeterli bulunması halinde hükme esas alınması gerektiği açıktır.
Esasen, yukarıda aktarılan yargılama süreci, HMK 266. maddede öngörülen "özel ve teknik bilgi içeren" konulara ilişkin uyuşmazlıklarda uygulanacak yargılama yöntemine daha uygun olacağı gibi; dava konusu işlemin sebep unsurunun denetimine ilişkin idari uyuşmazlıklar bakımından da, "işlem yargılaması" esasına dayanan idari yargılama hukukunun da özüne uygun olacaktır.
Öte yandan, Mahkemelerce, işlemin dayanağının tamamen bertaraf edilmesinin hukuken hiçbir izahı ve dayanağı bulunmadığı gibi, davacının doğrudan ve yeniden sağlık muayenesine tabi tutulmasına ilişkin uygulama, Mahkemeleri, idari fonksiyon içinde yürütülecek idari usulün bir parçasına dönüştürecek ve "yargılama" fonksiyonundan uzaklaştıracaktır.
Bu itibarla; somut uyuşmazlıkta, gerek dava konusu işleme dayanak olan sağlık kurulu raporlarında ve gerekse hakem hastane olarak tayin edilen hastanelerce düzenlenen sağlık kurulu raporlarında davacıda "splenomegali (dalak büyümesi)" tespit edilmekle birlikte, davacının Dünya Sağlık Örgütü'nce (WHO) belirlenen kriterlere göre düşük seviyede ölçülen hemoglobin (Hgb) değerlerinin splenomegali (dalak büyümesi) ile ilişkisi olup olmadığı ve WHO kriterlerine göre davacının "anemi" sayılmasını gerektiren hemoglobin (Hgb) değerlerinin "talasemi taşıyıcısı" olarak değerlendirilmesi noktasında, davacının sağlık şartlarını taşımadığına ilişkin işleme dayanak alınan sağlık kurulu raporuyla ilgili hiçbir inceleme ve değerlendirme içermeyen, anılan rapora niçin itibar edilemeyeceğine ilişkin tesbitlere ve açıklamalara yer vermeyen, davacının doğrudan sağlık muayenesine tabi tutulması suretiyle düzenlenen Sağlık Kurulu raporu hükme esas alınarak verilen temyize konu kararda hukuki isabet bulunmadığı görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.


(XX) KARŞI OY :
Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararı hukuka ve usule uygun olup, anılan kararın onanması gerektiği oyuyla, bozulmasına yönelik çoğunluk kararına katılmıyorum.