Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/599
Karar No:2025/2110

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Petrol Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: "..." adresinde kurulu bulunan tesis için yapılan istasyonlu bayilik lisansı başvurusunun 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 20. maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendi uyarınca reddine ilişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının lisans başvurusuna konu ettiği tesis için daha önce ...-... adına düzenlenen ... tarih ve ... sayılı bayilik lisansının hakkında vergi incelemesi yürütüldüğü gerekçesiyle ... tarih ve ... sayılı olurla iptal edildiği, anılan iş yeri hakkında yapılan vergi incelemesi sonucunda ... tarih ve ... sayılı Vergi Suçu Raporu'nun düzenlendiği, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 359. maddesinde düzenlenen kaçakçılık fiilini işlediğinden bahisle ... hakkında Ordu Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğu, bunun üzerine başlatılan soruşturmanın Ordu Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı dosyasında derdest olduğu;
Bu durumda, bayilik lisans başvurusu yapılan tesis için daha önceki lisans sahibi hakkında yapılan vergi incelemesi sonucunda düzenlenen Vergi Suçu Raporu uyarınca suç duyurusunda bulunulması üzerine başlatılan adli soruşturmanın halen derdest olduğu, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme kararı kesinleşinceye kadar söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye lisans verilemeyeceğine dair kural dikkate alındığında, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; 30/04/2021 tarih ve 31470 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7318 sayılı Vergi Usul Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 10. maddesiyle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 20. maddesinin ikinci fıkrasına eklenen (g) bendinin Anayasa'ya aykırı olduğu itirazıyla yapılan başvuru üzerine Anayasa Mahkemesinin 28/09/2023 tarih ve E:2023/35, K:2023/163 sayılı kararıyla, "... ve Kurum tarafından her türlü tesiste (rafineri hariç) lisansa tabi tüm faaliyetler kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme kararı kesinleşinceye kadar geçici olarak durdurulur..." ve "... ve bu süre içinde söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez." bölümlerinin Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edildiği, anılan kararın dokuz ay sonra yürürlüğe girmek üzere 14/11/2023 tarih ve 32369 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandığı;
Anayasa Mahkemesinin söz konusu kararı üzerine 28/12/2023 tarih ve 32413 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7491 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 48. maddesiyle, 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan ve Anayasa'ya aykırı bulunan ibarenin, "...ve Kurum tarafından her türlü tesiste (rafineri hariç) lisansa tabi tüm faaliyetler geçici olarak durdurulur ve bu süre içinde söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez." şeklinde değiştirildiği ve birinci cümleden sonra gelmek üzere, "Kurum tarafından geçici durdurma işleminin kaldırılıp kaldırılmayacağı bu fıkrada yer verilen suçlarla sınırlı olmak üzere Cumhuriyet başsavcılığı veya mahkemelerden temin edilecek bilgilere göre altı ayda bir değerlendirilir. Ancak kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kesinleşmesi üzerine ya da mahkumiyet dışında bir hüküm veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi halinde kesinleşmesi beklenmeksizin Kuruma yargı merciince bildirilmesiyle veya sair suretlerle Kurumca ıttıla edilmesi durumunda geçici durdurma işlemi Kurum tarafından kaldırılır." cümlelerinin eklendiği, ancak bu bent kapsamındaki suçlara ilişkin vergi incelemesi sonuçlanıncaya kadar söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmeyeceği hükmü yönünden herhangi bir değişiklik yapılmayarak bu kısma ilişkin hükmün aynen korunduğu;
Diğer taraftan, Danıştay Onüçüncü Dairesi tarafından 5015 sayılı Kanun’un 20. maddesinin ikinci fıkrasının işlem tarihinde yürürlükte olan (g) bendinin "Bu bent kapsamındaki suçlara ilişkin vergi incelemesi sonuçlanıncaya kadar söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez." şeklindeki cümlesinin Anayasa’nın 2., 13., 35. ve 48. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istemiyle Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla başvurulması üzerine anılan hükmün Anayasa Mahkemesinin 27/06/2024 tarih ve E:2023/136, K:2024/127 sayılı kararıyla Anayasa’nın 13. ve 48. maddelerine aykırı görülerek iptal edildiği ve iptal hükmünün kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verildiği;
Davacı şirkete lisans verilmeme sebebinin, bayilik lisansı talebinde bulunulan adreste daha önce bayilik lisansıyla faaliyet gösteren dava dışı ...-... hakkında başlatılan vergi incelemesinin devam etmesi ve ilgili lisansın devrinin engellenmesi amacıyla EPVYS sistemi üzerinde kilitlenmesi olduğu, davacı şirketin lisans başvurusunda bulunduğu 21/11/2022 tarihinde, önceki lisans sahibi hakkında başlatılan vergi incelemesinin tamamlanarak ... tarih ve ... sayılı Vergi Suçu Raporu'nun düzenlendiği, İstanbul Vergi Kaçakçılığı-4 Denetim Daire Başkanlığınca 09/12/2021 tarihinde Ordu Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunularak durumun Kuruma iletildiği, ancak anılan tesisin önceki lisans sahibi ... hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı Vergi Suçu Raporu'na istinaden yapılacak olan mühürleme işleminin lisans sahibinin lisansının Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca ... tarih ve ... sayılı Başkanlık Oluru ile sonlandırılmış olması nedeniyle yapılamadığı, daha önce anılan tesisin işletmesini yürüten ...'nın işyerini devrettiği ... hakkında 213 sayılı Kanun'un 359/ç maddesinde yazılı sahte belge kullanma fiilini işlediği gerekçesiyle açılan kamu davasından da beraat ettiği anlaşıldığından, dava konusu işlemin dayanağını oluşturan 5015 sayılı Kanun'un 20/2-g maddesinde yer verilen "Bu bent kapsamındaki suçlara ilişkin vergi incelemesi sonuçlanıncaya kadar söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez." kuralının Anayasa Mahkemesi kararıyla Anayasa'nın 13. ve 48. maddelerine aykırı görülerek iptal edilmiş olması ve dava konusu işlemin hukuki dayanağının kalmamış olmasının yanısıra, lisans verilmesine engel diğer durumların varlığının da ortadan kalktığı dikkate alındığında, davacı şirketin lisans başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, harçtan muaf olan Kurumları aleyhine harca hükmedilemeyeceği, 19/07/2024 tarihinde davacı şirket tarafından yeniden lisans başvurusunda bulunulduğu, ... Sulh Ceza Hakimliğinin 12/10/2023 tarihli beraat kararına istinaden bayilik lisansının devrini engellemek maksadıyla uygulanan kilit işleminin kaldırılarak davacı adına bayilik lisansının düzenlendiği, davanın konusuz kaldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının Dairemiz kararında belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı tarafından, 21/11/2022 tarihinde "..." adresinde kurulu tesis için istasyonlu bayilik lisansı başvurusunda bulunulmuştur.
Anılan başvuru, "lisans başvurusuna konu adres için ...- ... adına ... tarih ve ... sayılı istasyonlu bayilik lisansı düzenlendiği, Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin ilgili hükümleri uyarınca 22/11/2022 tarihinde lisansın sonlandırıldığı, ancak tesisin devrini engellemek amacıyla ... tarih ve ... sayılı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı yazısına istinaden lisansın sistemde kilitlendiği" gerekçelerine yer verilmek suretiyle 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendi uyarınca davalı idarece ... tarih ve ... sayılı yazıyla reddedilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın 138. maddesinin son fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu; bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği kurala bağlanmıştır.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 359. maddesinde, "a) Vergi kanunlarına göre tutulan veya düzenlenen ve saklanma ve ibraz mecburiyeti bulunan;
1) Defter ve kayıtlarda hesap ve muhasebe hileleri yapanlar, gerçek olmayan veya kayda konu işlemlerle ilgisi bulunmayan kişiler adına hesap açanlar veya defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri vergi matrahının azalması sonucunu doğuracak şekilde tamamen veya kısmen başka defter, belge veya diğer kayıt ortamlarına kaydedenler,
2) Defter, kayıt ve belgeleri tahrif edenler veya gizleyenler veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar,
Hakkında on sekiz aydan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Varlığı noter tasdik kayıtları veya sair suretlerle sabit olduğu halde, inceleme sırasında vergi incelemesine yetkili kimselere defter ve belgelerin ibraz edilmemesi, bu fıkra hükmünün uygulanmasında gizleme olarak kabul edilir. Gerçek bir muamele veya duruma dayanmakla birlikte bu muamele veya durumu mahiyet veya miktar itibariyle gerçeğe aykırı şekilde yansıtan belge ise, muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belgedir.
b) Vergi kanunları uyarınca tutulan veya düzenlenen ve saklama ve ibraz mecburiyeti bulunan defter, kayıt ve belgeleri yok edenler veya defter sahifelerini yok ederek yerine başka yapraklar koyanlar veya hiç yaprak koymayanlar veya belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar, üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Gerçek bir muamele veya durum olmadığı halde bunlar varmış gibi düzenlenen belge, sahte belgedir.
(...)
ç) Hazine ve Maliye Bakanlığınca yetkilendirilmediği halde, ödeme kaydedici cihaz mührünü kaldıran, donanım veya yazılımını değiştiren veya yetkilendirilmiş olsun ya da olmasın ödeme kaydedici cihazın hafıza birimlerine, elektronik devre elemanlarına veya harici donanım veya yazılımlarla olan bağlantı sistemine ya da kayıt dışı satışın önlenmesi için kurulan elektronik kontrol ve denetim sistemleri veya ilgili diğer sistemlere fiziksel veya bilişim yoluyla müdahale ederek; gerçekleştirilen satışlara ait mali belge veya bilgilerin cihazda kayıt altına alınmasını engelleyen, cihazda kayıt altına alınan bilgileri değiştiren veya silen, ödeme kaydedici cihaz veya bağlantılı diğer donanım ve sistemler ya da kayıt dışı satışın önlenmesi için kurulan elektronik kontrol ve denetim sistemleri veya ilgili diğer sistemler tarafından Hazine ve Maliye Bakanlığı veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarına elektronik ortamda iletilmesi gereken belge, bilgi veya verilerin iletilmesini önleyen veya bunların gerçeğe uygun olmayan şekilde iletilmesine sebebiyet verenler üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(...)" kuralına yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un "Bazı kaçakçılık suçlarının cezalandırılmasında usül" başlıklı 367. maddesinde ise, "Yaptıkları inceleme sırasında 359 uncu maddede yazılı suçların işlendiğini tespit eden Vergi Müfettişleri ve Vergi Müfettiş Yardımcıları tarafından ilgili rapor değerlendirme komisyonunun mütalaasıyla doğrudan doğruya ve vergi incelemesine yetkili olan diğer memurlar tarafından ilgili rapor değerlendirme komisyonunun mütalaasıyla vergi dairesi başkanlığı veya defterdarlık tarafından keyfiyetin Cumhuriyet başsavcılığına bildirilmesi mecburidir.
359 uncu maddede yazılı suçların işlendiğine sair suretlerle ıttıla hasıl eden Cumhuriyet başsavcılığı hemen ilgili vergi dairesini haberdar ederek inceleme yapılmasını talep eder.
Kamu davasının açılması, inceleme neticesinin Cumhuriyet başsavcılığına bildirilmesine talik olunur.
359 uncu maddenin (ç) ve (d) fıkralarında yazılı suçların işlendiğinin inceleme sırasında tespiti halinde incelemenin tamamlanması beklenmeksizin, sair suretlerle öğrenilmesi halinde ise incelemeye başlanmaksızın Vergi Müfettişleri ve Vergi Müfettiş Yardımcıları tarafından bu tespitlere ilişkin rapor düzenlenir ve rapor değerlendirme komisyonunun mütalaasıyla birlikte keyfiyet Cumhuriyet başsavcılığına bildirilir. Kamu davasının açılması için incelemenin tamamlanması şartı aranmaz.
(...)" kuralı yer almıştır.
30/04/2021 tarih ve 31470 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7318 sayılı Vergi Usul Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 10. maddesiyle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 20. maddesinin ikinci fıkrasına eklenen (g) bendinde, "Bu Kanun'a göre lisansa tabi faaliyetler ile ilgili olarak, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 359 uncu maddesinin (a) ve (b) fıkraları kapsamında; muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme veya bu belgeleri kullanma, belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleme veya bu belgeleri kullanma suçları ile aynı maddenin (ç) fıkrasında yazılı suçların işlendiğinin anılan Kanun'un 367 nci maddesi uyarınca Cumhuriyet başsavcılığına bildirilmesi ile birlikte durum, Kuruma da iletilir ve Kurum tarafından her türlü tesiste (rafineri hariç) lisansa tabi tüm faaliyetler kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme kararı kesinleşinceye kadar geçici olarak durdurulur ve bu süre içinde söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez. Kesinleşmiş mahkeme kararına göre lisans sahiplerinin lisansı iptal edilir. Bu bent kapsamında kalan fiillere ilişkin olarak verilen idari para cezaları ödenmediği müddetçe lisansa konu tesis için lisans verilmez. Bu bent kapsamındaki suçlara ilişkin vergi incelemesi sonuçlanıncaya kadar söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez." kuralı yer almıştır.
Anılan kanun değişikliğinin Anayasa'ya aykırı olduğu itirazıyla yapılan başvuru üzerine Anayasa Mahkemesinin 28/09/2023 tarih ve E:2023/35, K:2023/163 sayılı kararıyla, "... ve Kurum tarafından her türlü tesiste (rafineri hariç) lisansa tabi tüm faaliyetler kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme kararı kesinleşinceye kadar geçici olarak durdurulur..." ve "... ve bu süre içinde söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez." bölümleri Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiş, anılan karar dokuz ay sonra yürürlüğe girmek üzere 14/11/2023 tarih ve 32369 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
Anayasa Mahkemesinin söz konusu kararı üzerine 28/12/2023 tarih ve 32413 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7491 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 48. maddesiyle 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendinin birinci cümlesinde yer alan ve Anayasa'ya aykırı bulunan ibare, "...ve Kurum tarafından her türlü tesiste (rafineri hariç) lisansa tabi tüm faaliyetler geçici olarak durdurulur ve bu süre içinde söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez." şeklinde değiştirilmiş ve birinci cümleden sonra gelmek üzere, "Kurum tarafından geçici durdurma işleminin kaldırılıp kaldırılmayacağı bu fıkrada yer verilen suçlarla sınırlı olmak üzere Cumhuriyet başsavcılığı veya mahkemelerden temin edilecek bilgilere göre altı ayda bir değerlendirilir. Ancak kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kesinleşmesi üzerine ya da mahkumiyet dışında bir hüküm veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi halinde kesinleşmesi beklenmeksizin Kuruma yargı merciince bildirilmesiyle veya sair suretlerle Kurumca ıttıla edilmesi durumunda geçici durdurma işlemi Kurum tarafından kaldırılır." cümleleri eklenmiştir.
Dairemizin E:2023/366 sayılı dosyasındaki Anayasa'ya aykırılık iddialarını ciddi görmesi ve Petrol Piyasası Kanunu'nun 20. maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendinin, "Bu bent kapsamındaki suçlara ilişkin vergi incelemesi sonuçlanıncaya kadar söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez." şeklindeki altıncı ve son cümlesinin teşebbüs özgürlüğünü ve mülkiyet hakkını ölçüsüz şekilde sınırlandırdığı, bu haliyle kuralın Anayasa’nın 2., 13., 35. ve 48. maddelerine aykırı olduğu iddiasıyla yaptığı itiraz başvurusu üzerine Anayasa Mahkemesinin 27/06/2024 tarih ve E:2023/136, K:2024/127 sayılı kararıyla ilgili kural Anayasa'nın 13. ve 48. maddelerine aykırı bulunarak iptal edilmiş, anılan karar dokuz ay sonra yürürlüğe girmek üzere 02/10/2024 tarih ve 32680 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu işlemin dayanağı olan kuralın iptaline ilişkin 27/06/2024 tarih ve E:2023/136, K:2024/127 sayılı Anayasa Mahkemesi kararında, vergi incelemesi devam ettiği sürece incelemeye konu lisansın üçüncü kişilere devrini yasaklayan kuralın vergi kaybının önlenmesi amacı yönünden elverişli ve gerekli olabileceği, bu yöndeki düzenlemenin kanun koyucunun takdir yetkisinde olduğu, ancak kuralda vergi incelemesi süresince tedbirin gözden geçirilmesine ilişkin bir düzenleme bulunmadığı, bu haliyle idareye gözden geçirme imkanı tanınmadığı gibi, tedbire muhatap olanlara da talepte bulunma imkanı sağlanmadığı, dolayısıyla kuralın orantılılık şartını sağlamadığı, teşebbüs özgürlüğüne getirilen kısıtlama ile kamu zararını önlemeye yönelik amaç arasındaki makul dengenin bozulduğu gerekçesine yer verildiği görülmektedir.
Söz konusu gerekçe incelendiğinde, vergi kaybının önlenmesi amacıyla hakkında vergi incelemesi yürütülen akaryakıt istasyonları hakkında belli bir süre için lisans devri kısıtlaması gibi tedbirlere başvurulmasının mümkün olduğu ancak, Anayasa Mahkemesinin 28/09/2023 tarih ve E:2023/35, K:2023/163 sayılı iptal kararındaki gerekçeye benzer şekilde, süreç içerisinde ortaya çıkabilecek yeni ve lehe durumların göz önüne alınarak, şayet tedbiri gereksiz hale getirecek bir gelişme varsa, buna göre yeni bir işlem tesis edilmesi gerektiğine işaret edildiği anlaşılmaktadır.
Şu halde, devralınmak istenilen bayilik lisansı sahibi hakkında yürütülen vergi incelemesi sürecinin ne şekilde geliştiği, süreç sonunda suç şüphesine rastlanıp rastlanmadığı, vergi suçu raporu tanzim edilip edilmediği, sürecin savcılık yoluyla adli mercilere intikal ettirilip ettirilmediği hususları önem arz etmektedir. Nitekim vergi incelemesinin herhangi bir suç unsuruna rastlanılmaksızın sonlandırılması mümkün olduğu gibi, adli merciler tarafından gerçekleştirilen soruşturma ve kovuşturma süreçleri de tedbirin haksızlığını ortaya koyabilir. Öte yandan vergi mahkemeleri nezdinde yürütülen bir yargılama neticesinde isnat edilen fiil sabit görülmeyerek kabul yönünde bir karar verilmesi de mümkündür.
Dolayısıyla Anayasa Mahkemesinin 28/09/2023 tarih ve E:2023/35, K:2023/163 sayılı iptal kararı, idarenin hakkında vergi incelemesi devam eden işletmelere yönelik geçici tedbir mahiyetinde işlem tesis etmesinin önünde engel teşkil etmemekle birlikte, devam eden idari tahkikat ve yargı süreçlerinde, söz konusu tedbirin haksızlığını veya gereksizliğini ortaya koyan bir gelişmenin ortaya çıkması halinde, Anayasa Mahkemesinin ilgili iptal kararı da göz önüne alınarak, idare ve yargı mercileri tarafından, yeni hukuki duruma göre işlem ve karar tesis edileceği de açıktır.
Dosyanın incelenmesinden, davacı şirketin bayilik lisansı verilmesi isteminde bulunduğu tesiste dava dışı ... - ... adına ... tarih ve ... sayılı bayilik lisansı düzenlendiği, anılan şahsın Vergi Denetim Kurulu Başkanlığınca 2021 yılı vergi incelemesine tabi mükellefler listesine alındığı, belirtilen hususun Vergi Denetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı yazısıyla davalı idareye bildirilmesi üzerine söz konusu tesisin devrinin engellenmesi ve yeni lisans verilmemesi amacıyla sistemde lisans üzerine kayıt düşüldüğü, akabinde söz konusu lisansın ... tarih ve ... sayılı Başkanlık Oluru ile sonlandırıldığı, ...'nın 2021 yılı hesap dönemine ait işlemlerinin incelenmesi sonucunda düzenlenen ... tarih ve ... sayılı Vergi Suçu Raporu'nda, ödeme kaydedici cihaz veya diğer yazılım/donanıma müdahale edildiğinin tespit edildiği ve kaçakçılık suçunun işlendiği kanaatine varılarak yetkili savcılığa suç duyurusunda bulunulması gerektiği yönünde görüş bildirildiği, davacı tarafından, 21/11/2022 tarihinde "..." adresinde kurulu tesis için istasyonlu bayilik lisansı başvurusunda bulunulduğu, söz konusu başvurunun ise 5015 sayılı Kanun'un 20/2(g) maddesi uyarınca bayilik lisansının kilitli olduğundan bahisle dava konusu işlemle reddedildiği anlaşılmıştır.
UYAP kayıtlarının incelenmesinden, ... hakkında yapılan suç duyurusu üzerine Ünye Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen ... sayılı soruşturma dosyasında, ...'nın ... isimli işyerini 2011 yılında devraldığı, ancak söz konusu iş yerinin işletmesini ...'a vekalet vererek devrettiği, olay tarihinde denetim yapılan iş yeri her ne kadar ... adına kayıtlı ise de anılan iş yerinin asıl sahibinin ... olduğu, iş yeri ile ilgili tüm işlerin ... tarafından yürütüldüğünün adı geçenlerin ifadeleri ile sabit olduğu belirtilerek şüpheli ... hakkında 28/09/2023 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, bu karara karşı yapılan itirazın ... Sulh Ceza Hakimliğinin ... D.İş nolu, 12/10/2023 tarihli kararı ile kesin olarak reddedildiği ve Ünye Cumhuriyet Başsavcılığınca ... soruşturma numaralı dosyasında ... hakkında iddianame düzenlenerek eylemine uyan sevk maddesi uyarınca hakkında kamu davası açılmasına karar verildiği görüldüğünden; Mahkemelerinin 07/03/2024 tarihli ara kararıyla, davacı şirket tarafından yapılan bayilik lisansı başvurusunun reddine dayanak alınan vergi incelemesinin hangi tarihte başlatıldığı, hangi tarih ve sayılı Vergi Suçu Raporu esas alınarak tamamlandığı, söz konusu istasyonun mühürlenip mühürlenmediği, mühürleme işlemi tesis edilmişse de konuya ilişkin adli sürecin bulunup bulunmadığının davalı idareye sorulduğu, davalı idareden gelen cevabi yazı incelendiğinde, önceki lisans sahibinin lisansı sonlandırıldığından tesisin mühürlenmediği ve ... tarih ve ... sayılı Vergi Suçu Raporu dayanak alınarak ... hakkında herhangi bir soruşturma sürecinin başlatılmadığının belirtildiği görülmüştür.
Mahkemenin ara kararı üzerine dosyaya sunulan bilgi ve belgeler incelendiğinde, lisans başvurusuna konu akaryakıt istasyonunda daha önceden faaliyet gösteren ... hakkında 2021 yılı hesap döneminde 213 sayılı Kanun'un 359/ç maddesinde yer alan ödeme kaydedici cihaz veya diğer yazılım/donanıma müdahale fiilini işlediğinden bahisle ... tarih ve ... sayılı Vergi Suçu Raporu'nun ve yine 2021 yılı hesap döneminde anılan Kanun'un 359/b maddesinde yer alan sahte belge kullanma fiilini işlediğinden bahisle ... tarih ve ... sayılı Vergi Suçu Raporu'nun düzenlendiği, davalı idarenin Mahkemenin ara kararına verdiği cevap neticesinde ... tarih ve ... sayılı Vergi Suçu Raporu doğrultusunda ceza soruşturmasının yapılmadığının anlaşıldığı, ... tarih ve ... sayılı Vergi Suçu Raporu üzerine başlatılan soruşturmada ise Ünye Cumhuriyet Başsavcılığının ... tarih ve Soruşturma No:... sayılı kararıyla kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verildiği, anılan kararın ... Sulh Ceza Hakimliğinin ... tarih ve ... D.İş sayılı kararıyla kesinleştiği görülmüştür.
Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, her ne kadar vergi kaybının önlenmesi amacıyla vergi incelemesi sürecinde lisans devrini önlemeye yönelik gerekli, elverişli ve ölçülü tedbirler alınması mümkünse de, yargı süreçlerinde ilgililer hakkında takipsizlik veya beraat kararı verilerek, yahut vergi mahkemesince bir kabul kararı verilerek tedbirin haksızlığının ortaya koyulması halinde, yasama ve yargı organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğuna ilişkin Anayasa'nın 138. maddesi de göz önüne alındığında, yargı mercileri tarafından oluşan yeni hukuki duruma göre karar verilmesi gerekmektedir.
Bu durumda, davacının lisans başvurusuna konu ettiği istasyonu daha önceden işleten ... hakkında sahte belge kullanma fiilini işlediğinden bahisle Vergi Usul Kanunu'na muhalefet suçlamasıyla yürütülen ceza yargılamasında, Ünye Cumhuriyet Başsavcılığının ... tarih ve Soruşturma No:... sayılı kararıyla kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği görüldüğünden, yapılan lisans başvurusunun, ilgili istasyon hakkında vergi incelemesi bulunduğundan bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 20. maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendi uyarınca reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile, Mahkeme kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davalının temyiz isteminin reddine,
2\. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan kararın yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA,
3\. Temyiz posta giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4\. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine,
5\. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 26/05/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.