Danıştay danistay 2021/9711 E. 2025/2711 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/9711
Karar No : 2025/2711

DAVACI : ...

DAVALILAR : 1- ... Bakanlığı
2- ... Genel Komutanlığı
VEKİLİ : Av. .

DAVANIN KONUSU : Jandarma Genel Komutanlığı Trabzon/Yomra İlçe J.K.lığında uzman jandarma çavuş olarak görev yapan davacı tarafından,
1\. İstihbarat ihtisasından çıkarılmasına ilişkin ... günlü, ... D. Cari İsth. ve Koor. Ş. sayılı işlemin,
2\. Bu işlemin dayanağı olan JGY 52-11 (B) Jandarma Genel Komutanlığı İhtisaslaşma Yönergesi'nin 5. maddesinin (ğ) fıkrasının iptali ile
3\. Yoksun kaldığı tüm mali/özlük hakları ile 22.000-TL maddi ve 50.000-TL manevi tazminatın işlem tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından, istihbarat branşından çıkartılmasına ilişkin dava konusu işlemin sebebe dayalı olmadığı ve somutlaştırılmadığı; iptali istenen düzenleyici işlemin uyulması gereken somut ve objektif kurallara yer vermediği, idarenin geniş takdir yetkisine sahip olduğu ve bu takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri dışında subjektif (öznel) nedenlerle kullandığı, istihbarat branşındaki görevi esnasında herhangi bir etkinlik veya performans eksikliği bulunmadığı, istihbarat ihtisası ile ilgili değerlendirme veya sınava tabi tutulmadığı halde istihbarat ihtisasından çıkarıldığı, işlemin yetki, şekil, sebep ve maksat unsurları açısından da sakat olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALI İDARELERİN SAVUNMASI :
İçişleri Bakanlığı tarafından savunma verilmemiştir.
Davalı Jandarma Genel Komutanlığı tarafından; Yönerge'nin iptali istenen maddesinin 21/09/2016 tarihinde Komuta Katı Olur'u alınarak değişiklik yapıldığı ve bu şekilde yürürlüğe girdiği, 15/07/2016 tarihinden sonra Fetö/Pdy iltisaklı personelin tespit edilebilmesi ve idari hizmetlerin sürekliliğinin sağlanması maksadıyla istihbarat birimlerinde yeniden yapılanma ihtiyacının doğduğu, bu kapsamda ihtisasa alma veya ihtisastan çıkarma işlemlerinin İhtisaslaşma Yönergesine göre yürütüldüğü, davacının ihtisastan çıkarılması işleminin mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiği ve düzenleyici işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, Jandarma Genel Komutanlığı Trabzon/Yomra İlçe J.K.lığında Uzm.J.Çvş. olarak görev yapan davacı tarafından, istihbarat ihtisasından çıkarılmasına ilişkin Jandarma Genel Komutanlığı'nın ... tarih ve ... D. Cari İsth. ve Koor. Ş. sayılı işleminin ve bu işlemin dayanağı JGY 52-11 (B) Jandarma Genel Komutanlığı İhtisaslaşma Yönergesi'nin 5. maddesinin (ğ) fıkrasının iptali ile dava sürecinde gidiş geliş masrafları karşılığı olarak 22.000-TL maddi ve 50.000-TL manevi tazminatın işlem tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi ile yoksun kaldığı tüm mali ve özlük haklarının işlem tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemi ile açılmıştır.
JGY 52-11 (B) Jandarma Genel Komutanlığı İhtisaslaşma Yönergesi'nin 5. maddesinin (ğ) fıkrasının iptali istemi yönünden yapılan incelemede;
Her ne kadar davacı tarafından anılan yönergenin ihtisas kapsamından çıkarma esaslarına ilişkin 5/ğ maddesinin iptaline karar verilmesi talep edilmiş ve Jandarma Genel Komutanlığının ... tarih ve ... Ve Güv.D.Pl.ve Koor.Ş. Sayılı olurunda anılan yönergenin ihtisas kapsamından personel çıkarma esaslarını düzenleyen ikinci bölüm 5'inci madde (ğ) fıkrasının 11 ve 12' nci bentlerinin;
"(11)Personelin bulunduğu ihtisas dalının, ihtisas kapsamından çıkarılması halinde ilgili personel ihtisas kapsamından çıkarılır.
(12) Personel; görev etkinliği, performans (etkinlik ve performans değerlendirme sonuçları da göz önüne alınır) veya güvenilirlik bakımından hakkında yetersiz olduğuna dair kanaatin oluşması durumunda, zamana bağlı kalmaksızın sıralı amirlerince değerlendirilerek ihtisas kapsamından çıkarılması için (EK-Ç form düzenlenerek) teklif edilir. Yapılan teklifler ilgili Bşk.lıklarca incelenmeyi müteakip ilgili J.Gn.K.Yardımcısının onayına sunularak personel hakkında İhtisaslaşma değerlendirme Kuruluna getirilmeden ihtisastan çıkarma işlemi tesis edilir." şeklinde değiştirildiği belirtilmiş ise de;
Dava dosyasının incelenmesinden, JGY 52-11 (B) Jandarma Genel Komutanlığı İhtisaslaşma Yönergesi'nin İkinci Bölüm "ihtisas kapsamından personel çıkarma esasları" başlıklı 5. Maddesinde (ğ) fıkrası şeklinde bir fıkranın mevcut olmadığı,bu değişikliğe ilişkin düzenlemenin anılan yönergenin 5. Maddesinin (ç) bendinin 12 ve 13 numaralı alt bentlerinde mevcut olduğu,davacnın performans/etkinlik değerlendirmesine tabi tutularak istihbarat ihtisası kapsamından çıkarıldığı,istihbarat ihtisas dalının ihtisas yapılacak dallar arasından çıkarılmasının söz konusu olmadığı gibi davacının buna ilişkin bir iddiasının da bulunmadığı anlaşıldığından davacının anılan yönergeye ilişkin iptal talebinin yönergenin İkinci Bölüm "ihtisas kapsamından personel çıkarma esasları" başlıklı 5. Maddesinin (ç) bendinin 13 numaralı alt bendine yönelik olduğu değerlendirilmiş ve dava konusu bu kapsamda incelenmiştir.
3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu'nun "Meslek İçi Eğitim ve İhtisas Kolları" başlıklı 6/1. maddesinde, "Uzman jandarma adayları ve uzman jandarmalar, ihtiyaca göre düzenlenecek kurslar ile ihtisas eğitimine tâbi tutulabilir. Uzman jandarmalar, eğitim aldıkları ihtisas kollarında istihdam edilebilir. Tâbi tutulacakları kurslar ile ihtisas eğitimlerinin süre ve şekli yönetmelikle düzenlenir." "Yönetmelikler" başlıklı 32. maddesinde, "Uzman Jandarmalarda aranacak nitelikler, duyuru, müracaat şekil ve zamanı, müracaatın kabul edilmesi, sınav, öğrenim ve eğitim süresi ile tabi olacakları hususlar Uzman Jandarma Okulu Yönetmeliğinde; bunlara verilecek sicilin şekil ve usulleri, meslek içi eğitim, ihtisas kolları, kıta, karargah, kurum ve idari işlerde görevlendirilmeleri, ayırma, astsubaylığa geçirilme şekli, atamalar ve ilgili diğer hususlar Uzman Jandarma Atama Sicil Yönetmeliğinde gösterilir. Bu yönetmelikler, Kanunun yayımı tarihinden itibaren altı ay içerisinde İçişleri Bakanlığınca hazırlanarak yürürlüğe konulur." hükümlerine yer verilmiştir.
Bu Kanun hükmüne istinaden düzenlenerek yürürlüğe konulan ve dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan Uzman Jandarma Atama ve Sicil Yönetmeliği'nin(Bu Yönetmelik, Jandarma Genel Komutanlığı’nın 21 Aralık 2001 tarihli ve PER.:4122-109-01/Per.D.Kd.Sci.Ş.Uz.J.Değ. (445292) sayılı Başemri ile yayımlanmıştır. Yönetmelik Resmi Gazete’de yayımlanmamıştır.) "İhtisas Kolları" başlıklı 85. maddesinde, "Uzman jandarmalara kazandırılacak ihtisaslar, ihtiyaca göre J.Gn.K. lığınca tesbit edilir ve eğitim buna göre düzenlenir. Becerileri geliştirici, ihtisas ile ihtisasta tekamülü sağlayıcı kurslar ve bu kursların nasıl yürütüleceği yönergede gösterilir. Üç ay ve daha fazla süreli, özel nitelik istemeyen kurslarda başarısız olanlar aleyhine nasıp düzeltmesi yapılır. Özel nitelik gerektiren kurslar, Astsubay Meslek İçi Eğitim Yönetmeliği EK-1 nci maddesinde ve Uzman Jandarma Meslek İçi Eğitim Yönergesinde belirtildiği gibidir." hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda açıklanan mevcut düzenlemelere göre, ihtisaslaşmaya ilişkin anılan yönergenin Jandarma hizmetleri sınıfı astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşları kapsadığı, Kanunda ihtisas eğitimlerinin süre ve şeklinin yönetmelikle belirleneceği açıkça belirtilmesine rağmen ihtisas kapsamına alınan personelin ihtisastan çıkarılmasına ilişkin olarak kanunda açık bir düzenlemeye yer verilmediği dikkate alındığında bu hususa ilişkin olarak yönetmelik veya yönerge ile düzenleme yapma konusunda idareye takdir yetkisi tanındığı görülmektedir.
İdarenin uzmanlık gerektiren bazı görevler için belirli nitelikleri haiz olan personeli seçmesi ve görev süresi boyunca belirli nitelikleri taşımaya devam etmesi şartını arayarak bu kadroların gerektirdiği düzenlemeler yapması, “kamu hizmetinin verimli bir biçimde yürütülmesi” prensibinden kaynaklanan bir zorunluluk olup özellik arz eden bazı kamu görevi kadrolarının, görev süresi boyunca belirli nitelik ve özellikleri taşıyan personel eliyle yerine getirilmesinin, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun düşeceği açıktır. İptali talep edilen Yönerge hükmü ile, performans/etkinlik düşüklüğü gösteren ya da istihbarat ihtisası gibi güvenirliğin ön planda olduğu kritik görevlerde çalışanların güvenirliğini zedeleyecek durumların ortaya çıkması durumunda bu durumdaki personelin ihtisas kapsamından çıkarılarak kamu hizmetinin verimliliğinin sağlanmasının amaçlandığı,“ söz konusu yönergenin, genel düzenleyici işlemlerin haiz olması gereken “soyutluk”, “objektiflik” ve “genellik” niteliklerini de karşıladığı; tüm bu nedenlerle, dava konusu Yönerge hükmünde herhangi bir üst norma ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Davacının İstihbarat ihtisasından çıkarılmasına ilişkin ... tarih ve ... İsth. D. Cari İsth. ve Koor. Ş. sayılı bireysel işlemin iptali istemi yönünden yapılan incelemede;
Davalı idarece,İstihbarat ihtisaslı personelin çok kritik görevlerde çalıştığı, FETÖ/PDY tarafından yapılan 15 Temmuz darbe girişimi sonrasında istihbarat birimlerinin oluşturduğu şüpheden dolayı istihbarat birimlerinde çalışan personelin değiştirilmesine yönelik önlemler alındığı,birlik komutanlıklarından alınan teklif ve değerlendirmeler sonucunda davacının istihbarat ihtisasından çıkarıldığı ileri sürülmüş ve dava konusu 30/09/2016 tarihli işlemin gerekçesinde de davacının performans/ etkinlik değerlendirmesi sonucunda birlik komutanlarının kanaati dikkate alınarak ihtisas kapsamından çıkarıldığı belirtilmiştir.
Davacı tarafından, istihbarat ihtisasından çıkarılmasını teklif eden dönemin İsth.Ş.Md.İsth.Ş.Md. ... ve önceki Ş.Md.J.Bnb....'nin FETÖ Terör örgütü üyeliğinden tutuklandıkları ileri sürülmüştür.
Savcılığımızın 2575 sayılı Kanunun 61. maddesi gereği yaptığı talep üzerine Trabzon İl J. K.lığı tarafından gönderilen ... tarih ve Sayı:E.... sayılı cevabi yazıda, davacının 2016 yılı öncesinde performans değerlendirmesine tabi tutulmadığının,2016 yılında İstihbarat Şube Müdürlüğünde görevli tüm personelin performans değerlendirmesine tabi tutulduğu ve davacının performans değerlendirme puanının 88 olduğunun,davacının performans ve görev etkinliğinin istihbarat birimlerinde çalışmak için yeterli olmadığı yönünde değerlendirme yapılmasına neden olan veya güvenirliğini sarsacak tutum ve davranışı olduğu yönünde herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığının, davacının istihbarat ihtisasından çıkarılması teklifinin İsth.Ş.Md.J.Yzb. ... döneminde yapıldığının ve J.Yzb. ...'ın 19 Haziran 2021 tarihinde FETÖ Terör Örgütü üyeliği soruşturması kapsamında kamu görevinden çıkarılmış olduğunun bildirildiği dikkate alındığında, davacının performans düşüklüğü gösterdiğine veya güvenirliğini sarsacak veya güvenirliğini tereddüte düşürecek davranış ve tutum içinde olduğuna dair herhangi bir bilgi ve belgenin mevcut olmadğı,dava konusu bireysel işlemin sebep unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Davacının dava konusu işlem sebebiyle yoksun kaldığı tüm mali ve özlük haklarının işlem tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi yönünden yapılan incelemede;
Trabzon İl J. K.lığı tarafından gönderilen ... tarih ve Sayı:E... sayılı yazıda davacının istihbarat ihtisasından çıkarılması sebebiyle mali ve özlük haklarında herhangi bir kayıp meydana gelmediğinin bildirildiği anlaşıldığından davacının dava konusu işlem sebebiyle yoksun kaldığını ileri sürdüğü mali ve özlük haklarının ödenmesine karar verilmesi isteminin reddine karar verilmesi gerekmektedir.
Maddi ve Manevi tazminat ödenmesi istemi yönünden yapılan incelemede;
Anayasa’nın 125’inci maddesinin son fıkrasında, “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür” şeklindeki hükmüyle, idarenin eylem ve işlemlerinden doğan sorumluluğu kişiler açısından Anayasal güvence altına alınmıştır.
İdarenin sorumluluğundan söz edilebilmesi için ortada bir zararın bulunması ve zarar ile idarenin işlem ya da eylemi arasında nedensellik bağının bulunması gereklidir.Nedensellik bağı, zarar ile zarar doğuran olay arasındaki neden-sonuç ilişkisi olup, idarenin sorumluluğundan söz edilebilmesi için meydana gelen zararın idarenin davranışından kaynaklanması gerekmektedir.
Maddi zarar, kişinin malvarlığında meydana gelen eksilme ya da malvarlığının artması gerekirken artmaması hali olarak tarif edilebilir.
Davacının, dava sürecinde gidiş geliş masrafları karşılığı olarak meydana geldiğini ileri sürdüğü 22.000-TL maddi zarar dava konusu işlemin doğrudan bir sonucu olmadığı gibi, böyle bir zararın meydana geldiği hususunun soyut bir iddiadan ibaret olduğu anlaşıldığından davacının maddi tazminat isteminin hukuki dayanağının bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Manevi zarar, kişinin kişilik haklarına yapılan saldırı sonucu meydana gelen ve kişinin duyduğu acı, elem ve ızdırap olarak tarif edilebilir.
Dava konusu işlemde davacının ihtisas kapsamında çıkarılmasına gerekçe olarak doğrudan doğruya davacıya yönelik olarak FETÖ Terör örgütü ile bağlantılı olabileceği veya güvenirliğini sarsacak tutum ve davranışı olduğu yönünde herhangi bir gerekçeye yer verilmediği, davacının performans ve görev etkinliğinin istihbarat birimlerinde çalışmak için yeterli olmadığı yönündeki gerekçeye dayalı olarak istihbarat ihtisasından çıkarılma işleminin tesis edildiği dikkate alındığında, dava konusu işlemin davacının kişilik haklarına saldırı teşkil eden bir yönünün bulunmadığı anlaşıldığından davacının manevi tazminat isteminin hukuki dayanağının bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
1.JGY 52-11 (B) Jandarma Genel Komutanlığı İhtisaslaşma Yönergesi'nin İkinci Bölüm "ihtisas kapsamından personel çıkarma esasları" başlıklı 5. Maddesinin (ç) bendinin 13 numaralı alt bendinin iptali istemine yönelik davanın reddine,
2.Jandarma Genel Komutanlığı'nın ... tarihli ... D. Cari İsth. ve Koor. Ş. sayılı işleminin davacının istihbarat ihtisasından çıkarılmasına ilişkin kısmının iptaline,
3\. Davacının dava konusu işlem sebebiyle yoksun kaldığını ileri sürdüğü mali ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine ilişkin isteminin reddine,
4.Davacının 22.000TL. maddi tazminat ve 50.000TL. manevi tazminat ödenmesine ilişkin isteminin reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Beşinci Dairesinin esasında kayıtlı iken, Danıştay Başkanlık Kurulunun, Danıştay dava daireleri arasındaki iş bölümünün belirlenmesine ilişkin 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" başlıklı kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize devredilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü

MADDİ OLAY :
Jandarma Genel Komutanlığı Trabzon/Yomra İlçe J.K.lığında uzman jandarma çavuş olarak görev yapan davacı tarafından, istihbarat ihtisasından çıkarılmasına ilişkin ... günlü,İSTH.:... D. Cari İsth. ve Koor. Ş. sayılı işlemin, bu işlemin dayanağı olan JGY 52-11 (B) Jandarma Genel Komutanlığı İhtisaslaşma Yönergesi'nin 5. maddesinin (ğ) fıkrasının iptali ile yoksun kaldığı tüm mali/özlük hakları ile 22.000-TL maddi ve 50.000-TL manevi tazminatın işlem tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun ''Tesis edilen Sınıflar'' başlıklı 36. maddesinde, "VIII - JANDARMA HİZMETLERİ SINIFI (Ek : 25/7/2016 – KHK-668/22 md.) Bu sınıf Jandarma Genel Komutanlığı kadrolarında bulunan subay, astsubay, uzman jandarma ile çarşı ve mahalle bekçilerini kapsar." düzenlemesine yer verilmiştir.
3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu'nun "Meslek İçi Eğitim ve İhtisas Kolları" başlıklı 6. maddesinde, "Uzman jandarma adayları ve uzman jandarmalar, ihtiyaca göre düzenlenecek kurslar ile ihtisas eğitimine tâbi tutulabilir. Uzman jandarmalar, eğitim aldıkları ihtisas kollarında istihdam edilebilir. Tâbi tutulacakları kurslar ile ihtisas eğitimlerinin süre ve şekli yönetmelikle düzenlenir." düzenlemesine; "Yönetmelikler" başlıklı 32. maddesinde, "Uzman Jandarmalarda aranacak nitelikler, duyuru, müracaat şekil ve zamanı, müracaatın kabul edilmesi, sınav, öğrenim ve eğitim süresi ile tabi olacakları hususlar Uzman Jandarma Okulu Yönetmeliğinde; bunlara verilecek sicilin şekil ve usulleri, meslek içi eğitim, ihtisas kolları, kıta, karargah, kurum ve idari işlerde görevlendirilmeleri, ayırma, astsubaylığa geçirilme şekli, atamalar ve ilgili diğer hususlar Uzman Jandarma Atama Sicil Yönetmeliğinde gösterilir. Bu yönetmelikler, Kanunun yayımı tarihinden itibaren altı ay içerisinde İçişleri Bakanlığınca hazırlanarak yürürlüğe konulur." düzenlemesine yer verilmiştir.
Anılan Kanun hükmüne istinaden yürürlüğe konulan ve dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan Uzman Jandarma Atama ve Sicil Yönetmeliği'nin (Resmi Gazete'de yayımlanmak yerine Jandarma Genel Komutanlığının 21/12/2001 günlü, PER.:4122-109-01/Per.D.Kd.Sci.Ş.Uz.J.Değ (445292) sayılı Başemri ile yayımlanmıştır.) "İhtisas Kolları" başlıklı 85. maddesinde, "Uzman jandarmalara kazandırılacak ihtisaslar, ihtiyaca göre J.Gn.K. lığınca tesbit edilir ve eğitim buna göre düzenlenir. Becerileri geliştirici, ihtisas ile ihtisasta tekamülü sağlayıcı kurslar ve bu kursların nasıl yürütüleceği yönergede gösterilir. Üç ay ve daha fazla süreli, özel nitelik istemeyen kurslarda başarısız olanlar aleyhine nasıp düzeltmesi yapılır. Özel nitelik gerektiren kurslar, Astsubay Meslek İçi Eğitim Yönetmeliği EK-1 nci maddesinde ve Uzman Jandarma Meslek İçi Eğitim Yönergesinde belirtildiği gibidir." düzenlemesine yer verilmiştir.
JGY-52-11 (B) sayılı Jandarma Genel Komutanlığı İhtisaslaşma Yönergesi'nin 2. Bölüm ''İhtisas Dalları'' başlıklı 1. maddesinin (b) bendinde uzman jandarmalar için istihbarat ihtisas dalı olarak belirlenmiş; ''İhtisas kapsamından personel çıkarma esasları'' başlıklı 5. maddesinde, ''İhtisas kapsamındaki astsubay, uzman, jandarma ve uzman erbaşların, ihtisas kapsamından çıkarılma/ihtisasa geri alınma işlemleri, ilgili başkanlıklar tarafından yönergenin 2. Bölüm 5. maddesinde yer alan esaslar dahilinde yapılacak olan değerlendirmeyi müteakip, zamana bağlı kalınmaksızın başkanlığın bağlı olduğu J.Gn.K.Yrd.'nin onayı ile yürütülür. İhtisas kapsamında bulunan personelden, ihtisas yeterlilik sınavında başarısız olanlar, JAKEM K.lığınca yapılan denetlemelerde ihtisastan çıkarılmasına yönelik rapor düzenlenenler, vefat, emekli, TSK'dan çıkarılma, sınıf ve statü değişikliği, vb. sebeplerle meydana gelen zayiatlar, dönem içerisinde Personel Başkanlığınca ilgili kayıtlardan düşülür. Herhangi bir ihtisasın alt dalında görevli iken, herhangi bir sebeple ihtisastan çıkarılmasına karar verilenler. Aynı zamanda bulunduğu ihtisastan tamamen çıkarılmış sayılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Aynı maddede personelin ihtisas kapsamından çıkarılmasını gerektiren haller sayılmıştır. Buna göre; Yönerge'nin 2. Bölüm, 5/ç-(13) maddesinde, "Personel; görev etkinliği, performans (etkinlik ve performans değerlendirme sonuçları da göz önüne alınır) veya güvenilirlik bakımından hakkında yetersiz olduğuna dair kanaatin oluşması durumunda, zamana bağlı kalmaksızın sıralı amirlerince değerlendirilerek ihtisas kapsamından çıkarılması için EK-Ç form düzenlenerek teklif edilir. Yapılan teklifler ilgili Bşk.lıklarca incelenmeyi müteakip ilgili J.Gn.K. Yardımcısının onayına sunularak personel hakkında ihtisastan çıkarma işlemi tesis edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
I. JGY 52-11 (B) Jandarma Genel Komutanlığı İhtisaslaşma Yönergesi'nin 5. maddesinin (ğ) fıkrasının iptali isteminin incelenmesi:
Her ne kadar davacı tarafından, Jandarma Genel Komutanlığı İhtisaslaşma Yönergesi'nin 5. maddesinin (ğ) fıkrasının iptali istenilmiş ise de, JGY 52-11 (B) Jandarma Genel Komutanlığı İhtisaslaşma Yönergesi'nin İkinci Bölüm "ihtisas kapsamından personel çıkarma esasları" başlıklı 5. maddesinde (ğ) fıkrası şeklinde bir fıkranın mevcut olmadığı, ilgili düzenlemenin anılan Yönerge'nin 5. maddesinin (ç) bendinin 12 ve 13 numaralı alt bentlerinde mevcut olduğu; davacının performans/etkinlik değerlendirmesine tabi tutularak istihbarat ihtisası kapsamından çıkarıldığı, istihbarat ihtisas dalının ihtisas yapılacak dallar arasından çıkarılmasının söz konusu olmadığı gibi davacının buna ilişkin bir iddiasının da bulunmadığı anlaşıldığından; Yönerge'ye yönelik istemin davacının menfaatini etkileyen Yönerge'nin İkinci Bölüm "ihtisas kapsamından personel çıkarma esasları" başlıklı 5. maddesinin (ç) bendinin 13. alt bendine yönelik olduğu kabul edilmiş ve dava konusu istem bu kapsamda incelenmiştir.
Emniyet ve asayiş ile kamu düzeninin korunmasını sağlayan genel kolluk kuvveti olan ve 668 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile İçişleri Bakanlığına bağlanan jandarma hizmeti, sıkı bir hiyerarşik disiplin gerektiren ve icabında güç kullanma yetkisi olan, kamu düzeninin tesisi bakımından hayati öneme sahip bir kamu hizmetidir.
Bu hizmetin aksaması, kamu düzeni yönünden telafisi güç ve imkansız zararların doğmasına yol açabilir. Toplumun huzur ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olan jandarma hizmetleri sınıfı mensupları, ülke içinde jandarma hizmetlerini öngörülen seviyede ve aksama olmadan yürütmekle görevlidirler. Özellikle jandarma hizmetleri ihtisasında yer alan istihbarat hizmeti özelliği ve mahiyeti itibariyle ayrı bir önem arz etmektedir. İstihbarat branşının bu önem ve niteliği gereği, bu branşta görev yapan personelin branşının ve görev yerlerinin değiştirilmesi hususunda idareye mevzuat hükümleri çerçevesinde geniş bir takdir yetkisi tanınması zorunluluğunu beraberinde getirmiştir. Aksinin kabulü, iç güvenlik hizmetinin aksamasına neden olabilecektir.
İdarenin uzmanlık gerektiren bazı görevler için belirli nitelikleri haiz olan personeli seçmesi ve görev süresi boyunca belirli nitelikleri taşımaya devam etmesi şartını arayarak bu kadroların gerektirdiği düzenlemeler yapması bir zorunluluk olup, özellik arz eden bazı kamu görevi kadrolarının, görev süresi boyunca belirli nitelik ve özellikleri taşıyan personel eliyle yerine getirilmesinin, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun düşeceği de açıktır.
Dava konusu düzenleme ile performans/etkinlik düşüklüğü gösteren personelin ihtisas kapsamından çıkarılarak kamu hizmetinin verimliliğinin sağlanmasının amaçlandığı; ilgili düzenlemede herhangi bir üst norma ve hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.
II. Davacının istihbarat ihtisasından çıkarılmasına ilişkin ... günlü, ... D. Cari İsth. ve Koor. Ş. sayılı işlemin incelenmesi:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve dava dosyası birlikte değerlendirildiğinde; kamu hizmeti; kamu tüzel kişileri veya kamu tüzel kişilerinin denetim ve gözetimi altında özel hukuk kişileri tarafından yerine getirilen ve giderilmesinde kamu yararı bulunduğu siyasi organlar tarafından kabul edilen, genel ve ortak ihtiyaçların karşılanmasına yönelik faaliyetlerdir.
Kamu yararı ise idari işlemle ulaşılmak istenen, o işlemden beklenen nihai sonuçtur. Kamu yararı esas olarak tüm idari işlemler için genel ve değişmez amaçtır. Kamu yararı kavramı, kapsam bakımından hizmet gereği kavramından daha geniştir. Hizmet gereği, belirli bir teşkilat içinde söz konusu olmakla birlikte, kamu yararı, bütün devlet ve ülke yararı için geçerlidir.
İdari işlemin sebep unsuru, idarenin iradesini harekete geçiren ve içeriğini belirleyen hukukça tanınabilir maddi veya hukuksal durumlar idari işlemin nedenidir. Sebep idareyi işlem yapmaya sevk eden saiktir. Diğer bir deyişle sebep, idari işlemin içeriği ile idarenin beyanı arasındaki illiyettir. Sebep, idari işlemin hem dayanağını hem de yapılış gerekçesini oluşturur. İdari işlemin sebebi işlemin yapılmasına zemin hazırlayan olgulardır. Sebep idarenin işlem yapmasını sağlayan etkendir ve doğal olarak her idari işlemin bir sebebi vardır, bu sebep hukuki, hukuk dışı, gerçek, gerçek dışı olabilir ama nihayetinde her işlem bir sebepten doğar.
İdare Hukuku kozalist bir hukuk dalıdır, idare hukukunun kozalist niteliği idarenin gerçekleştirdiği tüm işlemlerin, eylemlerin hukuka uygun ve gerçek bir sebebe dayalı olma zorunluluğunu işaret etmektedir. Zira idari faaliyetlerde özel hukuktakinin aksine sübjektif bir hakkın kullanımı değil, bir vazifenin ifası söz konusudur ve idari faaliyetleri gerçekleştirenler bu faaliyetleri kendi nam ve hesaplarına değil, iradesini doğrudan açıklayamayan idare adına gerçekleştirmektedirler. İşte idare hukukunun kozalist niteliğiyle kastedilen de idarenin davranışlarının tamamının hukuka uygun olması ve kamu yararına ulaşmak için gerekli bir sebebe dayanması zorunluluğudur.
Olayda; davalı İdare tarafından, birlik komutanlıklarından alınan teklif ve değerlendirmeler sonucunda davacının istihbarat ihtisasından çıkarıldığı, dava konusu 30/09/2016 tarihli işlemin gerekçesinde ise; davacının performans/etkinlik değerlendirmesi sonucunda birlik komutanlarının kanaati dikkate alınarak ihtisas kapsamından çıkarıldığı belirtilmiştir.
Öte yandan; Danıştay Başsavcılığının talebi üzerine, Trabzon Valiliği İl Jandarma Komutanlığınca dava dosyasına sunulan ... günlü, E-... sayılı cevap yazısı ve eklerinden, davacının 2016 yılı öncesinde performans değerlendirmesine tabi tutulmadığının, 2016 yılında İstihbarat Şube Müdürlüğünde görevli tüm personelin performans değerlendirmesine tabi tutulduğu ve davacının performans değerlendirme puanının 88 olduğunun; davacı hakkında performans ve görev etkinliğinin istihbarat birimlerinde çalışmak için yeterli olmadığı yönünde değerlendirme yapılmasına neden olan bilgi ve belgenin arşiv kayıtlarında bulunmadığının, istihbarat ihtisasında görev yapmasına engel olacak şekilde güvenirliğini sarsacak tutum ve davranışları ile ilgili bilgi ve belgenin bulunmadığının belirtildiği
anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacının performans/etkinlik değerlendirmesinin olumsuz olduğu gerekçesiyle istihbarat branşından çıkarılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
III. Davacının yoksun kaldığı tüm mali/özlük hakları işlem tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi isteminin incelenmesi:
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 125. maddesinin son fıkrasında, “İdare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.” hükmüne yer verilmiş; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1/b bendinde de, idari eylem ve işlemlerden dolayı hakları muhtel olanların idareye karşı tam yargı davası açabilecekleri hükme bağlanmıştır.
2577 sayılı Kanun'un "İptal ve Tam Yargı Davaları" başlığını taşıyan 12. maddesinde, "İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi, ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11. madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır." hükmüne yer verilmiştir.
Bu durumda, hukuka aykırılığı ortaya konulan dava konusu bireysel işlemin iptali nedeniyle davacının yoksun kaldığı tüm mali/özlük hakların da işlem tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerekmektedir.
IV. Davacının 22.000-TL maddi tazminatın işlem tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi isteminin incelenmesi:
Bir idari işlemin mevzuata ve hukuka aykırılığı, kural olarak hizmet kusuru sayılmakta ise de; her aykırılığın tazminat sorumluluğunu gerektirmeyeceği de İdare Hukukunun bilinen ilkelerindendir. Bir işlemin herhangi bir yönden mevzuata ve hukuka aykırı görülerek iptal edilmiş olması, hizmet kusurunun varlığını kabule yetmez. Hizmet kusurunun oluşabilmesi için, saptanan yanlışlık ve aykırılığın, hizmetin iyi kurulmadığını, düzenli işlemediğini gösterecek derecede ağır ve belirgin olması gerekir.
İdarî işlemlerin iptalini gerektiren nedenlerle hizmet kusurunu doğuran nedenler arasında tam bir bağlılık ve özdeşlik yoktur. Bir işlemin herhangi bir yönden hukuk kurallarına aykırı görülerek iptal edilmiş olması tazminat sorumluluğuna yol açan hizmet kusurunun varlığını kabule yetmez. İdarî işlemin yapılması ve uygulanmasında hizmet kusurunun varlığından ve tazmin sorumluluğundan söz edebilmek için hukukî sakatlığın bir dereceye kadar ağır ve önemli olması gerekmektedir. Hukukî değerlendirme hatasından veya yoruma dayalı bir idarî tasarruftan kaynaklanan idarî işlemlerin hukuka aykırı bulunarak yargı kararıyla iptal edilmiş olması her şekilde tazminat sorumluluğunu doğurmaz.
Davaya konu olayda davacı, iptaline karar verilen işleminden kaynaklandığından bahisle yol ve konaklama masraflarının ödenmesine hükmedilmesini istemekte ise de; iptal edilen işlemde ağır hizmet kusuru bulunmadığı gibi, anılan tutarın davacıya ödenmesi konusunda idareye sorumluluk yüklenemeyeceğinden maddi tazminat talebinin reddi gerekmektedir.
V. Davacının 50.000-TL manevi tazminatın işlem tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi isteminin incelenmesi:
Manevi tazminat, kişinin malvarlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminatın olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlayan bir tazmin aracı niteliğinde olması nedeniyle, Mahkemece takdir edilecek manevi tazminatın, ilgilinin zenginleşmesine yol açmayacak ve aynı zamanda idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak miktarda belirlenmesi gerekmektedir.
Davacının performans/etkinlik değerlendirmesinin olumsuz olduğu gerekçesiyle istihbarat branşından çıkarılmasının, mesleki çevresinde hakkında olumsuz yorumlara yol açabileceği, mevcut çalışma ortamını ve ailevi ilişkilerini etkileyebileceği açıktır.
Bu durumda, davacının yaşamış olduğu manevi zorlukların ve sıkıntıların kısmen de olsa giderilmesi amacıyla, manevi tatmin aracı olmasından dolayı zenginleşmeye yol açmayacak miktarda; fakat aynı zamanda, hakkında hukuka aykırı olarak tesis edilen işlemden dolayı davacının duyduğu elem ve üzüntüyü kısmen de olsa giderecek oranda saptanan 20.000-TL manevi tazminatın davalı idare tarafından davacıya ödenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. JGY 52-11 (B) Jandarma Genel Komutanlığı İhtisaslaşma Yönergesi'nin 5. maddesinin (ç) bendinin 13. alt bendinin iptali istemi yönünden DAVANIN REDİNE oybirliğiyle,
2\. Davacının istihbarat ihtisasından çıkarılmasına ilişkin ... günlü, ... D. Cari İsth. ve Koor. Ş. sayılı işlemin İPTALİNE oyçokluğuyla,
3\. Davacının yoksun kaldığı tüm mali/özlük hakları işlem tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi isteminin KABULÜNE oyçokluğuyla,
4\. Davacının ...-TL maddi tazminatın işlem tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemi yönünden DAVANIN REDDİNE oybirliğiyle,
5\. Davacının ...-TL manevi tazminatın işlem tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi isteminin ...-TL'lik kısmı yönünden DAVANIN REDDİNE oybirliğiyle, ...-TL'lik kısmı yönünden ise DAVANIN KABULÜNE oyçokluğuyla,
6\. Dava kısmen iptal, kısmen ret, kısmen de kabul ile sonuçlandığından ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin yarısı olan ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, diğer yarısı olan ...-TL yargılama giderinin ise davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
7\. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı Jandarma Genel Komutanlığına verilmesine, posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
6\. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 26/05/2025 tarihinde karar verildi.


(X) KARŞI OY :
Özel-teknik bilgi ve beceri gerektiren hizmet birimlerinde çalışacak personelin; diğer birimlerde yer alacak personelle aynı kapsamda tutulamayacağı, bu özel nitelikli hizmetin yürütülmesi ve kamu yararını icra etmek amacıyla, JGY:52-11(B) sayılı Jandarma Genel Komutanlığı İhtisaslaşma Yönergesi ile branşlı personelin nitelikleri ve haiz olacakları yetkiler ile hangi hallerde ihtisas branşından çıkarılacağının, sınav, kurs ve başarı kıstaslarının neler olacağı belirlenmiştir.
Dosyada bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacının istihbarat branşından çıkartılmasına ilişkin işlemin, idarenin kamu hizmetinin gerekleri doğrultusunda personelin görev yerini değiştirme konusunda kanunen sahip olduğu takdir yetkisi kapsamında tesis edildiği; sahip olunan bu takdir yetkisinin, kamu yararı ve hizmet gerekleri dışında subjektif (öznel) nedenlerle kullanıldığına dair dosya kapsamında herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı da dikkate alındığında, dava konusu işlemin, davalı idarenin sahip olduğu takdir yetkisi kapsamında kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak tesis edildiği sonucu varıldığından, dava konusu bireysel işlemin iptali ile davacının yoksun kaldığı tüm mali/özlük hakları işlem tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve davacının manevi tazminat isteminin ...-TL'lik kısmı yönünden davanın kabulüne ilişkin çoğunluk kararına katılmıyorum.