Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/95
Karar No:2025/1022

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Maden Taşıma Turizm Gıda
Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kaymakamlığı

İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davalı idarece 18/05/2023 tarihinde gerçekleştirilen "Göksun İlçesi Hasar Tespitinde Belirlenen Ağır Hasarlı Binaların Yıkım ve Enkaz Kaldırma İşi (3. Grup)" ihalesi uhdesinde kalan davacı tarafından, ihale sürecinde yaşanan usulsüzlüklere ilişkin Göksun Kaymakamlığı İhale Komisyonu Başkanlığına yapılan itirazın reddine ilişkin işlem ile anılan ihalenin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; Göksun Kaymakamlığı tarafından 18/05/2023 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin davacının üzerinde bırakıldığı, ihalenin usulsüz yapıldığı ve kendisini hak kaybına uğrattığından bahisle davacı tarafından idare nezdinde şikayet yoluna başvurulduğu, söz konusu başvurunun 30/05/2023 tarihinde reddi üzerine bu ret işleminin ve ihalenin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı; bu itibarla, davacı şirketin, şikayet başvurusunun reddi üzerine dava açmadan önce 4734 sayılı Kanun'un 54. maddesi uyarınca Kamu İhale Kurumuna tüketilmesi zorunlu idari başvuru kapsamında itirazen şikayet başvurusunun bulunmadığı görüldüğünden, Kamu İhale Kurumuna başvurulmaksızın doğrudan açılan davada idari merci tecavüzü bulunduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1(e) maddesi uyarınca dava dilekçesinin Kamu İhale Kurumuna tevdiine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu ihalenin deprem sebebiyle pazarlık usulü ile yapıldığı, 4734 sayılı Kanun'a tabi olmayan ihalelerde itirazen şikayet başvurusunda bulunulamayacağından davanın esastan incelenmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
06/02/2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremlerde Göksun ilçesinde 7269 sayılı Kanun kapsamında hasar tespitinde belirlenen ağır hasarlı binaların yıkımı ve enkazının kaldırılması işine (3. Grup) ait davalı idarece yapılan ihale uhdesinde kalan davacı tarafından, ihale sürecine ilişkin usulsüzlükler bulunduğundan bahisle Göksun Kaymakamlığı İhale Komisyonu Başkanlığına itiraz edilmiştir.
Yapılan başvurunun reddi üzerine bu işlem ile ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun'un 1. maddesinin birinci fıkrasında, "Deprem (Yer sarsıntısı), yangın, su baskını, yer kayması, kaya düşmesi, çığ,tasman ve benzeri afetlerde; yapıları ve kamu tesisleri genel hayata etkili olacak derecede zarar gören veya görmesi muhtemel olan yerlerde alınacak tedbirlerle yapılacak yardımlar hakkında bu kanun hükümleri uygulanır." kuralına yer verilmiş; 33. maddesinin ikinci fıkrasında, bu kanun gereğince yapılacak ödemelerin Bayındırlık ve İskân Bakanlığı bütçesinde yer alan afet tertiplerinden yapılacağı; beşinci fıkrasında, afet tertipleri ve acil afet hesaplarından verilecek avanslar ile yapılacak yardım ve harcamaların usul ve esaslarının Maliye Bakanlığı ve Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca müştereken hazırlanacak bir yönetmelikle belirleneceği kurala bağlanmıştır.
5902 sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un "Kaynak yönetimi" başlıklı 23. maddesinde, Kanunlarla ve afet ve acil durum yönetimine ilişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamındaki faaliyetlerin ifası amacıyla, Başkanlık bütçesinde afet ve acil durum faaliyetleri ödeneği tefrik edilir. Başkanlık bütçesinde gider kaydedilmek suretiyle özel hesaba aktarılarak kullanılacak bu kaynaktan, Başkanlıkça uygun görülen hallerde, kamu kurum ve kuruluşları ile mahalli idarelerin hesaplarına da aktarma yapılabilir. Kamu kurum ve kuruluşları ile mahalli idareler de, yukarıda belirtilen amaçlarda kullanılmak üzere Başkanlık hesabına aktarma yapabilir. Bu şekilde aktarılan tutarlar, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile mahalli idarelerin bütçelerine gelir kaydedilmeksizin özel hesaplarda izlenir. Afet ve acil durum hallerinde ortaya çıkan ihtiyaçların karşılanması amacıyla sınırlı olmak üzere bu hesaptan yapılacak harcamalar, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerine tabi değildir; aktarılan bu tutarların harcanması, muhasebeleştirilmesi, denetlenmesi ve alımlarda kullanılacak ihale yöntemlerine ilişkin esas ve usuller, Maliye Bakanlığı ve Başkanlıkça müştereken belirlenir. (...)" kuralı yer almıştır.
7269 sayılı Kanun'un 33. maddesi ve 5902 sayılı Kanun'un 23. maddesi dayanak alınıp, 06/03/2011 tarih ve 27866 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Afet ve Acil Durum Harcamaları Yönetmeliği'nin "Tanımlar başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, "Afet ve acil durum faaliyetleri: Afet ve acil durumlar ile sivil savunmaya ilişkin hizmetlerin ülke düzeyinde etkin bir şekilde gerçekleştirilmesi için gerekli önlemlerin alınması ve olayların meydana gelmesinden önce hazırlık ve zarar azaltma, olay sırasında yapılacak müdahale ve olay sonrasında gerçekleştirilecek iyileştirme çalışmalarını,"; (ç) bendinde, Afet ve acil durum faaliyetleri ödenekleri: 5902 sayılı Kanunun 23 üncü maddesine göre Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı bütçesinde yer alan ödenekleri,"; (ğ) bendinde, Özel hesap: Kanunun 23 üncü maddesine göre Başkanlık, kamu kurum ve kuruluşları ile mahalli idareler tarafından Kanun kapsamındaki faaliyetlerin ifası amacıyla kullanılmak üzere bankalarda açılacak hesapları, " ifade ettiği belirtilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin "Harcamalar" başlıklı 9. maddesinde, özel hesaptan karşılanabilecek harcama çeşitleri gösterilmiş, maddenin birinci fıkrasının (ö) bendinde, 7269 sayılı Kanun'un 3. ve 13. maddeleri gereğince yapılacak yıkım giderleri, özel hesaptan karşılanabilecek harcama çeşidi olarak sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan düzenlemelerden, deprem ve benzeri afetlerde; yapıları ve kamu tesisleri genel hayata etkili olacak derecede zarar gören veya görmesi muhtemel olan yerlerde alınacak tedbirlerle yapılacak yardımlar hakkında 7269 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı, 7269 sayılı Kanun gereğince yapılacak ödemelerin Afet ve Acil Durum Harcamaları Yönetmeliği uyarınca özel hesaptan karşılanabileceği, 5902 sayılı Kanun'un 23. maddesine göre, özel hesaptan yapılacak harcamaların 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerine tabi olmadığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu ihalenin, 06/02/2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli deprem nedeniyle oluşan hasarın tespit edilmesi sonucunda ağır hasarlı binaların yıkılması ve enkaz kaldırma işine ait olduğu, 7269 sayılı Kanun kapsamında yapıldığı ve 4734 sayılı Kanun'a tabi olmadığı görülmüştür.
Bu itibarla, her ne kadar ihale komisyonu kararında ve ihale kararının bildiriminde ihalenin 4734 sayılı Kanun'un 21/b maddesi uyarınca "Kapalı teklif açık eksiltme" usulüyle gerçekleştirildiği ifade edilmişse de, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri gereğince ihalenin 7269 sayılı Kanun kapsamında yapıldığı ve 4734 sayılı Kanun'a tabi olmadığı anlaşıldığından, dava dilekçesinin Kamu İhale Kurumuna tevdiine ilişkin temyize konu Mahkeme kararında usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.
Nitekim, Mahkeme kararı doğrultusunda Kamu İhale Kurumuna tevdi edilen dilekçeye ilişkin Kamu İhale Kurumu Ön İnceleme Dairesi Başkanlığı tarafından davacıya verilen cevapta, "başvuru konusu ihalenin 4734 sayılı Kanun'a tabi olmadığı, Kurumun bu ihalelere ilişkin inceleme görev ve yetkisinin bulunmadığı" belirtilmiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2\. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
4\. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 04/03/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.