Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/36
Karar No:2025/661

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Otomotiv Tarım Ürünleri
Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Osmaniye Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce 29/05/2024 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 21. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca pazarlık usulüyle gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Osmaniye İli 6. Paket 75 Adet Hafif Çelik Konut Yapım İşi (P152)” ihalesine ilişkin olarak davacı tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine dair 02/10/2024 tarih ve 2024/UY.II-1226 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; olayda ihtilaf konusu olan iş deneyim belgesinin incelenmesinden, belgenin yüklenici iş bitirme belgesi olduğu ve kat karşılığı yapım işi kapsamında “Osmaniye Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü” tarafından düzenlendiği, belgenin “İş sahibi” satırında “... Tarım Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti. ve Müşterekleri” bilgisine, “Yüklenicinin adı soyadı veya ticaret unvanı” satırında ise “... Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi” bilgisine yer verildiği, dolayısıyla hem iş sahibinin hem de işin yüklenicisinin aynı kişiler olduğundan, uyuşmazlığın çözümü için söz konusu belgenin geçerli bir iş deneyim belgesi olarak kabul edilip edilemeyeceğinin ortaya koyulması gerektiği;
Buna göre, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 45. maddesinde, özel sektöre taahhütte bulunup iş deneyim belgesi almak isteyen yüklenicilerin, dilekçelerine, yapılacak iş karşılığı bedel içeren noter onaylı sözleşme, yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi ve ilgili sigorta müdürlüğünden onaylı iş yeri bildirgesini ekleyerek belge vermeye yetkili kurum veya kuruluşa başvuracaklarının düzenlendiği, dolayısıyla diğer şartların yanında iş deneyim belgesinin düzenlenebilmesinin yüklenici ile işveren arasında imzalanmış bir sözleşmenin varlığına bağlandığı, dava dosyasına sunulan bilgi ve belgelerden, iş deneyim belgesine konu işin gerçekleştirildiği arsanın sahipleri ile davacı arasında iş başlamadan önce kat karşılığı inşaat sözleşmelerinin imzalandığı, daha sonra yapım sürecinde belgeye konu arsa ile davacıya ait bitişikteki arsanın tevhid uygulanmak suretiyle birleştirildiği, bu haliyle, iş deneyim belgesine konu bina inşaatının başvuru sahibinin de ortakları arasında bulunduğu arsa üzerinde gerçekleştirildiği, dolayısıyla, isteklinin kendi kendisiyle sözleşme yapmasının, kendisine karşı bir taahhütte bulunmasının ve bunun karşılığında yine kendisine karşı bir borç altına girmesinin mümkün olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, yapım işinin gerçekleştiği taşınmazın hisseli taşınmaz niteliğinde ve 38 hissedara sahip olduğu, kendileri ile 38 arsa sahibi malik arasında kat karşılığı yapım sözleşmesi imzalanarak inşaata başlanıldığı, şirketlerinin kat karşılığı yapım sözleşmelerinin tamamını yüklenici olarak imzaladığı, bu aşamada sadece yüklenici sıfatını haiz olup arsa malikleri arasında bulunmadıkları, işin yüklenici sıfatıyla kendileri tarafından yapıldığı hususunda ihtilaf bulunmadığı, iş deneyimine konu arsa üzerinde daha sonra pay sahibi olmalarının iş deneyim belgesinin geçersizliğine gerekçe oluşturmayacağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, dava konusu Kurul kararında yer alan gerekçelerle temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Osmaniye Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce 29/05/2024 tarihinde 4734 sayılı Kanun'un 21. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca pazarlık usulüyle "Osmaniye İli 6. Paket 75 Adet Hafif Çelik Konut Yapım İşi (P152)” ihalesi gerçekleştirilmiş, 04/07/2024 tarihli ihale komisyonu kararıyla davacı ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenmiştir.
Akabinde ihale dosyası ön mali kontrolü yapılmak üzere Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına gönderilmiştir. Yapılan inceleme sonucunda Strateji Geliştirme Başkanlığınca düzenlenen 12/08/2024 tarihli görüş yazısında özetle, "davacı tarafından iş deneyimini tevsiken sunulan iş deneyim belgesinin iş sahibi kısmına '... TARIM ÜRÜNLERİ SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ. ve MÜŞTEREKLERİ', yüklenicinin adı soyadı ve ticaret unvanı kısmına ise '... TARIM ÜRÜNLERİ SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ.' ibaresinin yazıldığı, bu haliyle iş deneyim belgesinin aynı kişiler veya aynı amaç ve iradeye sahip kişiler tarafından düzenlenmesi ve bu şekilde düzenlenen bir belgenin ise taraflarının bulunmaması nedeniyle sözleşme niteliği taşımadığı değerlendirilmiştir. Bu itibarla, yukarıda belirtilen hüküm ve açıklamalar çerçevesinde bahse konu ihale işlem dosyası ön mali kontrol açısından uygun görülmemiştir.” ifadelerine yer verilmiştir.
Söz konusu görüş doğrultusunda alınan 22/08/2024 tarihli ikinci ihale komisyonu kararıyla, sunmuş olduğu iş deneyim belgesinin geçerli olmadığından bahisle davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmiştir.
Anılan karara karşı yapılan şikayet başvurusunun ihaleyi gerçekleştiren idarece reddi üzerine davalı idareye itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuş, davalı idarece yapılan inceleme neticesinde iş deneyim belgesinin mevzuata uygun olarak düzenlenmiş bir belge olmadığından bahisle başvuru reddedilmiş, bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5. maddesinde, “İdareler, bu Kanun'a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” (...) kuralı yer almaktadır.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasında, “(…) d) İş deneyim belgesi: Adayın veya isteklinin ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimini gösteren; iş bitirme belgesi, iş durum belgesi, iş denetleme belgesi ve iş yönetme belgesini (...) ifade eder.”; “İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlar” başlıklı 43. maddesinde, “İş deneyim belgeleri; yapılan iş karşılığı bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak, Kanun kapsamındaki idareler ile Kanun kapsamı dışındaki diğer kamu kurum ve kuruluşlarına (kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve vakıf yükseköğretim kurumları hariç) gerçekleştirilen işler için, iş sahibi tarafından düzenlenir ve sözleşmeyi yapan yetkili makam tarafından onaylanır. Gerçek kişilere veya yukarıda belirtilenler dışındaki tüzel kişilere gerçekleştirilen işler için, belediye sınırları veya mücavir alan içinde ilgili belediye tarafından, belediye sınırları veya mücavir alan dışında il özel idaresi tarafından, ilgili mevzuatı uyarınca yapı denetimi veya kabulü bunların dışındaki kuruluşlar tarafından yapılan işlerde ise bu mevzuat uyarınca yetkilendirilmiş kurumlar tarafından düzenlenir. Belediyenin ilgili birimi tarafından düzenlenen iş deneyim belgeleri belediye başkanı veya yetkili birim amiri tarafından, il özel idaresince düzenlenenler ise, vali veya yetkilendirdiği kişi tarafından onaylanır. (...)"; “Belge için başvuru” başlıklı 45. maddesinde, "İş deneyim belgesi talebinde bulunanlar, yaptıkları işi veya görevi tevsik amacıyla, dilekçelerine aşağıda sayılan belgeleri ekleyerek, belge vermeye yetkili kurum veya kuruluşa başvururlar: a) İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara taahhütte bulunan yükleniciler için; sözleşme, hakediş raporları, biten işlerde geçici kabul tutanağı, varsa; tasfiye tutanağı, kesin hakediş raporu, keşif artış olurları ve devir sözleşmesi. b) Özel sektöre taahhütte bulunan yükleniciler için; yapılacak iş karşılığı bedel içeren noter onaylı sözleşme, yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi, ilgili sigorta müdürlüğünden onaylı iş yeri bildirgesi, kat ve/veya arsa karşılığı inşaat işleri haricindeki işlerde bu belgelere ek olarak sözleşmeye ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretleri (...) h) Özel sektöre taahhütte bulunan yüklenici bünyesinde proje müdürü olarak görev yapan mimar ve mühendisler için; mezuniyet belgesi, ilgili meslek odası üye kayıt belgesi, sözleşme konusu iş kapsamında proje müdürü olarak bildirildiğine ilişkin belge, yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi, belgeye konu işe ilişkin bedel içeren noter onaylı sözleşme, sosyal güvenlik prim ödemelerini gösteren belgeler. ı) Belge düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara yurt dışında gerçekleştirilen işler hariç, yurt dışında kamu veya özel sektöre taahhütte bulunan Türk vatandaşı gerçek kişi ile Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş tüzel kişi yükleniciler için; iş alındı belgesi, sözleşme, varsa geçici kabul tutanağı ve gerekli görülen diğer belgeler. İdareler tarafından başvuru sahiplerine belge verilirken, başvuruda verilen belgeler dışında işle ilgili olarak idarede bulunan belgeler de dikkate alınır. (...)” kurallarına yer verilmiştir.
İhaleye ilişkin İdari Şartnamenin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7.1. maddesinde, “İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir."; "Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler" başlıklı 7.5.1. maddesinde, "İsteklinin, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak; a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan, b) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan işlerde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen, c) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen, ç) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen işlerde; ilk sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen, d) Devredilen işlerde, devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan işlere ilişkin deneyimini gösteren belgeleri sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 50'inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir. (...)" kuralları yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosya incelendiğinde, davacının, ihaleyi gerçekleştiren idareye sunduğu ... tarih ve ... sayılı iş deneyim belgesinde hem yüklenici hem de iş sahibi sıfatıyla yer alması nedeniyle geçerli bir sözleşmeden bahsedilemeyeceğinden bahisle teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verildiği, bu karara karşı yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine davalı idare tarafından yapılan incelemede ise, belirtilen hususa ek olarak arsa sahibi ile yapı müteahhidinin aynı olduğu hallerde yapılacak iş karşılığı bedel içeren noter onaylı sözleşme düzenlenemeyeceği, anılan iş deneyim belgesinin de bu nitelikte olduğu; istekliye ait arsanın işe etkisinin denetlenmesine imkan bulunmadığı belirtilerek başvurunun reddedildiği anlaşılmaktadır.
Olayda davacının sunduğu iş deneyim belgesinin mevzuata uygun düzenlenip düzenlenmediğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat kapsamında özel sektöre taahhüt edilerek gerçekleştirilen bir iş kapsamında iş deneyim belgesi düzenlenebilmesi için, iş deneyim belgesi talebinde bulunan yükleniciler tarafından, yaptıkları işi veya görevi tevsik amacıyla; yapılacak iş karşılığı bedel içeren noter onaylı sözleşme, yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi, ilgili sigorta müdürlüğünden onaylı iş yeri bildirgesi, kat ve/veya arsa karşılığı inşaat işleri haricindeki işlerde bu belgelere ek olarak sözleşmeye ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, serbest muhasebeci, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretlerinin sunulması gerekmektedir.
İşbu dosya ile Dairemizin E:2024/3544 sayılı dosyasında yer alan bilgi ve belgeler birlikte incelendiğinde, ... tarih ve ... sayılı iş deneyim belgesi kapsamında davacı tarafından yapılan yapıya ilişkin olarak Osmaniye Belediye Başkanlığınca tanzim edilen yapı kullanma izin belgelerinin mevcut olduğu, ayrıca bahse konu iş deneyim belgesinin revize edilmesi sonucu düzenlenen ... tarih ve ... sayılı iş deneyim belgesinde, iş sahibinin "... ve Müşterekleri" olarak değiştirildiği ve davacının iş sahibi kısmından çıkartıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, isteklilerden mesleki yeterlik kriteri olarak talep edilen iş deneyim belgesinin asıl amacının ihale konusu işi yapabilme kabiliyetinin tevsiki olduğu, davacı tarafından inşa edilen yapıya ilişkin iş deneyim belgesini düzenleyen Osmaniye Belediye Başkanlığınca yapı kullanma izin belgesinin de düzenlendiği ve revize edilen iş deneyim belgesinde davacının iş sahibi kısmından çıkartıldığı, bu bakımdan davacının iş deneyim belgesine konu yapıyı yaptığı konusunda tereddüt bulunmadığı anlaşıldığından davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin karara karşı yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine dair dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, Dairemizin E:2024/3544 sayılı dosyasında, davacının teklifinin işbu dosyadaki aynı gerekçe ile değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin karara karşı yapılan itirazen şikayet başvurusunun ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla reddedilmesi üzerine davacı tarafından açılan davada, ... İdare Mahkemesince verilen dava konusu işlemin iptali yolundaki ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı davalı idarece yapılan temyiz başvurusu Dairemizin 10/02/2025 tarih ve E:2024/3544, K:2025/660 sayılı kararıyla reddedilmiş ve anılan Mahkeme kararının onanmasına kesin olarak karar verilmiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2\. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,
4\. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı ...-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5\. Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi halinde ilk derece aşamasında kullanılmayan 704,50-TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine,
6\. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
7\. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 10/02/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.