Danıştay danistay 2023/3594 E. 2025/1897 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/3594
Karar No : 2025/1897

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : ... Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğüne geçici kaydı yapılan davacı, Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nin Ek-3-7-A maddesinde belirtilen şartları taşımadığından bahisle okuldan ilişiğinin kesilmesine ilişkin 20/01/2022 günlü Polis Akademisi Başkanlığı işleminin iptali istemiyle dava açmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının POMEM öğrencisi olup olamayacağı hususunun açıklığa kavuşturulması için Mahkemenin 22/08/2022 günlü ara kararıyla sevk edildiği Ankara Şehir Hastanesince düzenlen ... günlü, ... sayılı raporun "Göz Hastalıkları" başlıklı kısmında "görme sağ: -0.25 - 1.75 x 105 ile 0.7, Sol: -1.75 x 75 ile 0.9-tam, Biyo: sağ-sol: rotatuar nistagmus mevcut, Fundus: sağ-sol: doğal..." ibarelerine yer verilerek nistagmus ve diğer düzensiz göz hareketleri tanısının konulduğu ve buna göre de davacının Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nin Ek-3-7-B-8/b uyarınca POMEM öğrencisi olamayacağı yönünde kanaat bildirildiği, bu durumda; davacının, Yönetmelik'te aranılan sağlık şartlarını taşımadığının Mahkemece sevk edildiği sağlık kuruluşu tarafından hazırlanan rapor ile tespit edilmiş olduğu, ilişiğinin kesilmesi yönünde tesis olunan davaya konu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle dava reddedilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararla; dosyanın incelenmesinden, ... POMEM'e geçici kaydı yapılan davacının aldığı sağlık kurulu raporunun Kurum Sağlık Komisyonunca incelenmesi sonucunda Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği EK-3-7-A maddesine uymadığından (diskromatopsi) bahisle okuldan ilişiğinin kesilmesine yönelik işleme karşı görülmekte olunan davanın açıldığı, idari işlemin unsurlarından olan sebep unsurunun, tüm idari işlemlerde olduğu gibi idari işlemin tesis edilmesinden önce mevcut olan ve idareyi işlem yapmaya sevkeden, nesnel hukuk kurallarınca belirlenmiş bulunan bir etken olduğu, idari işlemin sebep ögesindeki hukuka aykırılığın, işlem yargı mercii önüne getirildiğinde resen dikkate alınacağı; diğer taraftan, açılan bir davada idarece ileri sürülmemiş ancak idari yargı yerince dosyanın incelenmesi sonucu başka bir neden saptanmış ve idarece ileri sürülen nedenin hukuken geçerli olmadığı belirlenmiş ise idarenin ileri sürdüğü nedenin bir yana bırakılarak dosyadan saptanan nedene göre uyuşmazlığın çözümlenebilmesine idare hukukunda “sebep ikamesi” adı verildiği, dosyada saptanan bu nedenin dava konusu işlemin tesisini haklı kılacak nitelikte olması durumunda davanın reddine karar verilebileceği, idari yargı yetkisinin idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olduğu, idari mahkemelerin, yürütme görevinin kanunlar ile gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremeyecekleri, idari işlemin yapılmasını gerektiren, idareyi işlem tesis etmeye sevk eden maddi veya hukuki durumların idari işlemin sebep unsurunu teşkil ettiği, yargı mercii tarafından idari işlemin sebep unsuru yönünden hukuki denetiminin, kural olarak, idarece tesis edilen işlemde dayanılan maddi ve hukuki sebepler dikkate alınarak gerçekleştirilmesi gerektiği, bu kuralın istisnasını teşkil eden sebep ikamesinin ise resen araştırma ilkesinin gereği olarak ancak dosya kapsamında davanın taraflarınca (asli ya da fer'i) ortaya konulan ve fakat işleme sebep olarak gösterilmeyen maddi ya da hukuki sebeplerle sınırlı olması gerektiği, aksi halin "hak arama hürriyeti"nin ve "kanunların idari makamlara bıraktığı yetkilerin kullanılışının hukuka uygunluğunun araştırılması" ile idarenin yerine geçerek "idari eylem ve işlem niteliğinde yargı kararı verme" arasındaki sınırın ihlaline neden olacağı sonucuna varıldığı; bakılan uyuşmazlıkta, davacının "renk körlüğü" tanısı nedeniyle polis meslek eğitim merkezinden ilişiğinin kesilmesine ve hükme esas alınan raporda davacıda "renk körlüğü" bulunmadığı, sağ ve sol gözlerinin tam olduğu hususu belirtilmesine rağmen aynı hakem hastane raporunda davacıda "nistagmus" rahatsızlığının bulunduğu, bu hususun da Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nin Ek-3-7-B-8-b maddesi kapsamına girmesi sebebiyle davacının A dilimi sağlık şartlarına sahip olmamasından dolayı POMEM öğrencisi olmayacağı yönünde görüşte bulunması üzerine idare mahkemesince, davacının ilişiğinin kesilmesine sebebiyet veren tanı hakkındaki tespitler dikkate alınmayarak "nistagmus" rahatsızlığının bulunması nedeniyle ilişiğinin kesilmesinin yerinde olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, bu durumda; işbu davada, dava konusu ilişik kesme sebebinin, davacının "nistagmus" rahatsızlığı değilde ''Renk Körlüğü'' rahatsızlığına sahip olmasına dayanması ve işbu dava konusu işlem bakımından sebep ikamesi yapılmasının hukuken mümkün görülmemesi, ayrıca hükme esas alınan hakem hastane raporunda davacıda "renk körlüğü" sağlık durumunun bulunmadığının belirtilmesi karşısında "renk körlüğü" sebebiyle davacının polis meslek eğitim merkezinden ilişiğinin kesilmesinde işbu davaya konu edilen işlemin sebep unsuru yönünden hukuka uygunluk görülmediği, aksi yönde değerlendirmelerde bulunan idare mahkemesi kararında da hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı tarafından; davacının renk körlüğü tanısı nedeniyle okuldan ilişiğinin kesildiği, sağlık kurulu raporunun davacının okula geçici kayıt yaptırdığı andaki sağlık durumunu belgelediği, sonradan alınan raporun davacının müracaat aşamasındaki sağlık durumunu belirleyemeyeceği gibi tesis edilen işlemin aksini de ispatlamayacağı, aday hakkında durum tespiti yapması istenilen hakem hastaneye kişinin sağlık özgeçmişini gösteren tüm raporların ve ilgili tüm bilgi-belgelerin gönderilmesi gerektiği, kişi hakkında fenne ve usule uygun rapor düzenlenmesini
n böylelikle mümkün olabileceği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Sekizinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 19/07/2023 günlü, K:2023/33 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 2. fıkrası uyarınca ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından davalının yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
27\. dönem POMEM sınavında başarılı olarak ... Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğüne geçici kaydı yapılan davacı; sağlık kurulu raporu alması için sevk edildiği ... Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesince düzenlenen ... günlü, ... sayılı sağlık kurulu raporunda "diskromatopsi (renk körlüğü)" tanısı konularak POMEM öğrencisi olamaz kararının verilmesi üzerine, söz konusu raporun incelenmesi neticesinde, Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nin EK-3-7-A maddesinde belirtilen sağlık şartlarını taşımadığı gerekçesiyle "Polis Eğitim Merkezi Öğrencisi Olamaz" kararı verilerek okulla ilişiğinin kesilmesi üzerine temyizen incelenen davayı açmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde, bu Kanunda hüküm bulunmayan bilirkişi, keşif, delillerin tespiti gibi hususlarda Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı kurala bağlanmıştır.
2577 sayılı Kanun'un anılan hükmüyle atıf yapılan 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Bilirkişiye başvurulmasını gerektiren hâller" başlıklı 266. maddesinde; Mahkemenin, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verebileceği; "Bilirkişi raporunun verilmesi" başlıklı 280. maddesinde; bilirkişi raporununun duruşma gününden önce birer örneğinin taraflara tebliğ edileceği; "Bilirkişi raporuna itiraz" başlıklı 281. maddesinde; tarafların, bilirkişi raporunun, kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde raporda eksik gördükleri hususların bilirkişiye tamamlattırılmasını, belirsizlik gösteren hususlar hakkında ise bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilecekleri hüküm altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerine göre, bilirkişi incelemesi yaptırılan yargılamalarda mahkemece esas hakkında karar verilmeden önce bilirkişi raporunun bir örneğinin taraflara tebliğ edilmesi ve Kanun'da belirtilen süre içinde bilirkişi raporuna tarafların itiraz edebilmelerine olanak tanınması, uygulanması zorunlu bir usul kuralıdır.
Uyuşmazlıkta, uyuşmazlığın çözümü için gerekli görüldüğünden İdare Mahkemesinin 25/08/2022 günlü ara kararı ile davacının Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği uyarınca POMEM öğrencisi olup olamayacağı hususunda rapor düzenlenmesi için Ankara Şehir Hastanesine sevk edilmesine karar verildiği, anılan Hastanece düzenlenerek Mahkemeye gönderilen ... günlü, ... sayılı raporun 07/09/2022 tarihinde dosya kapsamına girdiği, bilirkişi raporunun (sağlık kurulu raporunun) davacı ve davalı idareye tebliğ edildiğine ilişkin alındıların dosyada bulunmadığı, taraflara tebliğ edilmediği, dolayısıyla anılan bilirkişi raporuna tarafların itiraz edebilmesine olanak tanınmadan davanın esastan karara bağlandığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, mahkeme tarafından hükme esas alınan bilirkişi raporunun, aktarılan mevzuatın emredici hükümlerine aykırı olarak taraflara tebliğ edilmeksizin ve taraflara itiraz hakkı tanınmaksızın davanın esası hakkında karar verilmesinde usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3\. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 21/04/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.