Danıştay danistay 2023/1779 E. 2025/3041 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/1779
Karar No : 2025/3041

TEMYİZ EDEN (DAVACI) :...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava Konusu İstem : Dava; İzmir İl Jandarma Komutanlığında uzman onbaşı olarak görev yapan davacının, Urla İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde geçici olarak görevlendirildiği dönemde; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-g maddesinde yer alan "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiilini işlediğinden bahisle "Devlet memurluğundan çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararının iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ... İdare Mahkemesinin... günlü, E:... K:...sayılı kararıyla; İzmir İl Jandarma Komutanlığı ... İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde görev yapan Jandarma Uzman Çavuş E.İ.'nin nöbet değişimi sırasında cep telefonunu kaybettiğini fark ederek davacı ile birlikte telefonu aramalarına rağmen telefonu bulamamaları üzerine E.İ. tarafından Urla İlçe Emniyet Müdürlüğüne giderek kayıp başvurusunda bulunulduğu ve konu hakkında adli soruşturma başlatıldığı, soruşturma devam ederken davacının birlikte kaldığı ev arkadaşı Jandarma Uzman Çavuş K.B.A. tarafından, davacının yatmış olduğu salondaki kanepede yastığın içerisinde cep telefonunu bulduğunu idareye bildirilmesi üzerine davacı hakkında soruşturma başlatıldığı; dava dosyasındaki ifadeler ile bilgi ve belgeler ve soruşturma raporunun mevzuat hükümleriyle birlikte değerlendirilmesinden; davacı tarafından E.İ.'ye ait cep telefonunun rızası dışında alındığı anlaşılmakla; davacının eyleminin memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak fiili kapsamında kaldığından, davacının Devlet Memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı; öte yandan, Mahkemece dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu saptandığından, davacının bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi talebinin de reddi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine hükmedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; Mahkeme kararının usul ve hukuka uygun bulunduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, hakkında ceza mahkemeleri tarafından verilmiş herhangi bir mahkumiyet hükmü bulunmadığı, tarafına isnat edilen fiilin sübuta erdiği hususu her türlü şüpheden uzak ve somut olarak ortaya konulamadığı, masumiyet karinesinin ihlal edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ:...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
İzmir İl Jandarma Komutanlığında uzman onbaşı olarak görev yapan davacının, ... İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde geçici olarak görevlendirildiği dönemde; Uzman Çavuş E.İ.'nin nöbet değişimi sırasında cep telefonunu kaybettiğini fark ederek davacı ile birlikte telefonu aramalarına rağmen telefonu bulamamaları üzerine E.İ. tarafından Urla İlçe Emniyet Müdürlüğüne giderek kayıp başvurusunda bulunulduğu ve konu hakkında adli soruşturma başlatıldığı, daha sonra davacının birlikte kaldığı ev arkadaşı Jandarma Uzman Çavuş K.B.A. tarafından, davacının yatmış olduğu salondaki kanepede yastığın içerisinde E.İ'ye ait cep telefonunu bulduğunu idareye bildirilmesi üzerine davacı hakkında soruşturma başlatıldığı; yapılan soruşturma sonucunda davacının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-g maddesi uyarınca "memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiilini işlediğinden bahisle "Devlet memurluğundan çıkarma" cezası ile cezalandırılması üzerine, anılan disiplin cezasının iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT :
7068 sayılı "Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun"un "Devlet memurluğundan çıkarma" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasında "Devlet memurluğundan çıkarma cezası uygulanacak fiiller ve bu cezayı verme yetkisi ile ilgili olarak 657 sayılı Kanun hükümleri uygulanır..." kuralına yer verilmiş;
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-g maddesinde ise; "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren eylem, işlem, tutum ve davranışlar arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Kamu görevlilerinin disiplin cezasıyla cezalandırılabilmeleri için, disipline aykırı eylem veya işlemlerinin sübut bulup bulmadığının, usulüne uygun olarak yapılacak soruşturma ile ortaya konulması, soruşturma aşamasında kamu görevlisinin lehinde ve aleyhinde olan her türlü bilgi ve belgenin toplanması, bilahare disipline aykırı davranış olarak tespit edilen eylemin şüpheye yer bırakmayacak şekilde ispatlanarak bu eyleme uygun olan disiplin cezası maddesinin tayini ve uygulanması gerekmektedir.
Bu bağlamda, yapılan soruşturma sonucunda disiplin cezası verilebilmesi için, suça esas fiilin sübuta erdiğine ilişkin tespitin, hukuken geçerli, her türlü şüpheden uzak, kesin ve somut delillere dayanması gerektiği; aksi durumda, Anayasa, uluslararası sözleşmeler ve yargı kararları ile güvence altına alınmış bulunan masumiyet karinesinin ihlali sonucunun doğabileceği açıktır.
Nitekim; Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunun, Karar Tarihi: 02/07/2020, Başvuru Numarası:2016/14253 olan "Barış Baş" başvurusunda verdiği kararın 56. paragrafında; "Ceza muhakemesi hukuku ve disiplin hukuku farklı kural ve ilkelere tabi disiplinlerdir. Disiplin hukuku kurumun iç düzenini korumayı amaçlayan ve bunun için kamu görevlilerinin mevzuata, çalışma düzenine, hizmetin gereklerine aykırı fiillerine yönelik olarak uygulanacak yaptırımları ve bu yaptırımların uygulanmasındaki usul ve esasları düzenleyen bir hukuk alanıdır. Bazı hâllerde ise kamu görevlisinin fiili ceza hukuku kapsamında suç tanımına uymasının yanı sıra disiplin hukuku yönünden de sorumluluk gerektiren bir mahiyet taşıyabilir (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Özcan Pektaş, B. No: 2013/6879, 2/12/2015, § 25; Kürşat Eyol, § 30)."; 58. paragrafında ise; "Adli ve idari makamların kendi görev sınırlarını aşarak kişiyi suçlu ilan etmesi veya bu bağlamda birtakım çıkarımlarda bulunması masumiyet karinesinin ihlaline yol açabilir. Masumiyet karinesi kapsamındaki güvencelerin sağlanıp sağlanmadığının tespiti yapılırken ise kararın gerekçesinin bir bütün olarak değerlendirilmesi gerekir (Galip Şahin, § 48; M.I., B. No: 2012/1268, 30/12/2014, § 50). Bu kapsamda karar vericilerin kullandıkları dil kritik önem taşır (Mustafa Kıvrak, B. No: 2013/3175, 20/2/2014, § 36). Kamu makamlarının işlem ya da kararlarında belirttikleri gerekçeler veya kullandıkları dil nedeniyle bireye cezai sorumluluk yüklememeleri, ceza mahkemeleri tarafından suçlu bulunmamış bireyin masumiyeti üzerine gölge düşürülmesine sebebiyet vermemeleri gerekmektedir (Galip Şahin, § 47)." değerlendirmelerine yer verildiği görülmektedir.
Öte yandan. 09/05/2014 günlü, 28995 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 16/01/2014 günlü, E:2013/110, K:2014/8 sayılı kararıyla; "İdarenin faaliyetleri çok çeşitli, karmaşık ve değişken olduğundan disiplin cezasını gerektirecek fiillerin tümünün kanunda tek tek belirlenmesi güçtür. Kuralın incelenmesinden de görüleceği üzere memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketler denilmek suretiyle disiplin cezası gerektiren fiil ve hareketlerin çerçevesinin çizildiği anlaşılmaktadır." gerekçesiyle 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin 1. fıkrasının E bendinin (g) alt bendinin Anayasa'ya aykırı olmadığına karar verilmiştir.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) üzerinden yapılan incelemelerde; davacının, dava konusu işleme dayanak gösterilen olaydaki "hırsızlık" eylemine yönelik başlatılan cezai soruşturma sonucunda; ... Cumhuriyet Başsavcılığının... günlü, Soruşturma No:..., K:...ayılı Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararıyla; "...müştekinin 28/08/2021 günlü ifadesinde cep telefonumu ben kaybettim, kaybolmasıyla ilgili herhangi bir şikayetim yoktur şeklinde beyanda bulunması nedeniyle ... soruşturma sayılı dosyadan kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf suçundan şikayet yokluğu nedeniyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, olayla ilgili olarak müştekinin daha sonra 16/11/2021 günü ...'dan (davacıdan) şikayetçi olduğunu beyan ettiği, olayla ilgili bu işbu soruşturma evrakı üzerinden soruşturma işlemlerinin başlatıldığı ... şüphelinin müştekinin cep telefonunu çaldığına ilişkin kamu davası açmaya yeterli delilin bulunmadığı, şüphelinin eyleminin kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf suçu olduğunun değerlendirildiği, ancak müştekinin bu suç yönünden... soruşturma sayılı dosyada şikayetçi olmadığını beyan ettiği, şikayetten vazgeçmeden vazgeçmeye hukukun cevaz vermediği,.. ... soruşturma sayılı dosyada aynı fiil ve suç yönünden kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği de dikkate alındığında işbu soruşturma evrakının mükerrer kayıt niteliğinde olduğu anlaşıldığı" gerekçesiyle kamu adına kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar verildiği görülmektedir.
Bu durumda; davacının "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiilinin sübut bulduğuna ilişkin her türlü şüpheden uzak, kesin, somut ve inandırıcı delil elde edilemediği anlaşılmakla, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3\. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 17/06/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.


(X) KARŞI OY :
Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, hukuka ve usule uygun bulunduğundan onanması gerektiği düşüncesiyle kararın bozulması yolundaki çoğunluk kararına katılmıyoruz.