Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/435
Karar No:2025/1397

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediyesi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Mülkiyeti İstanbul Büyükşehir Belediyesine ait İstanbul ili, Beykoz ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların 872 m²'lik kısmında bulunan mevcut yapılar ile bahçenin restoran ve kafe olarak kullanılmak suretiyle 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesine göre açık teklif usulü ile 3 (üç) yıl süreyle kiraya verilmesine ilişkin ihale ilanının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; ihaleye konu taşınmazlara yönelik olarak Başkanlık Değerleme Komisyonu tarafından 13/09/2024 tarihli rapor ile üç yıllık kira dönemi için 1.569.600,00-TL muhammen bedel tespit edildiği, akabinde söz konusu taşınmazların üç yıllığına kiralanmasına ilişkin ihalenin açık teklif usulü ile yapılmasına karar verildiği, daha sonra 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca açık teklif usulüyle 30/10/2024 tarihinde saat 10.00'da yapılacak ihalenin aynı Kanun'un 17. maddesi uyarınca birinci ilanının 12/10/2024 tarihinde Türkiye'de ... Gazetesinde, ikinci ilanının 14/10/2024 tarihinde ....tr internet haber sitesinde ve davalı idarenin resmi internet sitesinde (...) yapıldığı, belirlenen gün ve saatte açık teklif usulüyle gerçekleştirilen ihaleye katılma şartlarını haiz bir isteklinin iştirak ettiği, yapılan ihale sonucunda kiralama ihalesinin üç yıla karşılık 1.620.000,00-TL ile ... Eğitim Turizm ve Sağlık Yatırımları İşletme ve Ticaret A.Ş. (...) üzerinde kaldığı, açık artırma usulü ile yapılan ihale sonucunda kiraya verilen taşınmazların 30/10/2024 tarih ve 5275-322 sayılı encümen kararı ile ihale onayının yapıldığı, davacının ise bedelinin çok yüksek olduğu gerekçesiyle ihale dokümanını satın almadığı ve dava konusu taşınmazlarla ilgili ihaleye katılmadığı;
Davacı tarafından, dava konusu ihaleye sadece bir katılımcının katıldığı, rekabet koşullarının oluşmadığı, yeterlik değerlendirmesi için istenilen belgeler arasında rekabeti engelleyecek nitelikte şartların yer aldığı, ihale dokümanının satın alma bedelinin ihaleye katılımı engelleyecek nitelikte olduğu, kamu zararına sebebiyet verildiği iddialarıyla bakılan dava açılmışsa da, öncelikle davalı idarece 25.000,00-TL olarak belirlenen ihale doküman bedelinin dava konusu ihalenin muhammen bedeli de dikkate alındığında fahiş belirlendiğinden söz edilemeyeceği, dava konusu ihalenin 2886 sayılı Kanun hükümlerine uygun şekilde usulünce ilan edildiği, buna rağmen ihaleye tek isteklinin katılmış olmasının ihalede açıklık ve rekabetin sağlanmadığını tek başına göstermeyeceği, öte yandan söz konusu ihaleye davacı tarafından katılım sağlanmadığı gibi ihaleye katılan ... şirketi tarafından tüm alan için belirlenen üç yıllık kira dönemi için 1.569.600,00-TL muhammen kira bedelinin üstünde 1.620.000,00-TL teklif edildiği, ihaleyi yapma, teklifleri değerlendirme, karlılık ve verimlilik bakımından en uygun teklifi belirleme konularında takdir yetkisi bulunan davalı idareye tanınan takdir yetkisi doğrultusunda hizmetin gereği ve kamu yararı gözetilerek tesis edilen dava konusu ihale ilanında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, işbu davanın özünü, ilanın 2886 sayılı Kanun'da gösterilen usule uygun olarak yapılıp yapılmaması hususunun oluşturmadığı, ihale ilanında belirtilen yeterlik kriterlerinin rekabeti engelleyici şekilde belirlenmesi ve kendilerinin ihaleye katılmasının önüne geçilmesi sebebiyle davanın açıldığı, aylık 43.600,00-TL+KDV muhammen bedel belirlenen ihaleye katılmak için 40 şube, 2023 yılı için 200.000.000,000-TL net satış gibi ihaleye katılmayı engelleyecek şartların öngörüldüğü, böylece dava konusu işlemle birçok müteşebbisin ihaleye katılmasının engellendiği, ihale üzerinde kalan şirkete özel şartname hazırlandığı, ihale konusu taşınmaz Boğaziçi öngörünümde yer alan oldukça kıymetli bir alanda bulunmasına karşın aylık 43.600,00-TL+KDV muhammen bedelle ihaleye çıkıldığı, 13/09/2024 tarihli "Başkanlık Değerleme Komisyon Raporu"nda iki adet taşınmazın emsal olarak gösterildiği anlaşılmakta ise de bu taşınmazların niteliği, ihale konusu olan "kafe/restaurant" olarak kullanılacak taşınmazın niteliği ile aynı olmadığı, davalı idarece muhammen bedel belirlenirken taşınmazın büyüklüğü, niteliği ve çevre özellikleri nazara alınmaksızın, emsal niteliği haiz olmayan taşınmazlar baz alınarak çok düşük bir bedel tespit edildiği, ihale dokümanı satın alma bedelinin ihaleye katılımı engelleyecek şekilde belirlendiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, ihale ilanında mevzuata aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla, mülkiyeti İstanbul Büyükşehir Belediyesine ait İstanbul ili, Beykoz ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların 872 m²'lik kısmında bulunan mevcut yapılar ile bahçenin restoran ve kafe olarak kullanılmak suretiyle 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesine göre açık teklif usulü ile 3 (üç) yıl süreyle ve 1.569.600,00-TL muhammen bedel üzerinden kiralama ihalesine çıkartılmasına karar verilmiştir.
İhale ilan metni, 12/10/2024 tarihinde "Türkiye'de ..." gazetesinde, 14/10/2024 tarihinde "..." haber sitesinde ve idarenin internet sitesinde yayımlanmıştır. Yapılan ilan neticesinde ihaleye tek istekli katılmış ve ihale 1.620.000,00-TL bedelle söz konusu istekli üzerinde kalmıştır.
Davacı tarafından, ihale ilanındaki koşulların rekabeti ve ihaleye katılımı engellediği ileri sürülerek ihale ilanının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinin birinci fıkrasında, "Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanun'da yazılı hükümlere göre yürütülür."; "İlkeler" "başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasında, "Bu Kanun'un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır."; "İhaleye katılabilme şartları" başlıklı 5. maddesinde, "Bu Kanuna göre yapılacak ihalelere katılabilmek için kanuni ikametgah sahibi olmak, gerekli nitelik ve yeterliği haiz bulunmak, istenilen teminat ve belgeleri vermek zorunludur."; "Şartnameler" başlıklı 7. maddesinde, "İhale konusu işlerin her türlü özelliğini belirten şartname ve varsa ekleri idarelerce hazırlanır. Bu şartnamelerde işin mahiyetine göre konulacak özel ve teknik şartlardan başka genel olarak aşağıdaki hususların da gösterilmesi zorunludur: (...) f) İsteklilerde aranılan şartlar ve belgeler, (...)"; "İsteklilerde aranacak nitelikler ve istenecek belgeler" başlıklı 16. maddesinin birinci fıkrasında, "İdarece ihalelerin en elverişli koşullarla sonuçlandırılmasını sağlamak amacıyla, isteklilerde belirli mali ve teknik yeterlik ve nitelikler aranabilir. Bunları tespite yarayan belgelerin neler olduğu, şartnamelerde gösterilir."; "İhalenin ilanı" başlıklı 17. maddesinde, "İhale konusu olan işler aşağıdaki esas ve usullere göre isteklilere ilan yoluyla duyurulur: 1. İhalenin yapılacağı yerdeki ilanlar: a) İhaleler, ihalenin yapılacağı yerde çıkan bir gazete ve bir internet haber sitesinde duyurulur. Gazete ve internet haber sitesi ile yapılacak ilk ilan ile ihale günü arası 10 günden, son ilan ile ihale günü arası 5 günden az olamaz. (...)"; "İlanlarda bulunması zorunlu hususlar" başlıklı 18. maddesinde, "İlanlarda aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur. a) İhale konusu olan işin niteliği, yeri ve miktarı, b) Şartname ve eklerinin nereden ve hangi şartlarla alınacağı, c) İhalenin nerede, hangi tarih ve saatte ve hangi usulle yapılacağı, d) Varsa tahmin edilen bedel ve geçici teminat miktarı, e) İsteklilerden aranılan belgelerin neler olduğu, f) Kapalı teklif usulüyle yapılacak ihalelerde, tekliflerin hangi tarih ve saate kadar nereye verileceği." kuralları yer almıştır.
Dava konusu ihaleye ait İlan'ın "Yeterlik değerlendirilmesi için istenen belgeler” başlıklı 12.1. maddesinde, "(...) 2023 yılı net satışlar toplamının 200.000.000,00-TL ve üzerinde olması, 2023 yılı bilanço aktif büyüklüğünün 50.000.000,00-TL ve üzerinde olması, Vergi Dairesine kayıtlı şube sayısının 40 ve üzerinde olması ve 150.000.000,00-TL kayıtlı sermaye ve üzerine olduğuna dair belge sunulması (...)" düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan mevzuata göre, idarelerce ihaleler gerçekleştirirken 2886 sayılı Kanun'da belirtilen ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ile açıklık ve rekabet ilkelerinin sağlanması ve bu ilkeler uyarınca ihale işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerektiği, aksi halde ihalelerin 2886 sayılı Kanun'da öngörülen ilke ve kurallara aykırı olacağı anlaşılmaktadır.
İdarelerin, ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması ilkelerine göre ihaleyi gerçekleştirme zorunlulukları kapsamında, yeterli rekabetin sağlanamaması halinde ihalenin ana amacının gerçekleşemeyeceği ve dolayısıyla ihaleden beklenen faydanın sağlanamayacağı açıktır. Bir kamu malının kiralanmasından mümkün olduğunca en yüksek gelir elde edilmesi kamunun yararına olacağından, ihaleye daha çok kişinin katılmasına yönelik ihale işlemlerinin tercih edilmesi kamu yararına olacaktır.
Davacı tarafından, ihale ilanında ihaleye katılım için "2023 yılı net satışlar toplamının asgari 200.000.000,00-TL, 2023 yılı bilanço aktif büyüklüğünün asgari 50.000.000,00-TL, Vergi Dairesine kayıtlı şube sayısının asgari 40 olması, ayrıca en az 150.000.000,00-TL kayıtlı sermayeye sahip bulunmak ve bu hususu belgelendirmek" şartlarının aranmasının rekabeti engelleyici nitelikte olduğu iddia edilmiştir.
Dosya incelendiğinde, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Emlak Yönetimi Dairesi Başkanlığınca hazırlatılan 13/09/2024 tarihli "Başkanlık Değerlendirme Komisyon Raporu"nda ihaleye konu 872 m²'lik taşınmazın birim m² fiyatı 50,00-TL olarak belirlenmiş, bu doğrultuda taşınmazın aylık kira bedeli 43.600,00-TL, 3 yıllık kira bedeli ise 1.569.600,00-TL olarak hesaplanmıştır.
Söz konusu rapor doğrultusunda da, davalı idarece 1.569.600,00-TL muhammen bedel üzerinden ihaleye çıkılmıştır.
Bu durumda, davalı idarece 3 yıllık kira bedeli tahmini 1.569.600,00-TL olarak belirlenen taşınmazın kiralama ihalesine katılabilmek için isteklilerden 2023 yılı bilanço aktif büyüklüğünün 50.000.000,00-TL ve üzerinde, Vergi Dairesine kayıtlı şube sayısının 40 ve üzerinde olduğuna ayrıca 200.000.000,00-TL net satışlara ve 150.000.000,00-TL kayıtlı sermayeye sahip olduğuna dair belgelerin sunulmasının istenilmesinin rekabeti daralttığı, davalı idarece ihaleye katılacaklarda söz konusu kriterlerin aranmasına yönelik makul, açık, anlaşılır ve dava konusu ihale ile ulaşılmak istenen amaca uygun bir gerekçeye yer verilmediği kafe ve restoran işletmeciliği yapıp da yukarıda belirtilen şartları haiz olmayan istekliler bakımından ihaleye katılımın engellendiği, rekabetin kısıtlanması da 2886 sayılı Kanun'un 2. maddesinde belirtilen ihalelerde rekabetin sağlanması amacına aykırı olduğundan, dava konusu ihale ilanında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2\. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,
4\. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı ...-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5\. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
6\. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 26/03/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.